Waar zijn vader nu precies is? Moeilijk te zeggen. Niet meer in een heropvoedingskamp, waarschijnlijk. Alerk kreeg vier jaar geleden via via te horen dat zijn vader na twee jaar in zo’n kamp was vrijgelaten. Waarschijnlijk ook niet meer in Urumqi, de stad waar Alerk in 1999 ter wereld kwam en waar hij tot zijn achtste opgroeide.<\/p>\n
De vlag van Oost-Turkestan <\/p>\n
“Ik denk dat hij terug is naar de kleinere stad waar hij oorspronkelijk vandaan kwam, Ghulja”, zegt Alerk. “Maar ik weet het niet zeker. Hij leeft onder de radar. We hebben al jaren geen contact meer gehad. Dat zou gevaarlijk voor hem zijn.”<\/p>\n
Alerk speelt met zijn wollen sjaal. Lichtblauw, een halve maan en een vijfpuntige ster in het wit erop. De vlag van Oost-Turkestan – maar daarover straks meer.<\/p>\n
<\/p>\n
De eerste keer dat Alerk geconfronteerd werd met de onderdrukking van Oeigoeren door de Chinese overheid, was tijdens zijn vlucht in juli 2007. Dat het een vlucht was, wist hij toen niet. Wat hij zich van die dag vooral herinnert, is de angst van zijn moeder. Ze sprak het niet uit, maar het was duidelijk voelbaar. De spanning knetterde in hun handen, innig verstrengeld. Er gebeurde iets belangrijks, dat begreep hij wel. Maar wat?<\/p>\n
De gedichten van Ablikim Hesen <\/p>\n
Ze liet hem pas weer los toen het vliegtuig naar Maleisi\u00eb opsteeg, om de tranen van opluchting uit haar gezicht te vegen. Vanuit Maleisi\u00eb vlogen ze door naar Schiphol.<\/p>\n
Tot die dag was het leven ogenschijnlijk zorgeloos geweest. Hij groeide op in de stad Urumqi, in het noordwesten van China. Ooit een standplaats van de Zijderoute, in zijn jeugd een moderne stad waar de culturele elite van de Oeigoeren zich thuis voelde. Hij was enig kind van zijn moeder en zijn vader, de onder hun bevolking beroemde dichter Ablikim Hesen. Zijn werk is nu niet vrij verkrijgbaar vanwege de censuur, maar zijn teksten zingen rond in de hoofden van alle Oeigoeren op de wereld.<\/p>\n
![\"De](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1000063711.jpg\")
De vader van Alerk, Ablikim Hesen, met een tante. <\/p>\n
Elke Oeigoer die hij ontmoet, begint nog altijd meteen over zijn vader. “Dus jij bent de zoon van?” zeggen ze dan. Niet zo gek: in de Oeigoerse cultuur krijgt de zoon als achternaam de voornaam van zijn vader, dus de link is al snel gelegd.<\/p>\n
Hoe er een letter verdween uit zijn naam <\/p>\n
Eigenlijk heet hij niet Alerk, maar Alerik. De i is door een Chinese vertaalfout ooit verdwenen – hij heeft het maar zo gelaten. Al weet je, denkt hij achteraf, nooit helemaal zeker of het wel een fout was. Alerik, legt hij uit, betekent namelijk ‘pak de vrijheid’. Of de Chinezen dat gepast vonden, kun je je afvragen, zeker als het uitgerekend een Oeigoer was die ermee rondliep.<\/p>\n
Zijn ouders leefden gescheiden, maar het ontbrak hem aan niets. Alerk woonde met zijn moeder in een comfortabele woning. Zij had in Shanghai aan de universiteit gestudeerd en was endocrinoloog in een groot ziekenhuis, specialist in de behandeling van diabetes. Zijn vader woonde even verderop en haalde hem vaak op om leuke dingen te doen, zoals wandelingen maken, naar de film gaan en ijsjes eten.<\/p>\n
“En toen sloegen we van de ene op de andere dag opeens op de vlucht”, zegt hij. “Op dat moment begreep ik er als 8-jarige natuurlijk niks van.”<\/p>\n
![\"Alerk](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1000063706.jpg\")
Alerk op de voorgrond met een neefje. <\/p>\n
De Chinese overheid, vertelt Alerk, maakt al decennialang actief werk van het onderdrukken van de Oeigoerse cultuur en het Oeigoerse volk. Oeigoeren zijn een Turks – of Turkisch – volk, zoals ook bijvoorbeeld Kirgiezen, Tadzjieken en Kazachen dat zijn. Ze zijn islamitisch, al is dat volgens Alerk ‘meer cultureel dan religieus’.<\/p>\n
Oeigoeren leven al sinds mensenheugenis in het noordwesten van China, in het Tarimbekken dat grenst aan Tadzjikistan, Kirgizi\u00eb, Kazachstan en Mongoli\u00eb. China voegde het gebied in 1949 bij de nieuw opgerichte Volksrepubliek China. De provincie wordt Xinjiang of Sinkiang genoemd, al noemen Oeigoeren en de Turkische volkeren het Oost-Turkestan.<\/p>\n
