\u2018Zou het kunnen dat niet de moeder monsterlijk is, maar het moederschap zelf?\u201d, vraagt de Belgische kunstjournalist Jozefien Van Beek zich af in het laatste hoofdstuk van een boekje dat deze week verschijnt. Ze vermengt in Monsterlijk Moederschap observaties over moederschap in de beeldende kunsten, literatuur \u00e9n films met persoonlijke ontboezemingen.<\/p>\n
Zo blijkt Van Beek als tiener een horror- en slasherfanaat geweest te zijn, een filmgenre waarin moederfiguren traditioneel niet alleen gruwel- maar ook psychoanalysemateriaal opleveren. Dat heeft er mee te maken dat veel thriller- en horrorregisseurs vanaf het midden van de vorige eeuw gefascineerd waren door de theorie\u00ebn van Freud \u2013 iets wat ze trouwens nog steeds af en toe zijn, zie deze recensie van Eddington<\/a>. Talloze iconische thriller- en horrorpsychopaten zijn het resultaat van moeders die hun kinderen niet de ruimte gaven om gezond volwassenen te worden. Van de controlerende Norma Bates in Psycho (1960) of de fanatiek religieuze moeder van Carrie (1978) tot de moorddadige Pamela Voorhees, die met haar obsessief beschermende gedrag het monster van de Friday the 13th-franchise cre\u00eberde.<\/p>\n In andere hoofdstukken mijmert Van Beek over andersoortige, soms recente \u2018monsterlijke\u2019 moederfiguren in de kunsten. Zoals de verbitterde Rose in boekverfilming Hot Milk. Haar emotionele chantage zorgt er dan wel niet voor dat haar dochter een psychopaat wordt, de twintiger moet een behoorlijk radicale actie ondernemen om los te breken. En dan zijn er nog de vele moeders die als \u2018monsterlijk\u2019 worden gezien omdat ze juist t\u00e9 liefdevol zijn (Rosemary\u2019s Baby, 1968) of t\u00e9 afwezig (The Lost Daughter, 2021). <\/p>\n Van Beek worstelt ook met het moederschap na haar eerste kind \u2013 de borstvoeding komt niet op gang en ze komt amper het huis uit omdat ze vreest hem niet in het openbaar te kunnen troosten. Door die ervaring, maar ook door films als Tully (2018) \u2013 over de tot waanzin drijvende vermoeidheid na de komst van een derde kind \u2013 belandt ze bij de vraag: wat is het meest monsterlijk, de moeder of het moederschap? Zelf geeft ze geen expliciet antwoord op haar retorische vraag. Al zijn de vele werken die ze opsomt over de tegenstrijdige en duistere kanten van het moederschap veelzeggend.<\/p>\n