Het is een gewaagd idee dat al jaren rondgaat in Brussel: Rusland als agressor laten betalen voor de enorme schade die het aanricht in Oekra\u00efne via de Russische tegoeden die zijn bevroren in de EU.\u00a0<\/p>\n
Opbrengsten doorsluizen\u00a0 <\/p>\n
Sterker nog: het gebeurt voor een deel al. De opbrengsten uit rentes en dividenden van in Europa geblokkeerde tegoeden van de Russische centrale bank, worden sinds vorig jaar afgeroomd en beschikbaar gesteld voor hulp aan Oekra\u00efne.<\/p>\n
Zo maakte het Belgische effectenhuis Euroclear, waar het gros van de Russische tegoeden gestald staan, in juli 2024<\/a> voor het eerst 1,6 miljard euro over aan het Europese Oekra\u00efnefonds. Nadien is voor nog eens ruim 10 miljard aan opbrengsten uit het bevroren Russische geld overgemaakt naar Oekra\u00efne, meldde<\/a> het Duitse weekblad Welt am Sonntag deze zomer.<\/p>\n Maar de EU denkt groter. Het wil nu ook een groot deel van de bevroren Russische tegoeden zelf doorsluizen naar Oekra\u00efne. Het Russische geld is bevroren als onderdeel van de sancties die sinds februari 2022 zijn opgelegd na de grootschalige Russische invasie van Oekra\u00efne. Eind vorig jaar ging het volgens de Vlaamse zakenkrant De Tijd<\/a> om in totaal 212 miljard euro, waarvan circa 183 miljard euro bij Euroclear is geparkeerd.<\/p>\n Bijzondere constructie <\/p>\n Om dit Russische geld in Oekra\u00efne te krijgen is er een bijzondere constructie bedacht. Het plan van de Europese Commissie is nu dat Euroclear 140 miljard euro aan bevroren Russische tegoeden rentevrij ‘uitleent’ aan de EU. Die zet het geld vervolgens door als lening aan Oekra\u00efne. Het door oorlog verscheurde land hoeft het bedrag pas terug te betalen zodra het herstelbetalingen heeft gekregen van Rusland.\u00a0<\/p>\n Op die manier wordt het regime van Poetin verantwoordelijk gehouden voor de schade die het aanricht, zei Europese Commissievoorzitter Ursula von der Leyen deze week op de informele Europese top in Kopenhagen.<\/p>\n Vol risico’s <\/p>\n Dat klinkt voor velen als gerechtigheid, maar er zitten juridische, politieke en economische risico’s aan het plan. “Juridisch gezien begeeft de EU zich hiermee op glad ijs”, zegt sanctierechtadvocaat Heleen over de Linden. “Het eigendom van dit geld ligt bij de Russische centrale bank. Er moet eerst een rechterlijke uitspraak liggen dat die bank schadeplichtig is aan Oekra\u00efne. Zomaar geld gebruiken zonder toestemming is eigenlijk niet wettig.”<\/p>\n Daarbij moeten centrale banken erop kunnen vertrouwen dat hun reserves in het buitenland veilig zijn. De EU riskeert dat andere landen (denk aan China, Turkije of het olierijke land Venezuela) in de toekomst zullen aarzelen om hun buitenlandse tegoeden nog aan te houden in euro’s – uit vrees dat het op een dag wordt toege\u00ebigend door de EU.<\/p>\n Belastinginkomsten Belgi\u00eb\u00a0 <\/p>\n “We nemen een grote gok en begeven ons in onbekende wateren, er is geen precedent”, zei<\/a> de Belgische premier Bart de Wever vandaag in Kopenhagen. Hij wil voorkomen dat Belgi\u00eb de risico’s van de riskante operatie alleen moet dragen.\u00a0<\/p>\n Het speelt mee dat Belgi\u00eb momenteel veel belasting ontvangt op bevroren tegoeden uit Rusland omdat de tegoeden bij Euroclear zijn gestald. Dit commerci\u00eble bedrijf moet immers gewoon belasting in Belgi\u00eb betalen. Die belastingopbrengsten (vorig jaar liefst 1,7 miljard euro<\/a>) willen de Belgen graag aanwenden voor de hoge defensie-uitgaven. Door het EU-plan dreigt dus ook een nieuw gat in de Belgische begroting.<\/p>\n Advocaat Over de Linden snapt desondanks wel waarom de EU dit wil. “Gezien de extreme omstandigheden en hoe Rusland zich gedraagt in Oekra\u00efne begrijp ik het plan wel. Er worden ook genoeg garanties gegeven door de Europese Centrale Bank. Mocht er een vredesakkoord komen, is duidelijk wie welke schade gaat vergoeden. Waarschijnlijk is de schadepost voor Rusland nog veel groter dan die 140 miljard. Dan is dit een voorschot daarop.”<\/p>\n Oekra\u00efne heeft veel geld nodig om de grote gaten in de overheidsbegroting te stutten. En om voldoende wapens te kopen om zich te kunnen blijven verdedigen. Zeker nu de VS onder Trump het land niet langer financieel wil steunen, en alleen wapens wil leveren als de EU daarvoor betaalt.\u00a0<\/p>\n Oorlog kost EU veel geld <\/p>\n Ondertussen loopt de rekening voor EU-landen steeds verder op. “Het afromen en doorsluizen van Russische tegoeden die toch al bevroren staan, verlicht die rekening en zorgt ervoor dat Oekra\u00efne kan worden blijven gesteund, zonder een lastige boodschap aan kiezers over meer militaire hulp aan Oekra\u00efne”, zegt politiek verslaggever Roel Schreinemachers vanuit Kopenhagen.\u00a0<\/p>\n “Die combinatie zorgt ervoor dat het denken over dit omstreden plan is veranderd. Wat waarschijnlijk nog is versterkt door de drone- en sabotageacties die Rusland de laatste tijd in meerdere Europese landen onderneemt.”<\/p>\n De risico’s van het gebruiken van Russische bevroren tegoeden moeten eerst goed in kaart worden gebracht, zei demissionair premier Dick Schoof vandaag in Kopenhagen:<\/p>\n Schreinemachers verwacht dat nog wel minstens enkele weken duurt voordat het plan definitief wordt goedgekeurd. “Tegelijkertijd is er wel haast bij. Want het Oekra\u00efense tekort dreigt volgend jaar onhoudbaar te worden.”<\/p>\n Vergelding door Rusland? <\/p>\n