\u201eMcDonald\u2019s heeft er gewoon geen zin in\u201d, zegt activist Karl Beerenfenger (40), als hij voor de McDonald\u2019s in de Kalverstraat staat, in het centrum van Amsterdam. \u201eDat merk je aan alles.\u201d<\/p>\n
De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) legt de snackketen een last onder dwangsom op die kan oplopen tot 3,7 miljoen euro omdat die verpakkingsregels overtreedt. Die maatregel volgt op een handhavingsverzoek dat Beerenfenger bij de toezichthouder indiende namens Fair Resource Foundation, een particuliere organisatie die ageert tegen de verspilling van grondstoffen.<\/p>\n
De ILT bezocht 32 restaurants en stelde vast dat McDonald\u2019s frisdrank en koffie schenkt in wegwerpbekers met plastic, en bovendien geen moeite doet die bekers apart in te zamelen voor recycling. Daarmee overtreedt het bedrijf wettelijke regels. De ILT-inspecteur spreekt over \u201eonverschillig en\/of calculerend gedrag\u201d van McDonald\u2019s en \u201eaanzienlijke\u201d schade aan het milieu, omdat zo\u2019n honderdvijftig miljoen bekers onnodig zijn verbrand of in het restafval zijn beland. <\/p>\n
McDonald\u2019s heeft aan de ILT aangegeven begin januari over te stappen op alleen herbruikbare bekers voor klanten die ter plaatse eten. Doet het bedrijf dit niet, dan volgt een dwangsom van zes ton, die wekelijks wordt verhoogd. <\/p>\n
Het is een warme dag in mei als Beerenfenger door de schuifdeuren stapt die het fastfoodrestaurant scheiden van de drukke winkelstraat. Hij heeft niks tegen het eten van McDonald\u2019s, hij kan het zelfs wel waarderen, zegt hij. Een vegakipburger, friet met die kenmerkende gele saus \u2013 prima voor zo af en toe. Het probleem met McDonald\u2019s, vindt hij, is de verspilling en de onwil die hij denkt te zien om dat te veranderen.<\/p>\n
Daarnaast lobbyt de snackketen voor soepeler Europese verpakkingswetgeving<\/a>, ziet Beerenfenger. Zelf lobbyt hij voor de andere kant: strengere wetgeving tegen wegwerpplastic. Na eigen onderzoek in twaalf vestigingen<\/a> van McDonald\u2019s naar de naleving van verpakkingsregels diende zijn ngo in november het handhavingsverzoek bij ILT in, waar de last onder dwangsom uit voortkomt.<\/p>\n Gewoon een rommeltje<\/p>\n \u201eHier opeten of meenemen?\u201d, vraagt een van de digitale bestelzuilen aan de nieuwe gast. Hier opeten, klikt Beerenfenger op het scherm aan. De zuil registreert de informatie, maar laat verder niets meer van die kennis blijken. De eerste acht opties softdrinks die Beerenfenger worden aangeboden \u2013 zoals Coca-Cola Cherry Zero of Iced Frapp\u00e9 Oreo \u2013 komen in een wegwerpbeker. \u201eZe doen alsof het takeaway is\u201d, zegt Beerenfenger. \u201eTerwijl ik net heb gezegd dat ik hier kom eten.\u201d<\/p>\n Ook de eerste zes soorten koffie op de zuil worden geserveerd in wegwerpbekers, met een plastictoeslag van 15 cent. \u201eHet is helemaal niet de bedoeling dat je toeslag rekent voor consumptie ter plaatse\u201d, zegt Beerenfenger. \u201eDe naleving van de wetgeving is gewoon een rommeltje.\u201d Pas als Beerenfenger naar beneden scrolt, komen ook keuzeopties voor frisdrank in herbruikbare bekers in beeld.<\/p>\n Iedereen die McDonald\u2019s kent, weet dat de hamburgers er nu eenmaal niet op een bord worden geserveerd. Wegwerpverpakkingen zijn al sinds eind jaren 40 in de Verenigde Staten een kenmerk van de snackgigant. Het is effici\u00ebnt: je hebt geen afwasmachines of afwassers nodig, minder opslagruimte dan bij glazen en servies, geen personeel dat servies brengt en ophaalt. <\/p>\n Waar maken ILT en Fair Resource Foundation zich druk om? Is het \u2018geneuzel\u2019 over wat papier en plastic geen gezeur in de marge? Nee, zegt Beerenfenger, verspilling van papier en plastic door voedselverpakkingen is een serieuze zaak. <\/p>\n McDonald\u2019s is met 264 vestigingen een van de grootste restaurantketens van Nederland. In deze vierkante kilometer Amsterdam liggen al vijf filialen. Uit de last onder dwangsom van de ILT wordt duidelijk dat de keten in Nederland jaarlijks ongeveer 175 miljoen drinkbekers voor eenmalig gebruik verstrekt, waarvan iets meer dan de helft voor consumptie \u201eto go\u201d.