{"id":180095,"date":"2026-04-07T21:37:07","date_gmt":"2026-04-07T21:37:07","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/180095\/"},"modified":"2026-04-07T21:37:07","modified_gmt":"2026-04-07T21:37:07","slug":"het-rondje-om-de-maan-van-artemis-ii-in-zeven-momenten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/180095\/","title":{"rendered":"Het rondje om de maan van Artemis II in zeven momenten"},"content":{"rendered":"

De lunar flyby van Artemis II is volbracht. De vier NASA-astronauten draaiden in hun Orion-capsule gedurende zo\u2019n zes uur in een halve cirkel rondom de maan, waarvan veertig minuten zonder contact met mission control op aarde. Ze reisden verder van huis dan ooit tevoren, tot een afstand van 406.771 kilometer. Daarmee verbraken ze het record uit 1970, van hun collega-astronauten van Apollo 13. De missie, die een testvlucht was voor een later geplande maanlanding, verliep geheel volgens plan. Zeven gebeurtenissen vielen op.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De maan, gezien vanuit de Orion-capsule die de maan nadert op 6 april 2026. <\/p>\n

AFP FOTO \/ NASA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

1\u2018Zien wat nog nooit een mens gezien heeft\u2019<\/p>\n

\u201eThe Artemis II crew are the first to see the far side [of the moon] with human eyes\u201d, meldt de NASA op X<\/a>, uren voor de Orion-capsule aan het rondje om de maan begint. Met de nadruk op menselijke ogen inderdaad, want al in 1959 nam de Russische sonde Luna 3 de allereerste foto\u2019s<\/a> van de achterkant van de maan. Dat waren nog wazige plaatjes vol ruis, maar duidelijk genoeg om te concluderen dat de voor- en achterkant van de maan er heel verschillend uitzagen. Na een reeks ruimtesondes aanschouwden de eerste mensen de achterkant van de maan tijdens Apollo 8, in 1968. Een halve eeuw eerder dus dan de vier astronauten van Artemis II.<\/p>\n

Waar komt die NASA-tweet dan vandaan? Dat heeft te maken met de afstand waarop de Orion-capsule rondom de maan vloog. Waar de astronauten van Apollo 8 nog zo\u2019n honderd kilometer boven het maanoppervlak scheerden, vond de lunar flyby van Artemis II veel hoger boven de maan plaats, op zo\u2019n 6.500 km afstand. Op zo\u2019n afstand is de gehele achterzijde te zien, en hebben de astronauten dus een beter overzicht dan hun collega\u2019s vijftig jaar geleden hadden.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Een volle maan, gezien door de bemanning van de Artemis II-missie, vanaf de zijkant. De voorkant, rechts, is te herkennen aan de donkere maanzee\u00ebn. Linksonder is de achterzijde van de maan te zien, gekenmerkt door de grote hoeveelheid impactkraters.<\/p>\n

Foto Reuters<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

2Notitieblok<\/p>\n

De achterkant van de maan ziet er heel anders uit dan de voorkant: de voorkant is getekend door donkere maanzee\u00ebn, terwijl de achterkant bezaaid is met kraters. De maan draait even snel om zijn as als om de aarde, en staat dus altijd met dezelfde kant naar de aarde toe gericht.<\/p>\n

De astronauten hebben het gehele oppervlak van de maan in de gaten gehouden, in shifts van een uur, waarbij twee astronauten steeds met camera\u2019s en een notitieblok vastlegden wat ze opviel aan het maanoppervlak. De astronauten ondergingen vooraf een spoedcursus geologie, om hun bevindingen zo effectief mogelijk door te geven aan een team van wetenschappers op aarde.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De aarde, gezien vanuit het raam van de Orion-capsule op 3 april 2026. De aarde wordt door de zon belicht, en is als een sikkel te zien.<\/p>\n

AFP FOTO \/ NASA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

3Een emotioneel moment<\/p>\n

Baanbrekende wetenschappelijke ontdekkingen bleven uit, voornamelijk omdat de achterzijde van de maan al gedetailleerd in beeld is gebracht door onbemande sondes als NASA\u2019s eigen Lunar Reconnaissance Orbiter<\/a>. Wel hebben de astronauten gedurende hun tijd achter de maan met het blote oog drie nieuwe kraters ontdekt. Via NASA\u2019s livestream noemde astronaut Jeremy Hansen \u00e9\u00e9n van de kraters Caroll, naar de vrouw van commandant-astronaut Reid Wiseman, die in 2020 aan kanker overleed. Op de beelden<\/a> is te zien dat zijn collega\u2019s Wiseman omhelzen in een gewichtsloze groepsknuffel.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Astronauten Reid Wiseman (links), Christina Koch (midden) en Victor Glover (rechts) steken hun duim omhoog naar de livestreamcamera in hun Orion-capsule. <\/p>\n

