![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/05\/110526BOE_2033555706_BC_Sauer-Klasse.jpg\"\/)
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n
Hanno Sauer: Klasse. Het ontstaan van boven en onder. De Bezige Bij. 360 blz. \u20ac29,99<\/p>\n
In mijn jeugd leerde ik dat je aan tafel tegen aangeboden eten kon zeggen: \u201eIk zit erop en ik kan er met de vinger bij\u201d. Het was een dubbele boodschap, namelijk dat je wist dat \u201eIk zit vol\u201d volks was \u00e9n dat je het lef had deze platheid zwaar te overtreffen, omdat je nu eenmaal niet tot die volkse laag behoorde. De Franse socioloog Pierre Bourdieu noemde dit gedrag \u201edistinctiedrift\u201d: de concurrentiestrijd tussen de verschillende sociale klassen om zich, qua smaak, van elkaar te onderscheiden. In het recente Klasse. Het ontstaan van boven en onder komt de Duitse filosoof Hanno Sauer (1983) nu met een eigen visie op dit sociale gevecht.<\/p>\n
Het aardigste van het boek is de toon van de auteur. Er is de afgelopen jaren een kleine bibliotheek aan klasse-kritiek geschreven, vooral door mensen die zich aan de armoede ontworsteld hebben. Een terechte ontwikkeling, aangezien we graag denken dat alle maatschappelijke mogelijkheden openliggen voor wie hard werkt. Maar wie in achterstand opgroeit, moet nog altijd veel overwinnen om ergens te komen. Zie het werk van Franse auteurs als Edouard Louis en Didier Eribon, de Vlaamse Tim \u2019S Jongers of de Nederlandse Milio van de Kamp. Bij wijze van binnen-zonder-kloppen geeft Sauer echter vroeg in het boek een visitekaartje af en positioneert hij zich tegenover deze auteurs. Onder meer door al snel zijn vader te citeren, die zegt dat het leven pas n\u00e1 je academische promotie begint. Ja, Sauer komt uit de elite. Niet de zeven-vinkjes- middenklasse van Joris Luyendijk, maar gewoon upper class. En anders dan Luyendijk heeft hij geen zin daarover te tobben.<\/p>\n
Sauer heeft vrienden met zeiljachten die amper in de haven passen, kent de weg naar exclusieve clubs in New York en is daar ook graag gezien omdat hij \u201efun\u201d is en \u201eeen makkelijke prater\u201d. Sauer schrijft dan ook koket: \u201eHet beste gevoel ter wereld, zo vertelde een vriend ooit aan mij toen hij net terug was van een vermoeiende zakenreis, is als je voor op de oprit staat, de poort gaat open, je rijdt erdoor, hoort het knarsen van de kiezels onder de banden, en je weet: eindelijk, over tien minuten ben ik thuis.\u201d\u00a0<\/p>\n
In de eerste hoofdstukken ontwikkelt Sauer een theorie over hoe we door de geschiedenis heen uiteenlopende \u201esociale signalen\u201d gebruiken om anderen te laten zien dat we competent, slim of bijzonder zijn \u2013 en dus maatschappelijk relevant. Hij bespreekt kundig een grote hoeveelheid recente psychologische, economische en sociologische literatuur om uit te leggen hoe statuscompetitie bij mensen hoort.<\/p>\n
Onze onderscheidingsdrift leidt tot grote creativiteit. Op zoek naar statusbehoud of statuswinst pronkt de middenklasse bijvoorbeeld graag met signalen die \u201evervalsingsbestendig\u201d zijn, zoals diploma\u2019s of huizen, waar je hard voor hebt moeten werken. Maar raak je wat meer upper class, dan leer je op je hoede zijn voor de \u201evalse signalen\u201d van de parvenu, zoals Tony Soprano\u2019s gouden Rolex. En om je sociale positie duidelijk te markeren hebben we ook nog subtiele \u201etegensignalen\u201d, zoals vrienden die overdreven grof tegen elkaar doen, of de filmster die er doordacht slordig uitziet en dus extra hip is.<\/p>\n
En dan is er, zo beschrijft Sauer beeldend, onder Gen Z ook nog zoiets als \u201estigmapochen\u201d, ze zijn allemaal supertrots dat ze ADHD \u00e9n pleinvrees hebben en menen dat hun gevoeligheid wel mo\u00e9t bewijzen dat ze bijzonder zijn. Kortom, statusverschillen tussen mensen blijken hardnekkig \u00e9n ze worden ook doorgegeven. Een eeuw na de dood van de laatste keizer, ettelijke revoluties en genocidale moordpartijen op intellectuelen en grootgrondbezitters ten spijt, verdienen de achterkleinkinderen van de prerevolutionaire elite in China twintig procent meer dan gemiddeld. <\/p>\n
Verschil is een blijvertje<\/p>\n