<\/p>\n Beerenfenger loopt de trap op met bestelling nummer 1.138 in zijn handen. Zijn friet en Meatless Crispy Chicken-burger zitten in papieren doosjes. Die zijn ook om weg te gooien. \u201eOmdat het van papier is, mag dat van de wet\u201d, zegt Beerenfenger. De regels gelden alleen voor verpakkingen met plastic. In drankverpakkingen zit bijna altijd een laag kunststof, omdat een verpakking van alleen papier niet stevig genoeg is voor vloeistof.<\/p>\n McDonald\u2019s gebruikt al decennia \u2018probleemloos\u2019 wegwerpbekers, maar werd daarbij ingehaald door de komst van milieuwetgeving. De Regeling kunststofproducten voor eenmalig gebruik, een uitwerking van de Europese Single-Use Plastics-richtlijn, stelde in 2024 voor het eerst beperkingen aan wegwerpproducten van restaurants, caf\u00e9s en festivals. Het serveren van eten voor consumptie ter plaatse in wegwerpverpakkingen werd verboden.<\/p>\n Afgelopen december werden de regels onder staatssecretaris Thierry\u00a0Aartsen (Milieu, VVD) versoepeld. Het werd weer mogelijk papieren bekers en bakjes te gebruiken, mits die voor niet meer dan 5 procent uit plastic bestaan en restaurants ze apart inzamelen en laten recyclen.<\/p>\n McDonald\u2019s heeft een opmerkelijke geschiedenis als het om deze verpakkingsregels gaat. In 2023 kwam de ILT de nieuwe regels bespreken op het hoofdkantoor en vanaf januari 2024 gebruikte McDonald\u2019s alleen herbruikbare bekers wanneer mensen ter plaatse kwamen eten. Maar in juli van dat jaar stapte de McDonald\u2019s daar weer vanaf. Vanaf dat moment begon het kunststof drinkbekers voor eenmalig gebruik aan te bieden \u2013 ongeacht of het voor consumptie ter plaatse was, of om af te halen.<\/p>\n Daarbij verzaakte het restaurant deze wegwerpbekers apart in te zamelen voor recycling. Bovendien, blijkt uit de last onder dwangsom, voldeden de bekers in de eerste plaats al niet aan de uitzondering \u2013 omdat ze voor meer dan 5 procent uit plastic bestonden. \u201eMcDonald\u2019s heeft erkend dat zij deze bekers in 2024, 2025 en 2026 niet apart heeft ingezameld voor hoogwaardige recycling\u201d, aldus de ILT. Ten slotte verzaakte de fastfoodketen ook nog het gebruik van wegwerpbekers te melden bij het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat en een administratie bij te houden over de inzameling \u2013 wat beide formeel moet.<\/p>\n Knijpzakje van folieplastic <\/p>\n Inderdaad blijkt ook in de Kalverstraat dat een apart inleverpunt voor wegwerpbekers niet te vinden is, de bekers gaan gewoon tussen het andere vuilnis. \u201eHet is\u201d, zegt Beerenfenger met een mond vol vegakipburger, \u201eook het totale gebrek aan enthousiasme.\u201d Sommige drankjes komen in wegwerpbekers, andere weer in herbruikbare bekers (die helemaal van plastic zijn). Die herbruikbare bekers worden bij s\u00f3mmige prullenbakken apart ingezameld, en bij andere prullenbakken weer niet. Daardoor gooien sommige mensen hun herbruikbare beker tussen het restafval.<\/p>\n Waar de dwangsom van de ILT ophoudt bij de bekers, gaat het afvalprobleem verder, zegt Beerenfenger. De fritessaus die hij bestelde stond op de zuil afgebeeld in een glanzend, glazen kommetje. In de praktijk zit de saus in een knijpzakje van folieplastic.<\/p>\n In het verleden kwam saus bij McDonald\u2019s in wegwerpbakjes van hard plastic. Beerenfenger: \u201eDoor nieuwe wetgeving uit Europa, bedoeld om dit soort verpakkingen te ontmoedigen, moest voor vormvast plastic een toeslag worden gerekend. Toen zijn ze overgestapt op zacht-plastic knijpzakjes die niet onder die regels vielen.\u201d<\/p>\n Wegwerpfilosofie<\/p>\n De knijpzakjeskwestie toont volgens Beerenfenger dat McDonald\u2019s \u2013 maar ook andere snackketens \u2013 geen afscheid wil nemen van \u2018wegwerp\u2019. Uit onderzoek van Dirk Groot, die voor gemeenten zwerfvuil telt, blijkt dat het aantal zachte sauszakjes in het milieu sinds de nieuwe regels is \u201ege\u00ebxplodeerd\u201d. Vond hij tussen 2017 en 2023 in totaal 315 plastic sauszakjes in het milieu, sinds januari 2024 trof hij er meer dan tienduizend aan. McDonald\u2019s blijkt in zijn tellingen keer op keer de grootste veroorzaker van plastic zwerfafval. Groot vond in \u00e9\u00e9n jaar \u2013 tijdens wandeltochten van samen 735 kilometer\u00a0\u2013 alleen al van McDonald\u2019s 8.367 stuks zwerfafval, waaronder 2.410 sauszakjes en 1.575 bekers.