Demissionair minister van Buitenlandse Zaken David van Weel (VVD) was er zeer beslist over: \u201eWij gaan niet als Europa in oorlog komen met de Verenigde Staten over Groenland.\u201d <\/p>\n
Donderdag overlegde de vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken met Van Weel over de situatie in Venezuela na de Amerikaanse aanval en ontvoering van president Nicol\u00e1s Maduro, maar de discussie vloeide steeds weer terug naar hetzelfde punt: de dreigende imperialistische taal van de regering-Trump.<\/p>\n
Sinds operatie \u2018Absolute Resolve\u2019 lijken alle remmen los in Washington. President Trump bedreigde Cuba, Colombia en Mexico en herhaalde zijn stellige wens om Groenland \u2013 onderdeel van het Koninkrijk Denemarken \u2013 te annexeren. Stephen Miller, de vice-stafchef van het Witte Huis, weigerde daarna in een interview met CNN om militair ingrijpen uit te sluiten \u2013 waarop een crisissfeer ontstond aan weerszijden van de Atlantische Oceaan.<\/p>\n
Van Weel probeerde tegenover een gealarmeerde Tweede Kamer kalmte uit te stralen. Dat deed hij door een zeldzaam inkijkje te geven in de telefoongesprekken die hij voerde met de Amerikaanse collega Marco Rubio en de Deense minister van Buitenlandse Zaken Lars L\u00f8kke Rasmussen. Volgens de diplomatieke mores geeft het eigenlijk geen pas om weer te geven wat buitenlandse counterparts hebben gezegd. Van Weel deed dat nu w\u00e9l \u2013 en dat leverde nieuwe inzichten op.<\/p>\n
Al eerder had Rubio laten weten dat hij volgende week in gesprek zal gaan met Deense en Groenlandse vertegenwoordigers. Van Weel verklapte alvast wat de inzet zal zijn van minister Rasmussen. De Denen hopen een gesprek te kunnen voeren over hoe ze de strategische belangen van de VS op Groenland (het argument van het Witte Huis) kunnen \u201eaccommoderen binnen de bestaande verdragen\u201d, zo zei Van Weel \u2013 \u201ezonder dit soort extreme opties\u201d (annexatie).<\/p>\n
Kijkje achter de schermen<\/p>\n
Rasmussen had hem op het hart gedrukt om voorlopig geen olie op het vuur te gooien door \u201eal te wilde statements\u201d te doen, zo zei Van Weel, want dat zou kunnen leiden tot nieuwe Amerikaanse reacties voor de b\u00fchne. Franse voorbereidingen voor een Europese reactie op militaire annexatie kunnen volgens de minister daarom op \u201eweinig enthousiasme\u201d rekenen in Kopenhagen.<\/p>\n
De minister gaf ook een kijkje achter de Amerikaanse schermen. Volgens Van Weel \u2013 die zichzelf een Realpolitiker vindt \u2013 schuilt er achter de snoeverige toon van het Witte Huis en de chaotische persconferenties van Trump een weloverwogen strategie voor Venezuela, waarvan Rubio \u201ede architect\u201d zou zijn.<\/p>\n
Volgens Van Weel heeft Washington geleerd van regime changes in Irak en Afghanistan, waar de VS de heersende klasse wegzuiverde, waarna de landen verzonken in chaos. Ditmaal probeert Washington door een combinatie van druk en onderhandelingen met interim-president Delcy Rodr\u00edguez te komen tot een \u201etransformatie\u201d, zo zei Van Weel: vrijlating van politieke gevangenen, economische samenwerking met de VS en vrije democratische verkiezingen. \u201eDat is het plan zoals het mij verteld is en dat ik alle openheid met u wilde delen.\u201d<\/p>\n
Kamerleden<\/p>\n
Niet alle Kamerleden waren meteen gerustgesteld. Van Weel kon zich dan wel baseren op Rubio, zo zei buitenlandwoordvoerder Hanneke van der Werf (D66), maar Stepen Miller en vice-president JD Vance hadden toch \u00f3\u00f3k \u201ehet oor\u201d van president Trump?<\/p>\n
Tom van der Lee (GroenLinks-PvdA) wilde van Van Weel weten of Van Weel erkende dat de Amerikaanse aanval op Venezuela een schending was van het internationaal recht: \u201ebent u bereid deze actie te veroordelen?\u201d<\/p>\n
Ook op dit vlak wilde Van Weel wel wat openheid van zaken geven \u2013 hoewel hij zorgvuldig wegbleef van een al te scherpe veroordeling van Washington. \u201eOp basis van de informatie die ik nu heb\u201d, zo zei de minister, \u201ekan ik niet zien hoe deze actie in overeenstemming is met het internationale recht.\u201d Op navraag van Christine Teunissen (Partij voor de Dieren) wilde Van Weel ook nog wel onthullen dat hij dit in zijn gesprek met Rubio had \u201eopgebracht\u201d (diplomatieke taal voor \u2018overgebracht\u2019).<\/p>\n
Europa<\/p>\n
Het argument vanuit de Kamer dat andere landen een stuk verder zijn gegaan in hun kritiek op de VS, wuifde de minister echter weg. Zesentwintig landen (de EU minus Hongarije) hadden een gezamenlijke (nogal voorzichtige, red.) verklaring afgegeven, zo zei Van Weel, en de Europese Unie moet met \u00e9\u00e9n mond spreken om nog enige invloed te kunnen uitoefenen. <\/p>\n
De minister onderschreef oproepen uit de Kamer (D66, Volt) om te komen tot hervorming van het buitenlandbeleid van de EU, door besluiten voortaan te nemen op basis van een gekwalificeerde meerderheid van landen (en niet op basis van unanimiteit). \u201eAls we ons willen verhouden tot de wereld van de grootmachten moeten we ook de taal van de macht weer leren spreken\u201d, zei de minister.<\/p>\n
Dat alles wilde niet zeggen dat VVD\u2019er Van Weel \u2013 die eerder een topfunctie bij de NAVO bekleedde \u2013 erg warm wordt van vergezichten over een Europees leger. Ondanks het feit dat het Noord-Atlantisch Bondgenootschap de grootste crisis in zijn bestaan doormaakt, blijft de alliantie volgens hem \u201ede komende twintig jaar\u201d cruciaal voor de verdediging van Europa. Van Weel waarschuwde ook voor het opblazen van de relaties met de VS \u2013 ondanks het feit dat Washington dreigt met de inzet van militairen tegen een NAVO-bondgenoot. Temidden van de duistere krachten in de wereld blijven de VS \u201ehet land waarmee wij toch de meeste waarden delen\u201d, zei de minister met overtuiging.<\/p>\n
Veel vragen kwamen er daarna niet meer. Het debat, zo concludeerde Jan Struijs (50Plus), had eerder \u201ehet karakter van een briefing\u201d dan van een politieke discussie gekregen. Daar leken de meeste Kamerleden wel content mee.<\/p>\n
Geef cadeau<\/p>\n
Deel<\/p>\n
Mail de redactie<\/p>\n