Een schande: afgetroefd door een Oeigoer <\/p>\n
Lange tijd genoten de Oeigoeren autonoom bestuur, al noemt hij dit ‘grotendeels een fa\u00e7ade’. Sinds ongeveer 1990 is China bezig de cultuur en de bevolking te assimileren. “Sinds 2009 is dit beleid nog een flink opgevoerd”, zegt Alerk.<\/p>\n
Han-Chinezen, de etnische afkomst van bijna alle Chinezen, worden massaal aangemoedigd er te gaan wonen. Oeigoeren worden uitgesloten van politieke en zakelijke topfuncties. Onderwijs in het Oeigoers werd lange tijd ontmoedigd en is nu al zo’n tien jaar helemaal verboden. Moskee\u00ebn en culturele centra worden afgebroken, de taal uitgewist.<\/p>\n
Zelf ging Alerk ook naar een Chinese school. En daar werd hij ten voorbeeld gesteld, maar niet in positieve zin: “Ik deed het heel goed op school. Dat peperde de leraar de Chinese kinderen in: afgetroefd worden door een Oeigoer, dat was een schande. Hij gebruikte mij om de kinderen tot betere prestaties aan te zetten, niet om mij te prijzen voor mijn inzet. Dat zie je als kind niet scherp, achteraf is het pijnlijk.”<\/p>\n
![\"Alerk](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1000063713.jpg\")
Alerk maakt het peaceteken. <\/p>\n
Zo waren er meer incidenten, waarvan hij pas achteraf begreep dat er sprake was van racisme. “Een buschauffeur sloot de deur van de bus, met mijn arm er nog tussen. Ik schreeuwde het uit, Oeigoerse passagiers schreeuwden dat hij moest stoppen, maar hij reed gewoon door.”<\/p>\n
Nog zoiets: hij had zijn arm gebroken bij een val van zijn fiets. Urenlang krijste hij om hulp, maar niemand die een vinger uitstak om hem te helpen. “De Han-Chinezen keken naar me en lachten. De minachting in hun ogen, dat kan ik nooit meer vergeten.”<\/p>\n
Geruchten over heropvoedingskampen <\/p>\n
Uiteindelijk ontfermde een oude Oeigoerse vrouw zich over hem. Die arm is nooit gezet. Alerk steekt zijn linkerarm uit: de onnatuurlijke kromming van de onderarm is duidelijk te zien.<\/p>\n
“Mijn moeder ging naar een minder ontwikkeld gebied in de regio voor medisch veldwerk”, vertelt Alerk. “Zij ontdekte toen dat Oeigoerse mensen als proefkonijnen werden gebruikt door Chinezen. Mensen die ziek waren, werden niet geholpen, maar alleen bestudeerd om te kijken welke effecten ziektes op ze hadden, en wat er gebeurde als je niet ingreep. Toen ze dat aankaartte bij leidinggevenden, kregen we politie aan de deur. Dan weet je: we staan op een lijst, we worden vanaf nu in de gaten gehouden. Dat was voor haar de druppel. Daarom besloot ze: we kunnen niet blijven.”<\/p>\n
Terwijl hij aan zijn leven in Nederland begon, werd op zijn geboorteplek de Oeigoerse cultuur steeds verder aan banden gelegd. Steeds vaker ook verdwenen er mensen. Waar ze gebleven waren, wist niemand. In de gevangenis, misschien. Ook hoorde je in de gemeenschap steeds vaker geruchten over heropvoedingskampen.<\/p>\n
<\/p>\n
Alerk had er, hij geeft het ruiterlijk toe, niet heel veel oog voor. “Ik was jong, bezig mijn plekkie in Nederland te veroveren. Puberaal, natuurlijk, maar ik dacht: het zal wel.”<\/p>\n
Alerk zelf zorgde ervoor dat hij meekon in de Nederlandse maatschappij, vooral door het goed te doen op school. Zijn moeder mocht in Nederland niet als arts aan de slag, haar diploma’s werden hier niet erkend. Ze schoolde zich om en opende later als zelfstandig behandelaar een praktijk in traditionele geneeskunst.<\/p>\n
Met zijn vader sprak hij af en toe via Skype of WeChat, een Chinees platform. “Op een dag gebruikte ik het woord ‘xitay’, uitgesproken als ‘getay’, een neerbuigend woord voor Chinezen, vergelijkbaar met ‘mof’. Mijn vader schrok zichtbaar, droeg me op onmiddellijk mijn excuses aan te bieden. Toen begreep ik wel: ze luisteren mee.”<\/p>\n
Leven in vrijheid voelde ‘heel oneerlijk’ <\/p>\n
In 2014 ging het contact helemaal verloren. Achteraf weet Alerk dat zijn vader lid was geworden van de Communistische Partij, de enige politieke partij van belang in China. “Dat was verplicht als je je werk wilde behouden. Mijn vader was intussen directeur van de uitgeverij. Maar als lid van de partij kun je natuurlijk geen contact hebben met mensen die het land ontvlucht zijn.”<\/p>\n
