{"id":109475,"date":"2026-01-12T06:37:14","date_gmt":"2026-01-12T06:37:14","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/109475\/"},"modified":"2026-01-12T06:37:14","modified_gmt":"2026-01-12T06:37:14","slug":"astrid-roemer-was-onverbiddelijk-en-had-lak-aan-iedereen-die-een-gemakkelijke-leeservaring-eiste","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/109475\/","title":{"rendered":"Astrid Roemer was ‘onverbiddelijk’ en ‘had lak aan iedereen die een gemakkelijke leeservaring eiste’"},"content":{"rendered":"

Astrid Roemer was \u201eeen van de meest invloedrijke auteurs binnen de Nederlandstalige Caribische literatuur\u201d, schreef de Surinaamse site Starnieuws<\/a> vorige week, bij het overlijden<\/a> van de schrijfster, op 78-jarige leeftijd.<\/p>\n

Let wel, zegt Michiel van Kempen, emeritus hoogleraar Nederlands-Caribische letteren: die invloed betekende niet dat iedereen Roemer omarmde of volgde. \u201eZe is altijd iemand geweest die anderen wakker wilde schudden en deed dat door de conventies te laten vallen. Al vroeg agendeerde ze onderwerpen die nu gemeengoed zijn: alles wat met kleur en genderrollen te maken heeft. Maar ze wilde nergens op vastgepind worden, wat ook conflicten heeft opgeleverd.\u201d<\/p>\n

\n

Ze liet zien dat het persoonlijke leven doordrenkt is van de politiek: de huiskamer net zo goed als de Tweede Kamer<\/p>\n

Emma van Meyeren
\nonderzoeker <\/p>\n<\/blockquote>\n

Roemer was \u201eonverbiddelijk\u201d, zegt schrijfster Karin Amatmoekrim, en dat zegt ze met grote waardering. \u201eVoor mij persoonlijk, als schrijver met een Surinaamse achtergrond, betekende ze veel als voorbeeld, omdat ze haar eigen plek opeiste in de literatuur. In onderwerpkeuze en thematiek, maar ook in vorm en stijl. Dat zij een zwarte vrouw was, ook nog queer, die zo eigenzinnig durfde te zijn, was uitzonderlijk.\u201d<\/p>\n

Amatmoekrim leerde haar kennen als student Nederlands, bij een vak over \u2018West-Indische\u2019 literatuur. \u201eIk had Roemer niet van huis uit meegekregen, hoewel mijn moeder heel ge\u00ebngageerd en bij de tijd was. Dat zegt misschien wel veel over hoe slecht ze onder Surinamers gelezen werd: iedereen kende Clark Accord en Cynthia McLeod, maar Roemer was voor velen te complex, te tegendraads. Dat is wel begrijpelijk \u2013 ik zwoegde er zelf ook op, maar ik bewonderde haar lak aan iedereen die een gemakkelijke leeservaring eiste.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

Alles aan pionier Astrid Roemer was po\u00ebtisch, doorleefd en onconventioneel<\/p>\n

\"Astrid
\n<\/a>
\nAmbitie<\/p>\n

Roemers proza was weerbarstig, bewust ontregelend, soms verwarrend. Haar werk werd niet van meet af aan lovend ontvangen. Recensenten schreven er \u201ejeuk\u201d van te krijgen, herinnert Michiel van Kempen zich. Dat ze voor haar oeuvre in 2016 de P.C. Hooft-prijs kreeg, bracht in de literaire wereld \u201eeen schok teweeg\u201d, zegt Sander Bax, hoogleraar contemporaine Nederlandse literatuur aan de Universiteit Leiden. Hij was destijds voorzitter van de jury. \u201eEr heerste een teneur van: die vrouw kan niet schrijven. Dat was veelzeggend voor de heersende normen, waarin literatuur het hoogst gewaardeerd werd als het een autonoom werk was en vooral om vorm en stijl draaide.\u201d<\/p>\n

De jury prees juist Roemers romans \u201edie tegelijk scherpe en relevante interventies in het publieke debat zijn \u00e9n complexe literaire verbeeldingen van de geschiedenis van Suriname\u201d. Niet autonoom maar maatschappelijk dus, en dat haar vertelstijl ingewikkeld was, hangt nu eenmaal samen met haar verhaal.<\/p>\n

\n

Ik dacht: hoe kan het dat dit nauwelijks deel uitmaakte van mijn opleiding als neerlandicus? <\/p>\n

Sander Bax
\nhoogleraar contemporaine Nederlandse literatuur<\/p>\n<\/blockquote>\n

Amatmoekrim, ook lid van die jury: \u201eWat Roemer toevoegde aan de Nederlandse literatuur was een enorme ambitie om ook de grote geschiedenis een plek te geven in haar werk, dat tegelijk over het alledaagse leven en intieme relaties ging.\u201d<\/p>\n

