![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/03\/20698c0a-e0d2-499a-8a8f-6ce66a123a59-320x190.jpg\")
<\/p>\n <\/p>\n
De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie (FVD). Het aantal kiezers voor de partij is ten opzichte van 2022 ongeveer verviervoudigd<\/a>. FVD werd de grootste in Velsen<\/a> en Epe<\/a>, en boekte grote winst<\/a> in gemeenten als Purmerend (van 2 naar 5 zetels), Eindhoven (van 1 naar 3) en Doetinchem (van 1 naar 4). In alle gemeenten waar FVD deelnam lijkt de partij ten minste \u00e9\u00e9n zetel te hebben behaald.<\/p>\n Deze goede uitslag voor de partij van Thierry Baudet komt gedeeltelijk doordat FVD in veel meer gemeenten heeft meegedaan (104 gemeenten) dan de andere partijen op uiterst rechts. Het is goed mogelijk dat behoorlijk wat mensen die eigenlijk op bijvoorbeeld JA21 (7 gemeenten), de BBB (29 gemeenten) of de PVV (40 gemeenten) hadden willen stemmen, of enthousiast worden van de verhalen van Gidi Markuszower of Mona Keijzer, uiteindelijk het vakje voor FVD rood hebben gekleurd.<\/p>\n Het aantal gemeenten waarin FVD meedoet is echter niet de enige verklaring voor haar succes. Het afgelopen jaar doet de partij het steeds beter onder kiezers. Bij de Tweede Kamerverkiezingen van november vorig jaar groeide FVD van drie naar zeven zetels. En qua ledenaantallen is de partij volgens haar eigen rapportages inmiddels de grootste<\/a> van het land.<\/p>\n Deze groei van FVD is opvallend, want nog niet zo lang geleden werd de partij door veel mensen nog afgeschreven als een marginaal fenomeen.<\/p>\n FVD toch weer in de lift<\/p>\n Na haar oprichting in 2016, en een grote verkiezingsoverwinning bij de Provinciale Statenverkiezingen in 2019, stortte FVD in de jaren daarna langzaam in. Tussen 2019 en 2022 werd FVD gedomineerd door conflict en ophef: het royement van Henk Otten, racistische en antisemitische berichten in appgroepen van jongerenbeweging JFVD, de afsplitsing van onder anderen Joost Eerdmans en Annabel Nanninga, de uitspraken van Baudet tijdens de coronapandemie over kwaadaardige reptielen<\/a> die de wereld zouden besturen en de maanlanding<\/a> die niet zou hebben plaatsgevonden. Mede als gevolg van alle ophef bleef het succes van de partij beperkt.<\/p>\n Maar achter de schermen bouwde FVD aan iets nieuws: aan een beweging waarvoor het winnen van zetels slechts \u00e9\u00e9n van de kerndoelen is. Ge\u00efnspireerd op het Gramsciaanse idee van een cultuurstrijd<\/a> probeert de partij vooral ook via andere wegen invloed uit te oefenen. Met (initiatieven tot) een eigen datingapp, een cryptomunt, een woningbouwvereniging, voedselpakketten en scholen hoopt FVD een moderne zuil op te richten die vooral jongeren moet aanspreken en ideologisch moet scholen.<\/p>\n Door recent Lidewij de Vos naar voren te schuiven als het nieuwe gezicht van de partij probeert FVD bovendien een imagoverandering te bewerkstelligen. Terwijl de media Baudet lange tijd links lieten liggen vanwege zijn complottheorie\u00ebn en extreme uitspraken, wordt De Vos w\u00e9l uitgebreid ge\u00efnterviewd. Tegelijkertijd hanteert de partij een uitgekiende sociale mediastrategie waarmee ze, veel beter dan veel andere partijen, ook veel jongeren weet te bereiken. Deze jongeren zijn actief in de vele organisaties en activiteiten van FVD en vullen deels de kandidatenlijsten voor lokale en nationale verkiezingen.<\/p>\n FVD classificeren<\/p>\n En zo speelt FVD inmiddels weer een belangrijke rol op de uiterst rechtse flank, zowel in de gemeentelijke als landelijke politiek, en ook als onderdeel van het maatschappelijk middenveld. Maar FVD verschilt fundamenteel van andere partijen op uiterst rechts. Ze is namelijk extreem- in plaats van radicaal-rechts.