{"id":126837,"date":"2026-01-31T19:26:13","date_gmt":"2026-01-31T19:26:13","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/126837\/"},"modified":"2026-01-31T19:26:13","modified_gmt":"2026-01-31T19:26:13","slug":"europas-grootste-kerncentrale-is-breekpunt-voor-poetin-en-zelensky","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/126837\/","title":{"rendered":"Europa’s grootste kerncentrale is breekpunt voor Poetin \u00e9n Zelensky"},"content":{"rendered":"\n

Dit weekend staat de zoveelste ronde van onderhandelingen tussen Rusland, Oekra\u00efne en bemiddelaar Amerika gepland. Het vredesproces zit in een patstelling, waarbij ‘de meest gevoelige kwesties nog steeds onopgelost zijn’, zei de Oekra\u00efense buitenlandminister Andrii Sybiha eerder deze week.<\/p>\n

De onderhandelingen lopen stuk op drie twistpunten<\/a>. Ten eerste de zogenoemde ’territoriale kwestie’, waarbij Rusland meer grondgebied van Oekra\u00efne opeist dan het \u00fcberhaupt in handen heeft. Ten tweede eist Oekra\u00efne veiligheidsgaranties die moeten voorkomen dat de Russen hen ooit opnieuw aanvallen. En tot slot is er onenigheid op welk moment de wapens worden neergelegd: v\u00f3\u00f3r of nadat een vredesdeal is bereikt.<\/p>\n

Vlak bij de frontlinie <\/p>\n

Een belangrijk breekpunt binnen die ’territoriale kwestie’ is de kerncentrale in Zaporizja. Het is met zes reactoren de grootste kerncentrale van Europa. De centrale werd kort na de Russische invasie van februari 2022 veroverd door de Russen en ligt nog altijd in door Rusland bezet gebied, vlak bij de frontlinie.<\/p>\n

\"Afbeelding\" <\/p>\n

Waarom de kerncentrale zo wordt begeerd? In de eerste plaats is het gezien zijn omvang een bijzonder nuttige energiecentrale, cruciaal voor economische ontwikkeling en voor het leven van burgers, zegt Oekra\u00efne-correspondent Chris Colijn vanuit Kyiv. “Het is een belangrijk symbolisch object dat miljoenen huishoudens kan voorzien van stroom. De centrale kan 6 gigawatt aan stroom genereren, genoeg voor een land als Portugal. In vredestijd genereerde de centrale 20 tot 25 procent van alle elektriciteit in Oekra\u00efne.”<\/p>\n

Abrupt einde <\/p>\n

Daar kwam een abrupt einde aan op vrijdag 4 maart 2022, toen Russische troepen de kerncentrale veroverden, na zware beschietingen waarbij zelfs brand uitbrak. Een unicum: nooit eerder werd een nog functionerende kerncentrale in oorlogstijd ingenomen.\u00a0<\/p>\n

Al maakten de gevechten nabij veilig gebruik van de centrale al snel onmogelijk. Op 11 september 2022 werd de zesde en laatste operationele reactor stilgelegd. De kerncentrale heeft nu al ruim drie jaar geen elektriciteit meer geproduceerd.\u00a0<\/p>\n

\"Kerncentrale <\/p>\n

Lees ook Kerncentrale Zaporizja niet langer aangesloten op elektriciteitsnet <\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Oekra\u00efne en Rusland beschuldigen elkaar al langer van het aanvallen van de kerncentrale, het doorsnijden van elektriciteitsleidingen, en het opblazen van de nabijgelegen Kachovkadam (en daarmee een belangrijk waterreservoir met koelwater voor de kerncentrale).\u00a0<\/p>\n

Aan de noodstroom <\/p>\n

Het is te danken aan technici aan beide zijden van de frontlinie dat de stroomvoorziening ‘onder zeer moeilijke omstandigheden’ is hersteld, zei Rafael Grossi, hoofd van atoomagentschap IAEA, afgelopen najaar. De centrale is meerdere keren afhankelijk geweest van noodstroom. Dieselgeneratoren moesten voorkomen dat een van de reactoren oververhit raakte, wat kan leiden tot een kernsmelting (‘meltdown’) en het vrijkomen van gevaarlijk radioactief materiaal.<\/p>\n

“Dat is bij de kernramp van Fukushima ook gebeurd”, zegt Jan Leen Kloosterman, hoogleraar kernreactorfysica aan de TU Delft. “De centrales in Oekra\u00efne zijn wel van een iets ander type met een extra omhulling. Het effect op mens en milieu zal naar verwachting dan ook kleiner zijn. Anderzijds praten we over een oorlogsgebied met wellicht veel minder hulptroepen.”<\/p>\n

\u00a9 EPA \/ ANP \"IAEA-chef IAEA-chef Rafael Grossi tijdens een bezoek aan de kerncentrale in september 2024. <\/p>\n

De kerncentrale wordt nog altijd met kunst-en-vliegwerk overeind gehouden. Voor de Russische invasie was de centrale aangesloten op tien hoogspanningsleidingen. Daarvan zijn er nu nog slechts twee aangesloten, bij lange na niet genoeg om de reactoren weer op te starten, laat VN-atoomagentschap IAEA weten aan RTL Nieuws. Een door het IAEA bemiddeld staakt-het-vuren rond de kerncentrale stelde Oekra\u00efense technici in staat om reparaties uit te voeren.<\/p>\n

