Waar de naam wat schimmig overkomt, zijn schaduwbanken dat niet per se. Het gaat om investeringsvehikels\/fondsen die net zoals traditionele banken geld uitlenen, vaak om een bedrijf te laten groeien. Achter deze investeringsvehikels zit geld van bijvoorbeeld pensioenfondsen en verzekeraars.\u00a0<\/p>\n
De geldstromen erachter zijn minder transparant. Schaduwbanken, ook wel NFBI’s (nonbank financial instititutions) genoemd, hoeven zich namelijk niet aan regels van normale banken te houden. Dat is een probleem, schreef het IMF afgelopen week in een rapport<\/a> over financi\u00eble stabiliteit.<\/p>\n ‘Kunnen meer risico nemen’ \u00a0 <\/p>\n Schaduwbanken kunnen zo veel grotere risico’s nemen. Ze kunnen ‘echte’ banken (en mogelijk zelfs de hele economie) meeslepen in de malaise. Echte banken en schaduwbanken zijn namelijk wel innig met elkaar verweven.<\/p>\n Het is zeker niet de eerste keer dat ‘schaduwbanken’ een thema zijn in de financi\u00eble wereld. De Nederlandsche Bank (DNB) deed er bijvoorbeeld tien jaar geleden al onderzoek naar.\u00a0<\/p>\n Dit onderzoek<\/a> werd in 2016 door toenmalig minister van Financi\u00ebn Jeroen Dijsselbloem gedeeld in de Tweede Kamer<\/a>. Hij scheef toen al dat het van belang blijft dat ‘potenti\u00eble risico’s in het schaduwbankwezen geanalyseerd worden en dat daar waar zich excessieve risico’s opbouwen, maatregelen worden getroffen’.\u00a0<\/p>\n Private credit <\/p>\n De risico’s van schaduwbankieren houdt DNB naar eigen zeggen nog steeds ‘bezig’. Al gebruikt de centrale bank tegenwoordig de term ‘private credit’, wat DNB omschrijft als ‘niet-bancaire bedrijfsleningen die niet op een beurs kunnen worden verhandeld’. DNB zegt<\/a> dat private credit is uitgegroeid van een product voor fijnproevers naar een gangbare investering.\u00a0<\/p>\n Waarom schaduwbanken nu weer een ‘hot topic’ zijn? Dat komt volgens experts door de groeiende rol ervan in de financi\u00eble wereld. Christine Lagarde, voorzitter van de Europese Centrale Bank, ging in haar toespraak<\/a> bij het afscheid van DNB-baas Klaas Knot uitgebreid in op de groeiende rol van ‘non-banks’. Deze groei komt volgens haar doordat banken na de crisis in 2008 zijn onderworpen aan allerlei regels.\u00a0<\/p>\n Toezichthouders zien toe op regels omtrent financi\u00eble huishouding en transparantie bij banken. Dit om te voorkomen dat ze omvallen en bij zo’n val niet de hele wereld opzadelen met financi\u00eble malheur. Lagarde zegt dat de financi\u00eble stabiliteit die de wereld nu kent is te danken aan die strengere regels.<\/p>\n Ralph Verhoeks van DNB zei<\/a> vorig jaar ook dat de strengere kapitaaleisen voor banken (hoeveel geld ze achter de hand moeten houden) na de crisis meespelen bij de groei van schaduwbanken. Net zoals de lage rente tussen 2009 en 2021. “In die jaren zijn beleggers hun grenzen gaan verleggen op zoek naar rendement.”<\/p>\n Speculeren\u00a0 <\/p>\n Geldeigenaren zijn vindingrijk en zoeken altijd naar alternatieve wegen. Op de private kapitaalmarkt (lees: bij de schaduwbanken) kunnen leningen met een hogere opbrengst en dus ook met een hoger risico worden aangeboden en aangegaan.\u00a0<\/p>\n Schaduwbanken kunnen namelijk geld van echte banken gebruiken om mee te speculeren op de private kapitaalmarkt. Daarnaast kunnen die banken betrokken zijn via door hen beheerde fondsen. Ondertussen zijn partijen die geld lenen zelf ook geregeld belast met schulden.<\/p>\n Voordelen\u00a0 <\/p>\n DNB benoemt wel dat schaduwbankieren gunstig kan zijn voor innovatieve bedrijven die zich nog niet bewezen hebben en zo toch aan financiering willen komen. Om deze grotere risico’s te compenseren, wordt een hogere rente gevraagd door investeerders. Dit maakt het verwachte rendement hoger.\u00a0<\/p>\n “Op hun beurt brengen pensioenfondsen en verzekeraars een groot deel van hun vermogen onder bij vermogensbeheerders en op die manier komen de werelden van institutioneel geld en private leningen met elkaar in contact”, legt DNB uit. Goed om te weten is dat bedrijven via talloze verschillende financi\u00eble constructies, fondsen, entiteiten en investeerders aan geld kunnen komen.<\/p>\n First Brands Group\u00a0 <\/p>\n Tot welke onwenselijke taferelen dit kan leiden, bleek de afgelopen weken. In de financi\u00eble wereld rijst de vraag of de Amerikaanse auto-onderdelenmaker First Brands Group een kanarie<\/a> in de kolenmijn is.\u00a0<\/p>\n In het kort: duidelijk werd dat dit bedrijf aan de rand van de afgrond staat doordat het helemaal is ‘volgestopt’ met een miljardenschuld<\/a>. Het bedrijf groeide zeer snel en eerdere overnames zijn vooral privaat gefinancierd, vaak via ondoorzichtige en risicovolle financi\u00eble constructies.<\/p>\n