<\/p>\n Politicologen maken een onderscheid tussen twee soorten uiterst rechtse partijen<\/a>: radicaal-rechtse en extreemrechtse. Beide soorten propageren een specifieke vorm van nationalisme, ook wel nativisme genoemd, waarin \u2018buitenstaanders\u2019 en hun waarden en idee\u00ebn worden neergezet als een gevaar voor de natiestaat. Het kan daarbij gaan om bijvoorbeeld vluchtelingen, moslims, joden, mensen met een migratieachtergrond, of een combinatie hiervan. Beide vormen van uiterst rechts leggen bovendien sterk de nadruk op law and order: mensen (lees: buitenstaanders) die zich niet aan de regels en normen houden moeten hard worden aangepakt.<\/p>\n Maar radicaal- en extreemrechts verschillen op \u00e9\u00e9n cruciaal punt<\/a>: waar radicaal-rechtse partijen zich afzetten tegen de liberale democratie, zetten extreemrechtse partijen zich af tegen de democratie tout court. Voor radicaal-rechtse partijen geldt dat zij de electorale democratie (bijv. het proces van verkiezingen en een vertegenwoordigend parlement) respecteren, maar opvattingen hebben die op gespannen voet staan met liberale principes en instituties zoals individuele rechten en vrijheden (zoals de vrijheid van religie of onderwijs) en het idee van checks and balances (bijvoorbeeld de corrigerende rol van de rechterlijke macht). Extreemrechtse partijen, daarentegen, geloven niet in cruciale aspecten van de democratie, streven uiteindelijk naar een niet-democratisch model van besluitvorming, en\/of propageren geweld als een manier om politieke doelen te bereiken.<\/p>\n Het onderscheid tussen extreem- en radicaalrechts is dus zeer fundamenteel, maar kan in de praktijk soms lastig te maken zijn. Extreemrechtse partijen hebben er immers belang bij om zichzelf als gematigder voor te doen dan ze eigenlijk zijn. Hierbij maken zij bijvoorbeeld gebruik van frontstage en backstage retoriek<\/a>, waarbij ze gematigdere taal gebruiken wanneer zij voor een algemeen publiek spreken, en extremere taal wanneer zij voor de eigen achterban staan. Juist daarom is het van belang om niet alleen naar partijprogramma\u2019s te kijken wanneer vastgesteld wordt of een partij mogelijk extreemrechts is.<\/p>\n Bovendien zijn er een aantal aanvullende ideologische indicatoren die kunnen wijzen op het extreemrechtse karakter van een partij, zoals het aanhangen van antisemitisme, biologisch racisme, en wit superioriteitsdenken. Andere klassieke extreemrechtse idee\u00ebn om alert op te zijn, zijn pleidooien voor een witte etnostaat, omvolking, en remigratie. Over deze elementen bij FVD raden wij deze doorwrochte analyse<\/a> van historicus Robin te Slaa aan.<\/p>\n Veel radicaal-rechtse partijen distanti\u00ebren zich van rechtsextremisme, zeker wanneer zij door andere partijen geaccepteerd willen worden en regeringsverantwoordelijkheid willen nemen. Het Rassemblement National van Marine Le Pen<\/a> in Frankrijk is hier een goed voorbeeld van. Die partij doet er alles aan om iedere associatie met extreemrechts te vermijden om zo de presidentsverkiezingen van 2027 te kunnen winnen.<\/p>\n FVD kiest voor een heel andere benadering. Laat ons vijf voorbeelden geven.<\/p>\n 1. Van Houwelingen en tribunalen<\/p>\n In een Kamerdebat in 2021, ten tijde van de coronacrisis, vroeg Tweede Kamerlid namens D66, Sjoerd Sjoerdsma, of FVD\u2019er Pepijn van Houwelingen afstand wilde nemen van de vergelijkingen die hij had gemaakt tussen het coronabeleid van het kabinet en het optreden van de nazi\u2019s in de Tweede Wereldoorlog. Van Houwelingen zei<\/a> toen: \u201cU bent niet in staat mijn vraag te beantwoorden, logisch, want uw misdaden! De misdaden van de heer Sjoerdsma zijn ook niet te vergelijken met een bepaalde periode omdat ze onvergelijkbaar zijn. Ze zijn op een wereldwijde schaal, zoals we van de globalisten nu kunnen verwachten. U moet zich diep en diep schamen. En uw tijd komt nog wel. Er komen tribunalen.