Sauers onapologetische toon werkt eerst verfrissend, maar grote verrassingen blijven uit in de latere hoofdstukken. Hij bespreekt daarin onder meer de totstandkoming van economisch verschil en de vraag hoe dat verschil te rechtvaardigen is. Hij bouwt op naar de conclusie dat we \u201eaan het idee moeten wennen dat we ongelijkheid en statusverschillen nooit helemaal kunnen opheffen\u201d. Dus streept hij de radicale alternatieven voor het kapitalisme weg, al is dat systeem \u201ein veel opzichten geen fraaie zaak\u201d. Ook de minder oplettende lezer vermoedde al dat de schrijver niet van de revolutionaire soort is. Wanneer Sauer tenslotte komt met nogal algemene \u201evoorstellen\u201d die geen \u201eoplossingen\u201d mogen heten \u2013 zoals: \u201esociale posities en kansen zouden zoveel mogelijk open moeten staan voor iedereen\u201d \u2013 lijkt hier ineens de stem van Ad Melkert door te klinken.<\/p>\n
Sauer legt duidelijk uit dat verschil een blijvertje is, maar is dat de urgente kwestie? Armen en arbeiders hebben tegenwoordig een beschermde status: gesprekken over deze sterk gekrompen groepen staan onder emotionele hoogspanning. Zo ontwikkelde Showtime de populaire serie Shameless over zuipende en rondneukende low lives in Chicago, de absolute onderklasse. Alleen zijn alle karakters extreem slim en hebben de acteurs stralende gebitten en sportschoollijven. Ver van de realiteit, want het filmen van echte arme mensen heet al snel \u2018uitlachtelevisie\u2019 of \u2018armoedeporno\u2019.<\/p>\n
Op de arbeidsmarkt heeft deze groep ondertussen amper positie: om nagenoeg alle banen wordt geconcurreerd door middelbaar en hoger opgeleiden. Tegen de klippen op zoekt die middenklasse daarom dag in dag uit bijscholing, voor zichzelf en de kinderen. En \u201emacht\u201d, besluitvorming die ons allemaal raakt, ligt amper bij de excellenties en edelachtbaren van vroeger of bij de doctors en professoren van de hedendaagse diplomademocratie. Meer macht ligt bij de miljardairs die telkens weer belastingverlaging kunnen bedingen, denk Elon Musk of Mark Zuckerberg.\u00a0<\/p>\n
Naast competitie tussen klassen is er kortom nogal wat stress binnen sociale statusgroepen. Ben je tegenwoordig upper class, dan heb je het goed voor elkaar, maar niet veel invloed. Ben je van de middenklasse, dan heb je veel lotgenoten, allemaal bezorgd dat het hun kinderen minder zal gaan. En val je buiten de middenklasse, dan heb je weinig lotgenoten en zijn je kansen kleiner dan vijftig jaar geleden om van een dubbeltje een kwartje te worden.<\/p>\n
Voor allen geldt, wanneer die stress oploopt is een uitstapje naar het populisme snel gemaakt. We wisten al uit het Duitsland en Spanje van de jaren dertig dat elite, adel en grootindustri\u00eblen geen spat om democratie geven, en de Amerikaanse upper class laat ook Trump zijn gang gaan. En nu in het welvarende Nederland uiterst rechts een kwart (!) van de stemmen heeft gehaald, zijn niet alleen \u201everliezers\u201d maar ook flink wat Tesla- en Volvorijders bereid afscheid te nemen van redelijk overleg.<\/p>\n
Dat soort desastreuze politieke effecten van de hedendaagse statusangst benoemt Sauer terloops. Daardoor komt de tweede helft van het boek wat gezapig over, zeker nu bijvoorbeeld ook in Duitsland het rechtsradicale Alternative f\u00fcr Deutschland als grootste partij in peilingen opduikt.\u00a0Het\u00a0punt dat een verdeling tussen \u201eboven en onder\u201d bij mensen hoort, was met een minder dik boek scherper gemaakt.<\/p>\n
Geef cadeau<\/p>\n
Deel<\/p>\n
Mail de redactie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bekijk artikel in krant Hanno Sauer: Klasse. Het ontstaan van boven en onder. De Bezige Bij. 360 blz.…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":208886,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38],"class_list":{"0":"post-208885","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nederland","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/116566961175403479","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208885","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=208885"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/208885\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/208886"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=208885"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=208885"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=208885"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}