{"id":115776,"date":"2026-01-19T17:07:07","date_gmt":"2026-01-19T17:07:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/115776\/"},"modified":"2026-01-19T17:07:07","modified_gmt":"2026-01-19T17:07:07","slug":"de-aard-van-mysterieuze-little-red-dots-is-bekend-het-zijn-zwarte-gaten-in-een-groeispurt","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/115776\/","title":{"rendered":"De aard van mysterieuze \u2018Little Red Dots\u2019 is bekend: het zijn zwarte gaten in een groeispurt"},"content":{"rendered":"

Wat zijn toch die kleine rode puntjes die ruimtetelescoop James Webb in 2024 ontdekte? Al bijna twee jaar houdt die vraag sterrenkundigen bezig. Te midden van de indrukwekkende kosmische schouwspelen die de telescoop in beeld bracht zijn lichtzwakke rode spikkels te onderscheiden, waarvan de aard tot voor kort een raadsel was. Nu schrijven Deense onderzoekers in Nature<\/a> dat ze het mysterie van de zogenaamde Little Red Dots (LRDs) ontrafeld hebben: het zijn zwarte gaten \u2013 even zwaar als de joekel in het centrum van de Melkweg \u2013 omhuld door roodgloeiende cocons.<\/p>\n

De piepkleine rode stipjes zijn zelfs met een topklassetelescoop als Webb moeilijk te onderscheiden van ruis. Het licht heeft namelijk een behoorlijke reis achter de rug: zo\u2019n twaalf tot dertien miljard jaar. LRDs zijn daarmee objecten die aan het begin van het universum zijn ontstaan. Zo\u2019n blik terug in de tijd is van groot belang in de sterrenkunde: wie het universum van nu wil begrijpen, moet weten wat eraan vooraf ging.<\/p>\n

Sinds de ontdekking van de LRDs lopen de theorie\u00ebn over hun aard uiteen. Loodzware sterrenstelsels uit het vroege universum waren tot nu toe de meest geschikte kandidaten. Die zouden de kenmerkende gloed en bepaalde eigenschappen van het rode licht verklaren. Maar die theorie heeft een zwakke plek, zegt tweede auteur van de nieuwe studie Darach Watson (Universiteit van Kopenhagen) over de telefoon. \u201eZware sterrenstelsels ontstaan te langzaam. In de periode dat we LRDs waarnemen was het universum simpelweg nog niet oud genoeg om ze te vormen.\u201d<\/p>\n

Watsons onderzoeksgroep heeft nu een verklaring gevonden die w\u00e9l past binnen huidige theorie\u00ebn. LRDs als verhulde zwarte gaten: kosmische alleseters ingekapseld in een cocon van waterstofgas. Het zwarte gat doet zich tegoed aan de binnenste gaslaag, waarbij door wrijving flink veel warmte vrijkomt. De buitenste gaslagen vangen die warmte op, en gloeien vervolgens na in een karakteristiek rood licht.<\/p>\n

Allesbepalende piekjes<\/p>\n

\u201eEen heel interessant en belangrijk resultaat,\u201d vertelt Huub Rottgering, hoogleraar Sterrenkunde aan de universiteit Leiden. \u201eAls sterrenkundigen hadden we een groot probleem door deze objecten: we konden hun bestaan niet verklaren. Dankzij het werk van de Deense onderzoekers klopt alles weer netjes met onze verwachtingen.\u201d<\/p>\n

De Denen hebben uitvoerig gekeken naar spectra van LRDs: een soort \u2018vingerafdrukken\u2019 van licht. Aan de hand van piekjes in zo\u2019n spectrum kunnen astronomen onder andere de snelheid van gas in het object bepalen. Voor zo\u2019n piekje geldt: hoe breder, hoe sneller het gas bewoog toen het licht werd uitgezonden. Met de snelheid van het gas is weer de massa van het object te bepalen.<\/p>\n

De breedte van die piekjes is dus allesbepalend voor het begrip van LRDs. Maar: de piekjes zijn z\u00f3 breed, dat sterrenkundigen tot nu toe dachten dat het gas razendsnel bewogen moet hebben. Watson legt uit: \u201eAls je heel na\u00efef die verbreding doorrekent, krijg je ontzettend zware zwarte gaten. Miljarden keren zo zwaar als de zon. En dat is een groot probleem: in het jonge universum hadden die helemaal nog niet kunnen bestaan.\u201d<\/p>\n

Zware sterrenstelsels<\/p>\n

Watsons groep ontdekte dat er meer aan de hand is: in LRDs vindt n\u00f3g een proces plaats waarbij piekjes verbreed worden. V\u00f3\u00f3r het rode licht de kosmos in reist, stuitert het op elektronen in de LRD-gaslaag. Dankzij deze vondst lukte het de onderzoekers het effect van snelheidsverbreding te isoleren en zo de ware snelheid binnen LRDs te bepalen. \u201eAls we voor dat proces van stuiteren corrigeren, komen de massa\u2019s precies uit met wat we verwachten,\u201d vertelt Watson. \u201eWe hoeven onze theorie\u00ebn niet weg te gooien!\u201d<\/p>\n

Volgens Watson zijn deze zwart-gat-cocons een voorstadium van de loodzware zwarte gaten die zich in de kernen van zware sterrenstelsels bevinden. \u201eWe zoeken al lang naar een proces wat verklaart hoe zwarte gaten in het centrum van sterrenstelsels z\u00f3 snel z\u00f3 zwaar kunnen worden. Via een dikke gaslaag, stellen we nu voor, kunnen ze vliegensvlug heel veel massa opslokken. We hebben jonge zwarte gaten als het ware tijdens hun groeispurt waargenomen.\u201d<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

<\/p>\n

\tDe journalistieke principes van NRC
\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wat zijn toch die kleine rode puntjes die ruimtetelescoop James Webb in 2024 ontdekte? Al bijna twee jaar…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":115777,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[48,46,47,49,45,50,83,85,86,90,84,89,87,88],"class_list":{"0":"post-115776","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wetenschap-en-technologie","8":"tag-dutch","9":"tag-nederland","10":"tag-nederlanden","11":"tag-nederlands","12":"tag-netherlands","13":"tag-nl","14":"tag-science","15":"tag-science-and-technology","16":"tag-scienceandtechnology","17":"tag-technologie","18":"tag-technology","19":"tag-wetenschap","20":"tag-wetenschap-en-technologie","21":"tag-wetenschaptechnologie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115922864893078598","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115776","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=115776"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/115776\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/115777"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=115776"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=115776"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=115776"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}