\u201d Dergelijke uitspraken zorgen ervoor dat intimidatie en bedreigingen steeds normaler worden.<\/p>\n 2. Van Meijeren en geweld<\/p>\n In 2022 deed FVD-Kamerlid Gideon van Meijeren twee uitspraken<\/a> die de grens opzoeken als het gaat over het gebruik van geweld. Bij een boerenprotest zei hij dat \u201chet niet altijd gezond is als er een taboe rust op het gebruik van geweld\u201d. Eerder zei hij al \u201cte hopen op een revolutionaire beweging die zich heel duidelijk onderscheidt van een protestbeweging en die bij wijze van spreken zou optrekken naar het parlement\u201d. In eerste instantie veroordeelde de rechter in juni 2024 Van Meijeren voor opruiing (het aanzetten tot strafbare feiten of gewelddadig optreden tegen de overheid) wegens deze uitspraken. Recent werd hij in hoger beroep alsnog vrijgesproken, maar de rechter constateerde wel: \u201cDe verdachte heeft met zijn uitlatingen \u2026 de strafrechtelijke grens opgezocht<\/a>\u201d.<\/p>\n 3. Connecties met extremistische organisaties in Nederland<\/p>\n Vorige maand onthulde<\/a> de Volkskrant dat verschillende kandidaat-gemeenteraadsleden van FVD connecties hebben met extremistische organisaties zoals de door de inlichtingen- en veiligheidsdiensten in de gaten gehouden Geuzenbond, de nationaalsocialistische Nederlandse VolksUnie (NVU) en het extremistische Voorpost. De nummer 2 in Nieuwegein, Frank Folkerts, zat bij de NVU en noemde de Duitse bezetting een \u201cideologische bevrijding\u201d. NRC meldde<\/a> dat een medeoprichter van het door de AIVD als antidemocratisch gekwalificeerde Erkenbrand op de FVD-kandidatenlijst in Amsterdam staat. FVD weigert afstand te nemen van deze connecties. Een woordvoerder van de partij zei in het algemeen wel \u201contzettend trots\u201d te zijn op de kandidatenlijsten. Ook op het door de JFVD georganiseerde kerstgala<\/a> in 2025 waren Nederlandse rechtsextremisten aanwezig, zoals de voor racisme\u00a0veroordeelde\u00a0John A. van White Lives Matter en leden van de Geuzenbond.<\/p>\n 4. Connecties met extremisten buiten ons land<\/p>\n Al in 2017 kwam Baudet in opspraak omdat hij de Amerikaanse rechtsextremist Jared Taylor<\/a> ontving om met hem van gedachten te wisselen toen hij door Erkenbrand naar Nederland was gehaald. Ook onderhoudt FVD al jaren nauwe banden met Dries van Langehove, een Vlaamse rechtsextremist die in 2024 definitief veroordeeld is voor onder meer aanzetten tot en verspreiden van racisme en negationisme<\/a>. Van Langehove was te gast op de FVD-zomerschool in 2018<\/a>, mocht aanschuiven bij het YouTube programma Forum Inside<\/a>, en de partij voerde campagne om hem financieel te steunen<\/a>. Begin 2026 bezocht Massimo Etalle, FVD-gemeenteraadslid in Den Haag, en partner van Lidewij de Vos, een remigratieconferentie<\/a> georganiseerd door de omstreden Oostenrijkse rechtsextremist Martin Sellner. En op het eerdergenoemde JFVD-kerstgala<\/a> bleken extreemrechtse kopstukken uit Duitsland, Ierland, en Sloveni\u00eb aanwezig. FVD werkt internationaal ook structureel samen met extreemrechtse partijen. Zo is zij op Europees niveau lid van Europe of Sovereign Nations<\/a>, opgericht door de Duitse AfD, dat al langere tijd als extreemrechts wordt geclassificeerd. Andere leden van de organisatie zijn de omstreden Poolse partij Konfederacja en het Franse Reconquete van Eric Zemour.