De complexe stijl was daar onlosmakelijk mee verbonden, zegt schrijver en onderzoeker Emma van Meyeren, die werkt aan een proefschrift over Roemers proza. \u201eRoemer legde veel gewicht in haar taal. Ze reflecteerde steevast op hoe zij de taal gebruikte, en toonde zo hoe dat mede bepaalt hoe we met elkaar omgaan. Zo liet ze zien dat ons persoonlijke leven doordrenkt is van politiek, de huiskamer net zo goed als de Tweede Kamer. Haar roman Lijken op liefde (1997) gaat bijvoorbeeld heel concreet over een gepensioneerde schoonmaakster, en Roemer slaagt erin om het tegelijk te laten gaan over de grote levensvragen en de specifieke geschiedenis van postkoloniaal Suriname.\u201d <\/p>\n

Bouterse<\/p>\n

Daarin was Roemer een pionier. Voorafgaand aan zijn lidmaatschap van de P.C. Hooft-jury, bekent Sander Bax, kende hij haar oeuvre \u201enog niet ontzettend goed\u201d. \u201eHet was voor mij een ontdekking. Zozeer dat ik dacht: hoe kan het dat dit nauwelijks deel uitmaakte van mijn opleiding als neerlandicus? Dat lag ook aan het onuitgesproken ideaalplaatje dat in literaire kringen heerste van een roman, een beeld waar Roemer niet in paste, terwijl ze wel iets deed dat grote waarde had. Haar werk heeft er mede voor gezorgd dat ik vraagtekens ging zetten bij mijn eigen literaire normen \u2013 iets wat recent in de hele neerlandistiek gangbaarder is geworden.\u201d<\/p>\n

Onconventioneel werd controversieel toen Roemer zich positief uitliet over Desi Bouterse, die zij weigerde \u2018moordenaar\u2019 te noemen, ook na zijn veroordeling voor betrokkenheid bij de Decembermoorden. De feestelijke uitreiking van de Prijs der Nederlandse Letteren, in 2021 aan Roemer toegekend, werd daarom afgelast. Van Meyeren: \u201eVan die uitspraken schrok ik ook, juist omdat ze in haar romans heel anders over die gebeurtenissen heeft geschreven.\u201d<\/p>\n

\n

Ze blijft een eenling die zich niet voor een karretje wil laten spannen<\/p>\n

Karin Amatmoekrim
\nschrijfster <\/p>\n<\/blockquote>\n

Amatmoekrim: \u201eZe ging ver in haar uitspraken, maar verkondigde wel een standpunt dat breed gedragen wordt onder \u2018boutisten\u2019, die de beweging van Bouterse zien als gerechtvaardigd antikolonialisme.\u201d<\/p>\n

Bax: \u201eDe uitspraken vond ik niet fraai, maar ze kwamen niet geheel onverwacht: ze blijft een eenling die zich niet voor een karretje wil laten spannen.\u201d<\/p>\n

Champagne<\/p>\n

Haar buitenstaanderspositie heeft Roemer ook eenzaamheid gebracht. Amatmoekrim: \u201eOver schrijvers als Edgar Cairo, Bea Vianen en Anil Ramdas, eenlingen net als zijzelf, heeft ze eens gezegd: dat zij gek zijn geworden, lag niet alleen aan hen, maar ook aan hun habitat, aan de miskenning en uitsluiting die zij in Nederland hebben ondervonden. Opgepast, zei ze daarmee tegen mijn generatie. Gelukkig staan wij minder alleen.\u201d<\/p>\n

Uiteindelijk veranderde er iets: met de grote oeuvreprijzen in het afgelopen decennium kreeg Roemer wel erkenning. Amatmoekrim: \u201eZe was een grote mevrouw geworden. Ik heb haar eens meegemaakt in het vliegtuig naar Suriname, ze vloog businessclass, een glas champagne erbij. Ook in het openbaar eiste ze haar positie op: prachtig.\u201d<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

Karin Amatmoekrim: \u2018Doordat wij hier zijn, zijn jullie ook iets kwijtgeraakt\u2019<\/p>\n

\"Karin
\n<\/a><\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

<\/p>\n

\tDe journalistieke principes van NRC
\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Astrid Roemer was \u201eeen van de meest invloedrijke auteurs binnen de Nederlandstalige Caribische literatuur\u201d, schreef de Surinaamse site…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":109476,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[99,48,98,46,47,49,45,50],"class_list":{"0":"post-109475","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-amusement","8":"tag-amusement","9":"tag-dutch","10":"tag-entertainment","11":"tag-nederland","12":"tag-nederlanden","13":"tag-nederlands","14":"tag-netherlands","15":"tag-nl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115880751441282758","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109475","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=109475"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/109475\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/109476"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=109475"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=109475"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=109475"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}