In 2017 kreeg Alerk een telefoontje van een broer van zijn vader. Die was, vertelde de oom, opgesloten in een heropvoedingskamp. De gedichten van zijn vader verdwenen in deze tijd ook achter het gordijn van de censuur.<\/p>\n
“Ik wist niet wat ik ermee moest, toen. Ik raakte in een mentale dip, zonder het precies te begrijpen. Pas toen ik in 2019 ging studeren, drong het goed door: mijn vader, mijn volk, wordt onderdrukt. Ze kunnen niet in vrijheid leven. Terwijl ik hier in Nederland lekker in alle vrijheid kan leven. Dat voelde opeens heel oneerlijk.”<\/p>\n
![\"De](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/01\/1000063709.jpg\")
De vader van Alerk met linksonder diens moeder, de oma van Alerk. <\/p>\n
Hij maakte, zoals in die dagen meer Oeigoeren in andere landen dan China deden, een video waarin hij vertelde over de mensen die hij miste, in dit geval zijn vader, en zette die op Instagram. Dat leidde tot een item in Nieuwsuur, over de onderdrukking van Oeigoeren.<\/p>\n
De Oeigoerse jongerenvereniging <\/p>\n
En zo vond hij zijn roeping: de onderdrukking van Oeigoeren aan de kaak stellen, het gesprek erover gaande houden. Vijf jaar lang was hij politiek secretaris van de Oeigoerse jongerenvereniging in Nederland. Tegenwoordig zet hij zich in met zijn eigen lobbybedrijfje. “Niet alleen voor zijn eigen volk maar ook voor Tibetanen, Hongkongers en Zuid-Mongoli\u00ebrs.” Zo heeft hij met voormalig D66-Kamerlid Sjoerd Sjoerdsma een genocidemotie opgezet.<\/p>\n
Af en toe wordt hij ge\u00efntimideerd, vertelt hij. Na een bezoek aan de toenmalige Amerikaanse ambassadeur in Nederland Pete Hoekstra kreeg hij bijvoorbeeld een dreigend telefoontje. Op de achtergrond klonk geschreeuw alsof er iemand werd gemarteld.<\/p>\n
In die tijd verscheen ook een propagandavideo in China. Centraal in het beeld: zijn vader. Hij speelde muziek met andere Oeigoeren. Er stonden traditionele gerechten om hen heen. “Het zag er vredig en gezellig uit”, zegt Alerk, “maar door de ramen zag je aan de regelmaat van de lampen dat er een hek om ze heen stond.”<\/p>\n
“Mocht mijn vader overlijden voordat ik hem terugzie, zal dat een wond zijn die nooit kan helen.” <\/p>\n
Soms krijgt hij een vreemd mailtje, met verwijzingen naar familieleden in China. Een keer werd hij gevolgd door een Chinese vrouw. “Ik sprong op mijn fiets en scheurde keihard naar een station. En daar stond ze weer. Maar ik laat me niet intimideren. Al neem ik wel verschillende routes, voor alle zekerheid. En ik fiets heel hard zodra ik het merk als iemand me volgt.”<\/p>\n
‘Ik kan elke dag doen wat hij voor me wilde’ <\/p>\n
China pleegt, zegt hij, ‘een genocide’. “Niet met bommen en moordpartijen, maar wel door ons systematisch uit te wissen. Het is bekend dat China Oeigoerse vrouwen steriliseert. Ik gebruik het woord niet voor de shock value, maar als er geboortebeperking bij komt kijken, valt het binnen de definitie van genocide. Dat is ook vastgesteld door bijvoorbeeld de onderzoeksgroep The Uyghur Tribunal<\/a>.”<\/p>\n Welke weg zijn werk precies neemt in de toekomst, weet hij nu nog niet. “Ik wil vrede voor mijn geweten. Weten dat ik heb gedaan wat ik kon voor mijn mensen, mijn volk. Ik wil dat de Oeigoerse gemeenschap veilig is. Zowel buiten als binnen China. We hebben genoeg van de onderdrukking en intimidatie.”<\/p>\n Of hij zijn vader ooit weer in zijn armen kan sluiten? “Ik hoop het met heel mijn hart. Dat is mijn grote hoop in het leven. Mocht hij overlijden voordat ik hem terugzie, zal dat een wond zijn die nooit kan helen. Ik troost me in de tussentijd met de gedachte dat ik elke dag kan doen wat hij voor mij wilde: de vrijheid pakken. Ik weet zeker dat hij daar heel blij om is.”<\/p>\n Zondaginterview <\/p>\n Elke zondag publiceren we een interview in tekst en foto’s van iemand die iets bijzonders doet of heeft meegemaakt. Dat kan een ingrijpende gebeurtenis zijn waar diegene bewonderenswaardig mee omgaat. De zondaginterviews hebben gemeen dat het verhaal van grote invloed is op het leven van de ge\u00efnterviewde.<\/p>\n Ben of ken jij iemand die geschikt zou zijn voor een zondaginterview? Laat het ons weten via dit mailadres:\u00a0zondaginterview@rtl.nl<\/a><\/p>\n