<\/p>\n 5. Verheerlijking van terrorisme en het naziregime<\/p>\n In de appgroepen van de jongerenvleugel van de partij, JFVD, heeft Timon Busscher de extreemrechtse terroristen Anders Breivik uit Noorwegen en Brenton Tarrant uit Nieuw-Zeeland, die samen meer dan 100 onschuldige burgers hebben vermoord, \u201chet goddelijke duo\u201d genoemd. Hij plaatste ook een geluidsopname, waarin hij het Horst Wessellied zingt. Dat was het offici\u00eble partijlied van de NSDAP, de partij van Adolf Hitler. Busscher staat op plek 3 bij de gemeenteraadsverkiezingen in Den Haag. Marlon U.<\/a>, psychologiestudent aan de Vrije Universiteit en oprichter van de uiterst rechtse Vrijmoedige Studentenpartij (VSP), die nauwe banden met FVD onderhoudt, zong in het universiteitsgebouw meerdere keren het lied Erika, dat door het Duitse naziregime als propaganda werd gebruikt. Ook hebben Baudet en zijn partij regelmatig antisemitische complottheorie\u00ebn onderschreven<\/a>.<\/p>\n Normalisering van extremisme<\/p>\n FVD heeft er een sport van gemaakt om dit soort uitspraken en connecties te bagatelliseren. Ze zouden als grap bedoeld zijn, uit hun context zijn gehaald, of van zo lang geleden zijn dat het onzinnig is er nog over te beginnen. De partij haalt de schouders op en gaat verder. Juist deze reactie versterkt de verdenking van rechtsextremisme bij FVD. Zolang de partij geen duidelijke afstand neemt van rechtsextremistische organisaties en idee\u00ebn, en deze actief normaliseert, is het gerechtvaardigd om haar als extremistisch te bestempelen.<\/p>\n Bovendien laat het succes van de partij bij de gemeenteraadsverkiezingen zien dat extreemrechts gedachtegoed langzaam als \u2018gewoner\u2019 gezien wordt. Binnen het uiterst rechtse kamp lijkt de meest zorgelijke stroming \u2013 namelijk de stroming die het meest vijandig staat tegenover de democratie \u2013 terrein te winnen. Idee\u00ebn die nog niet zo lang geleden politiek onacceptabel waren, worden tegenwoordig makkelijker omarmd.<\/p>\n De democratie lijkt geen vaststaande verworvenheid meer te zijn. Dat is misschien wel de belangrijkste en meest zorgwekkende les van de recente opmars van FVD.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"De landelijke partij die bij de gemeenteraadsverkiezingen van gisteren de grootste zetelwinst heeft geboekt is Forum voor Democratie…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":164512,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[5],"tags":[31439,39,40,48,1953,43,44,5466,7375,11774,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,33100,36,37,38],"class_list":["post-164511","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-hoofdpunten","tag-baudet","tag-breaking-news","tag-breakingnews","tag-dutch","tag-extreemrechts","tag-featured-news","tag-featurednews","tag-forum-voor-democratie","tag-fvd","tag-gemeenteraadsverkiezingen","tag-headlines","tag-hoofdpunten","tag-latest-news","tag-latestnews","tag-nederland","tag-nederlanden","tag-nederlands","tag-netherlands","tag-news","tag-nieuws","tag-nl","tag-radicaal-rechts","tag-top-stories","tag-topstories","tag-voorpaginanieuws"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/116255525584883738","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164511","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=164511"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/164511\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/164512"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=164511"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=164511"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=164511"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}