<\/p>\n McDonald\u2019s steekt zijn wegwerpfilosofie niet onder stoelen op banken. \u201eZijn herbruikbare bekers daadwerkelijk beter voor het milieu?\u201d, schrijft de snackketen in zijn laatste Nederlandse \u2018impactrapport\u2019. \u201eMcDonald\u2019s merkt dat veel gasten hun herbruikbare beker nog steeds weggooien, of meenemen. Maar liefst dertig procent van de bekers belandt in de afvalbak. Daardoor komt er meer hard plastic in omloop, wat schadelijk kan zijn voor het milieu\u201d. Vergelijkbare waarschuwingen verschenen in reclame-artikelen die het bedrijf koopt in Nederlandse media. <\/p>\n De ILT gelooft hier niet in. \u201eUit verschillende onderzoeken blijkt dat, in tegenstelling tot wat McDonald\u2019s stelt, bij een minimaal aantal keren meermalig gebruik het qua milieu-impact beter is om voor herbruikbare drank \u2013 dan wel voedselverpakkingen te kiezen.\u201d<\/p>\n Beerenfenger vindt het bezwaar van McDonald\u2019s een non-argument. \u201eAls jij je restaurant niet goed inricht op herbruikbare verpakkingen, dan kan je niet de schuld geven aan het concept hergebruik\u201d, zegt hij. \u201eIk zie nergens posters of teksten in het restaurant dat je de harde bekers terug moet brengen. Bij veel prullenbakken kan je ze niet achterlaten. Medewerkers zeggen er niks over. Een nieuw systeem vraagt echt om een verandering.\u201d<\/p>\n Die verandering vraagt de ILT nu ook van McDonald\u2019s, blijkt uit de last onder dwangsom. De inspecteur wijst op de \u201everantwoordelijkheid voor een laagdrempelig, ruim beschikbaar en op dagelijkse basis functionerend retoursysteem\u201d en \u201ebewustwording te cre\u00ebren bij de consument door middel van heldere voorlichting en communicatie.\u201d<\/p>\n McDonald\u2019s laat in een reactie aan NRC weten dat het bedrijf zelf van mening is dat het de verpakkingsregels uitvoert \u201ein lijn met de onderliggende doelstelling: het verminderen van plastic afval in het milieu\u201d. De keten laat ook weten dat gasten die binnen hebben gegeten, regelmatig besluiten hun drankje mee te nemen voor onderweg. Daarom zegt het bedrijf ook mensen die ter plaatse eten een wegwerpbeker aan te bieden. De keten herkent zich niet in de suggestie dat McDonald\u2019s zich \u201eonverschillig\u201d heeft opgesteld, mede omdat \u201ehet in gesprekken en tijdens werkbezoeken steeds transparant heeft toegelicht hoe onze werkwijze in restaurants eruitziet\u201d. Tot slot schrijft de snackgigant z\u2019n werkwijze aan te passen voor de gestelde deadline.<\/p>\n Aanvulling (4 september 2026 om 10.48 uur): Dit artikel is aangevuld met een reactie van McDonald\u2019s.<\/p>\n Geef cadeau<\/p>\n Deel<\/p>\n Mail de redactie<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u201eMcDonald\u2019s heeft er gewoon geen zin in\u201d, zegt activist Karl Beerenfenger (40), als hij voor de McDonald\u2019s in…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":301210,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":"","_share_on_mastodon":"0"},"categories":[17],"tags":[73,74,48,46,47,49,45,50,75],"class_list":["post-301209","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","category-zakelijk","tag-business","tag-commercial","tag-dutch","tag-nederland","tag-nederlanden","tag-nederlands","tag-netherlands","tag-nl","tag-zakelijk"],"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/117212141990546304","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/301209","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=301209"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/301209\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/301210"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=301209"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=301209"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=301209"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}