AFP FOTO \/ NASA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

4Veertig minuten geen contact<\/p>\n

Alle communicatie met de capsule verloopt via NASA\u2019s Deep Space Network, een set radiotelescopen waarmee het ruimtevaartagentschap ook contact houdt met ruimtemissies als de Parker Solar Probe en ruimtetelescoop James Webb. Gedurende veertig minuten tijdens de flyby blokkeerde de maan het signaal, en waren de astronauten even de meest ge\u00efsoleerde mensen in het universum. Bij het terugkeren van het contact vertelde Wiseman hoe de crew gebruikmaakte van dit moment: \u201eWe verzamelden ons even met zijn vieren, en aten samen een koekje. Daarna gingen we weer aan de slag.\u201d <\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De maan blokkeert de zon volledig, wat de crew van Artemis II ervaart als een zonsverduistering. Aan de randen van de maan is de uitgestrekte corona van de zon te zien. <\/p>\n

AFP FOTO \/ NASA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

5Een \u2018zonsverduistering\u2019<\/p>\n

Tegen het eind van de flyby blokkeerde de maan de zon, en ervoeren de astronauten een volledige zonsverduistering. Omdat de maan dichterbij staat, beslaat die een groot deel van de hemel, waardoor de eclips een uur duurt. Op aarde duren zonsverduisteringen maximaal zeven minuten en dertig seconden. De astronauten maken gebruik van het moment om de atmosfeer van de zon, de corona, te bestuderen. Zonder het felle zonlicht zien ze slechts de sterren, een aantal planeten, en earthshine: zonlicht dat weerkaatst op het aardoppervlak. Piloot Victor Glover doet verslag: \u201eEen indrukwekkend gezicht. Wauw. Het is geweldig.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

De aarde zakt achter de maan, vlak voor de astronauten van Artemis II contact met Houston verliezen. Deze \u201eEarthset\u201d doet denken aan de beroemde \u201eEarthrise\u201d-foto die astronaut William Anders maakte in 1968, tijdens Apollo 8<\/p>\n

AFP<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

6Trumps telefoontje<\/p>\n

Toen de astronauten achter de maan vandaan kwamen, werden ze direct opgebeld door de Amerikaanse president Trump. \u201eVandaag schrijven jullie geschiedenis en maken jullie Amerika heel trots. We hebben een hoop dingen om trots op te zijn de laatste tijd, maar wat jullie doen is uniek.\u201d In een gesprek van zo\u2019n twaalf minuten feliciteerde hij de astronauten, loofde zijn eigen ruimtevaartbeleid en NASA-topman Jared Isaacman, en sloot af met een uitnodiging: \u201eI\u2019ll see you in the oval office.\u201d<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Een close-up van de Vivalovkrater, aan de rand van het Hertzsprungbasin, aan de achterzijde van de maan.<\/p>\n

AFP FOTO \/ NASA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

7Stuiteren op de dampkring<\/p>\n

Tegen de tijd dat de Orion-capsule terugkeert op aarde, op 10 april, koppelt de servicemodule af en raast alleen de kegelvormige bemanningsmodule van het ruimteschip met een duizelingwekkende snelheid de dampkring in. Dat gaat met zo\u2019n 40.000 kilometer per uur, een snelheidsrecord voor een bemenste ruimtevlucht. Om af te remmen zal de kegel een paar keer op de dampkring stuiteren, vergelijkbaar met een platte steen die over een vijver stuitert, waarna een reeks parachutes de snelheid verder verlaagt. Na een onstuimige twintig minuten in de dampkring landen de astronauten met een snelheid van zeventien kilometer per uur in de Stille Oceaan, waar ze worden opgepikt.<\/p>\n

\t\t\t\t\tSchrijf je in voor de nieuwsbrief NRC Wetenschap<\/p>\n

\n\t\t\t\tOp de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorie\u00ebn, onverwachte inzichten en alles daar tussenin\n\t\t\t<\/p>\n

\t\t\tInschrijven<\/p>\n

\t\t\t\t\tIngeschreven<\/p>\n

\t\t\t\t\tAfmelden<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"De lunar flyby van Artemis II is volbracht. De vier NASA-astronauten draaiden in hun Orion-capsule gedurende zo\u2019n zes…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":180096,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[19],"tags":[48,46,47,49,45,50,83,85,86,90,84,89,87,88],"class_list":{"0":"post-180095","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wetenschap-en-technologie","8":"tag-dutch","9":"tag-nederland","10":"tag-nederlanden","11":"tag-nederlands","12":"tag-netherlands","13":"tag-nl","14":"tag-science","15":"tag-science-and-technology","16":"tag-scienceandtechnology","17":"tag-technologie","18":"tag-technology","19":"tag-wetenschap","20":"tag-wetenschap-en-technologie","21":"tag-wetenschaptechnologie"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/116365587067446600","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180095","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=180095"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/180095\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/180096"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=180095"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=180095"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=180095"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}