Toch blijft de situatie broos. Oekra\u00efne vertrouwt er niet op dat de Russen veilig omgaan met de kerncentrale, legt correspondent Colijn uit. Er staat militair materieel op het terrein van de centrale, en de Russen voeren ook aanvallen uit van vlakbij de centrale. Intussen worden Oekra\u00efense medewerkers van de centrale gedwongen om voor Rusland te werken, samen met ingenieurs uit Rusland.<\/p>\n

\"Zorgen <\/p>\n

Lees ook Zorgen over kerncentrale Zaporizja, al week zonder stroom: ‘Onwenselijke situatie’ <\/p>\n

<\/a><\/p>\n

“De situatie ter plaatse is dat de kerncentrale nog altijd volledig is afgeschakeld en wordt nagekoeld”, laat de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS) weten aan RTL Nieuws. “De koelsystemen en veiligheidssystemen hiervoor zijn beschikbaar en werken, evenals de monitoringssystemen voor stralingsniveaus. Wel blijft de situatie kwetsbaar omdat tot in de directe omgeving van de kerncentrale militaire activiteiten plaatsvinden.”<\/p>\n

In slaapstand <\/p>\n

De kerncentrale staat daarmee in een soort slaapstand. Wat ook weer gevaarlijk is: door de langdurige stopzetting is grondig onderhoud nodig. Als de reactoren ooit weer worden herstart, vereist dat uitgebreide testen omdat kleine defecten grote gevolgen hebben. Rusland zegt zo’n herstart voor te bereiden<\/a> zodra ‘de militaire en politieke omstandigheden dit toelaten’.<\/p>\n

Want de Russen zien de kerncentrale als cruciaal voor hun bezetting van oostelijk Oekra\u00efne, zegt correspondent Colijn. “Als Rusland de centrale weer aan de praat krijgt, kan het zorgen voor een stabiele energievoorziening voor de bevolking van de bezette gebieden. De mensen die in die gebieden wonen, hebben nu te maken met stroomtekorten. Met een werkende kerncentrale kan Rusland aan die bevolking laten zien: kijk, we zorgen voor jullie, wij verbeteren de situatie steeds en maken het gebied leefbaar. En dat kan het Kremlin gebruiken om aan legitimiteit te winnen in dat gebied.”<\/p>\n

Maar ook de Amerikaanse regering toont interesse. “De Amerikanen lijken vooral geld te zien in de kerncentrale”, zegt correspondent Colijn. “Met zoveel stroom kan je bijvoorbeeld grote datacenters laten draaien van Amerikaanse techbedrijven. Het lijkt erop dat Washington daar kansen voor ziet.”<\/p>\n

\"Waarom <\/p>\n

Lees ook Waarom Trump zijn oog laat vallen op Oekra\u00efense kerncentrales <\/p>\n

<\/a><\/p>\n

Rusland liet maart vorig jaar weten geenszins van plan te zijn de kerncentrale aan wie dan ook over te dragen. Het Russische ministerie van Buitenlandse Zaken sprak van een ’teruggave’ aan de nucleaire sector van Rusland \u00a0die een ‘voldongen feit’ zou zijn. “Het is onmogelijk om de centrale in Zaporizja onder controle van Oekra\u00efne of een ander land te brengen.”<\/p>\n

Maar daar lijkt Rusland \u2013 onder druk van Amerika \u2013 op terug te komen tijdens de onderhandelingen. Het laatste voorstel is volgens de Amerikanen dat de opgewekte elektriciteit in Zaporizja dan maar moet worden gedeeld door Oekra\u00efne en Rusland, meldde nieuwssite Politico<\/a> vorig weekend. Een voorstel dat al net zo wankel is als een mogelijke vredesdeal.<\/p>\n

Ondertussen blijven de Russen luchtaanvallen uitvoeren op Oekra\u00efne, tijdens \u00e9\u00e9n van de strengste winters in jaren:<\/p>\n

\"Geen <\/p>\n

Lees ook Geen aanvallen op ijskoud Kyiv? Oekra\u00efeners rekenen nergens op <\/p>\n

<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Dit weekend staat de zoveelste ronde van onderhandelingen tussen Rusland, Oekra\u00efne en bemiddelaar Amerika gepland. Het vredesproces zit…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":126838,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[15],"tags":[26791,39,40,706,48,43,44,34,35,3943,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,1630,2452,38,67,64,65,66],"class_list":["post-126837","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-wereld","tag-autoriteit-nucleaire-veiligheid-en-stralingsbescherming-anvs","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-donald-trump","tag-dutch","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-headlines","tag-hoofdpunten","tag-iaea","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-nederland","tag-nederlanden","tag-nederlands","tag-netherlands","tag-news","tag-nieuws","tag-nl","tag-top-stories","tag-topstories","tag-vladimir-poetin","tag-volodymyr-zelensky","tag-voorpaginanieuws","tag-wereld","tag-world","tag-world-news","tag-worldnews"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115991359406554193","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126837","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=126837"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/126837\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/126838"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=126837"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=126837"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=126837"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}