Terwijl de aandacht van de wereld op dit moment uitgaat naar de gebeurtenissen in Iran, Venezuela en naar eventuele verdere acties van president Donald Trump, gaat de Oekra\u00efne-oorlog onverminderd door. Daar is ondanks enige ontwikkelingen in de vredesbesprekingen \u2013 of juist daarom \u2013 sprake van verdere escalatie aan beide zijden. Terwijl de Russen langzaam maar zeker en tegen hoge kosten terrein blijven winnen in de Donbas-regio, ontaardt de strijd verder in een steeds fellere raket- en droneoorlog, waarbij beide partijen elkaars energie-infrastructuur proberen te ontregelen. Maar intussen kantelt de geopolitieke situatie en verliest Rusland bondgenoten. Wellicht ontstaat er een uitgelezen kans voor vrede.<\/p>\n
Aan het front gaat de strijd onverdroten door. De Oekra\u00efners hebben dan wel met succes de Russen verdreven uit het meer noordelijk gelegen plaatsje Kupiansk, ze hebben daarentegen de vesting Siversk na vier jaar strijd moeten ontruimen. Ook de stadjes Pokrovsk en Myrnograd, waar de afgelopen maanden zwaar om is gevochten, lijken definitief verloren te gaan aan de Russen.<\/p>\n
De tactiek van langzaam terugtrekken en tegelijkertijd de Russen zoveel mogelijk verliezen toebrengen, mag dan lijken te werken, de keerzijde is natuurlijk dat het uiterst onwaarschijnlijk is dat Oekra\u00efne eenmaal verloren grondgebied ooit terug zal krijgen. De Russen blijven bovendien langs het totale front druk uitoefenen, terwijl door de hoge verliezen aan mensenlevens beide kampen meer en meer gebruik moeten maken van buitenlandse strijders.<\/p>\n
Enorme verdedigingslinies<\/p>\n
Het volgende doel van de Russen is mogelijk het logistiek knooppunt Kostjantynivka. Als dat valt dan is het een kwestie van tijd tot de industriestadjes Slovjansk en Kramatorsk \u2013 omgebouwd tot forse vestingen \u2013 onder vuur komen te liggen. Vallen die twee stadjes uiteindelijk ook, dan is de Russische verovering van de Donbas een feit.<\/p>\n
Is Oekra\u00efne dan verloren? Nee, beslist niet. Enorme verdedigingslinies zijn intussen aangelegd tientallen kilometers achter het front en die zullen een volgende stormloop van de Russen moeten opvangen \u2013 als die er ooit komt.<\/p>\n
Want een wapenstilstand of vrede behoort natuurlijk nog altijd tot de mogelijkheden. De Amerikaanse president geeft dan wel openlijk aan niet meer zo te spreken te zijn over zijn Russische tegenvoeter, maar stelde zondag ook dat er vooruitgang in de besprekingen wordt geboekt. Naar verwachting zullen Trump en Volodymyr Zelensky volgende week tijdens het World Economic Forum (WEF) in Davos een akkoord tekenen voor tien jaar lang Amerikaanse economische steun aan Oekra\u00efne ter waarde van 800 miljard dollar. Dan moeten ook de veiligheidsgaranties voor het land worden beklonken.<\/p>\n
Europese leiders tonen zich optimistisch en presenteerden vorige week vol trots plannen om \u2013 zodra de vrede is gesloten \u2013 troepen te sturen naar Oekra\u00efne. Groot Brittanni\u00eb en Frankrijk zeggen in dat verband elk een zogenaamde militaire hub te willen aanleggen in Oekra\u00efne (vroeger zouden we zeggen een garnizoen of basis), waar zich tevens lokale wapenproductie zou moeten concentreren. Natuurlijk wijzen de Russen de komst van deze garantie-troepen uit NAVO-landen af. Het idee dat er straks westerse militaire hubs binnen Oekra\u00efne komen te liggen is immers \u00e9\u00e9n van de beweegredenen waarom Vladimir Poetin de oorlog is begonnen.<\/p>\n
De vraag rijst dus of dit vredesplan \u00fcberhaupt kans van slagen heeft. Maar deze toezeggingen zijn tot nu toe de duidelijkste veiligheidsgaranties die westerse bondgenoten Oekra\u00efne hebben geboden. Intussen gaat de Europese militaire steun aan Oekra\u00efne echter gewoon door. Zo kondigde de Britse regering aan om speciaal voor Kiev een nieuw type ballistische raket te ontwikkelen die Moskou zou moeten kunnen bereiken. Het Duitse bedrijf Rheinmetall meldde dat het binnenkort de eerste exemplaren (onderdeel van een enorme order, gefinancierd door de Bondsrepubliek) van \u00e9\u00e9n van \u2018s werelds meest geavanceerde infanteriegevechtsvoertuigen aan Oekra\u00efne zal afleveren. Het gaat daarbij om de KF41 Lynx, een model dat ook in de race is om het befaamde M2A3 Bradley gevechtsvoertuig van de VS te vervangen.<\/p>\n
