Aanvankelijk droeg het RIVM uit dat het met corona waarschijnlijk wel zou meevallen.<\/p>\n
Eind januari 2020, \u00e9\u00e9n dag nadat de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) meldde dat het virus zich van mens op mens verspreidde, antwoordde(opent in nieuw venster)<\/a> het RIVM op sociale media dat corona “niet makkelijk van mens op mens overdraagbaar” leek.<\/p>\n Oud-RIVM baas Roel Coutinho zegt dat het instituut “wel erg stellig was”, terwijl nog onduidelijk was hoe de pandemie zich zou gaan gedragen. “Je moet in het begin juist heel voorzichtig zijn, omdat je nog heel veel niet weet. Dat moet je ook naar buiten toe uitdragen.”<\/p>\n ‘Wie niet ziek is besmet niet’<\/p>\n Over besmettelijkheid was het RIVM relatief lang resoluut. In de beginperiode stond(opent in nieuw venster)<\/a> op de website dat het “zeer onwaarschijnlijk” was dat iemand zonder symptomen corona kon overdragen. En dat wie “niet hoest of niest” niet besmettelijk was.<\/p>\n De WHO en het Europese gezondheidsinstituut ECDC schreven tegen eind maart dat mensen al twee dagen v\u00f3\u00f3r klachten besmettelijk konden zijn. Tot juni(opent in nieuw venster)<\/a> stond op de RIVM-website dat het “onduidelijk” was in hoeverre mensen zonder symptomen bijdroegen aan de verspreiding.<\/p>\n Viroloog Jaap Goudsmit zegt dat het RIVM vaak de nadruk legde op de afwezigheid van bewijs. “Maar bij een uitbraak van een nieuw virus wacht je niet op een volledige wetenschappelijke studie. Dat komt achteraf.”<\/p>\n Niezend en hoestend ouderen verplegen<\/p>\n Ondertussen waren de RIVM-adviezen wel bepalend. Duizenden ouderenzorgmedewerkers mochten maandenlang niet uit voorzorg mondkapjes dragen<\/a>.<\/p>\n In maart gingen zorgmedewerkers met corona-achtige klachten ook gewoon aan het werk. Het RIVM hanteerde aanvankelijk een beperkte “casusdefinitie”: je bleef thuis als je hoestte, koorts had boven de 38 graden \u00e9n in een risicogebied was geweest. Wie alleen hoestte en nieste kon ouderen verplegen. En bij “vluchtig contact” was een mondkapje sowieso “niet nodig” – dit advies paste het RIVM later stilzwijgend aan.<\/p>\n Verbijsterd<\/p>\n “Ik was verbijsterd toen ik dat hoorde”, zegt Lia van der Hoek, de viroloog die ruim v\u00f3\u00f3r de pandemie een nieuw menselijk coronavirus ontdekte. “Uit de wetenschappelijke literatuur(opent in nieuw venster)<\/a> was al bekend dat herinfecties kunnen voorkomen – maar die kennis was misschien niet makkelijk te vinden voor onderzoekers die niet aan coronavirussen hadden gewerkt.” In augustus 2020 toonde(opent in nieuw venster)<\/a> zij aan dat de immuniteit voor corona nooit lang zou duren.<\/p>\n Wetenschap werd religie<\/p>\n Volgens viroloog Goudsmit was het grootste probleem de stelligheid. Wetenschap betekent “twijfelen”, anders wordt het “een religie”, zegt hij. Hoogleraar Bestuurskunde Kees van den Bos, die het vertrouwen in de overheid onderzoekt, zegt dat de regering zich te vaak verschool achter de adviseurs, “terwijl zij het ook heus niet wisten”. Voor vertrouwen in de overheid is het volgens Bos juist nodig onzekerheden w\u00e9l te communiceren.<\/p>\n Coutinho noemt het begrijpelijk dat de politiek om zekerheid vraagt, maar een wetenschappelijk orgaan moet daar “weerstand tegen durven bieden”.<\/p>\n Testen, niet alleen voor Rusland<\/p>\n Toen de WHO landen opriep om te testen, zou dit volgens een interview(opent in nieuw venster)<\/a> met OMT-lid Marion Koopmans niet voor Nederland zijn bedoeld, maar voor landen als Rusland. De WHO zei later tegen Nieuwsuur dat die boodschap w\u00e9l voor Nederland gold.<\/p>\n Volgens Van Dissel(opent in nieuw venster)<\/a> had “het doen van een heleboel testen” zonder “follow-up” weinig zin. Dat is een drogreden, merkt Goudsmit op: “R\u00e9gel dat vervolg dan.” Nederland liet het bron- en contactonderzoek juist los.<\/p>\n Aerosolen<\/p>\n![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/7x86x832x468-512x288.webp\")
Twitter.com\/RIVMEen tweet van het RIVM op 27 januari 2020<\/p>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/0x0x644x483-384x288.webp\")
RIVMEen screenshot van de RIVM-website op 17 februari 2020<\/li>\n![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/0x0x640x480-384x288.webp\")
RIVMEen screenshot van de RIVM-website op 12 maart 2020<\/li>\n<\/ul>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780569192_439_0x0x640x480-384x288.webp\")
RIVMEen screenshot van de website van het RIVM op 3 maart 2020<\/li>\n![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1x1x556x417-384x288.webp\"){kind=spacer}
Twitter.com\/RIVMEen tweet van het RIVM op 30 maart 2020<\/li>\n<\/ul>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2026\/06\/1780569193_179_0x26x4000x2250-1024x576.webp\")
ANPRoel Coutinho<\/p>\n