Nieuwe kabinetschef<\/p>\n
Inmiddels ontwikkelt de rakettenoorlog zich verder. De Russen hebben een hypersonische Oresjnik-raket ingezet tegen de enorme oefenterreinen en wapenplaatsen rond de Oekra\u00efense stad Lviv aan de Poolse grens. De raket is zo snel dat hij niet te onderscheppen is, maar uit de brokstukken bleek dat er ook zeer gedateerde onderdelen in zouden zitten, wat het wapen dus helemaal niet zo modern maakt. De veelgeprezen Oekra\u00efense FP-5 Flamingo, waarvan er nu zo\u2019n honderd zouden zijn afgeschoten, kampt intussen nog met wat kinderziektes. Helaas wordt \u2013 volgens The Wall Street Journal \u2013 het bedrijf dat de raket heeft ontwikkeld genoemd bij de corruptieonderzoeken die op dit moment in Kiev worden uitgevoerd.<\/p>\n
Dat onderzoek heeft eerder een aantal politici de kop gekost, onder wie Zelensky\u2019s machtige rechterhand Yermak. De Oekra\u00efense president benoemde vorige week luitenant-generaal Boedanov, het hoofd van de militaire inlichtingendienst, tot zijn nieuwe kabinetschef. Die ontpopte zich onmiddellijk als \u00e9\u00e9n van de belangrijkste onderhandelaars van het Oekra\u00efense team tijdens de gesprekken in Parijs vorige week. Wat zit er achter de benoeming van deze razend effectieve inlichtingenofficier?<\/p>\n
Boedanov, die vanwege zijn spectaculaire inlichtingenoperaties populairder zou zijn dan zijn president zelf, zou volgens waarnemers het vertrouwen in het presidentschap kunnen versterken als de vrede pijnlijke concessies van Oekra\u00efne gaat vereisen. Bijkomend voordeel is dat nu Zelensky zich op moet maken voor nieuwe presidentsverkiezingen, de president met de toevoeging van Boedanov aan zijn directe staf een potenti\u00eble rivaal dichtbij zich kan houden. Maar niemand kan op dit moment om Boedanov heen. Hij is de spil in de Oekra\u00efense contacten met zowel Rusland \u2013 onder meer vanwege het co\u00f6rdineren van gevangenenruil \u2013 als met de CIA en het Pentagon.<\/p>\n
Ook luitenant-generaal Malioek, die van de civiele Oekra\u00efense veiligheidsdienst SBU een top organisatie heeft gemaakt die zeer opmerkelijke operaties achter vijandelijke linies heeft uitgevoerd, krijgt een andere functie \u2013 naar verluidt vanwege zijn aanvankelijke weigering om de corruptieonderzoeken te steunen. Reken \u2013 met Zelensky en Boedanov samen in het regeringspaleis \u2013 in ieder geval op strakker toezicht op de omvangrijke SBU. Of is er wellicht steviger aansturing nodig op de Oekra\u00efense samenleving in brede zin als er straks een lastig te verkroppen vrede in goede banen moet worden geleid?<\/p>\n
De Europese Commissie praat intussen, net als regeringsleiders Giorgia Meloni en Emmanuel Macron, openlijk over het aangaan van een direct gesprek met Poetin. Niet uit te sluiten valt dat Poetin op zijn beurt de bui ziet hangen, met de keiharde val van zijn Latijns-Amerikaanse bondgenoot Nicol\u00e1s Maduro vers in het geheugen en de naderende ineenstorting van het regime in Iran op zijn netvlies. In dat licht is er recent nog nooit zo\u2019n heldere window of opportunity voor vrede geweest. Poetin kan nu nog de dans ontspringen en zijn bewind laten overleven door juist nu vrede te sluiten.<\/p>\n
Eindstrijd<\/p>\n
Doet hij dat niet dan loopt zijn regering een grote kans om, van vrienden verstoken, met straks mogelijk een vijandig Iran in het zuiden, met minder oliegeld te besteden dan ooit en met aanhoudende en vernederende Oekra\u00efense raket- en droneaanvallen rond Moskou, op korte termijn een eindstrijd in te gaan.<\/p>\n
Concessies over en weer zijn altijd mogelijk. De Europese garantie-troepen kunnen zich als alternatief ook opstellen in Polen en Roemeni\u00eb, waar al militaire hubs voor hulp aan Oekra\u00efne bestaan. Daar kunnen ze dan klaarstaan om \u2013 met Amerikaanse back-up en inlichtingen \u2013 het land binnen te trekken, dat wil zeggen, alleen als Rusland weer aan zou vallen. Want we zeiden dat al eerder: alleen een zwaarbewapend en neutraal Oekra\u00efne<\/a>, zonder NAVO-troepen onder welke vlag dan ook, biedt een stabiele uitweg naar duurzame vrede.<\/p>\n