![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/271025VER_2020869561_dementie2.jpg\")
<\/p>\nEen discussie voeren met familieleden, vrienden of buren over de verkiezingscampagne? \u201eNee, dat gaat veel te diep\u201d, zegt Ton Vermeulen (82) in het Utrechtse Odensehuis Andante, een ontmoetingsplek voor mensen met (beginnende) dementie. Als iemand een standpunt verkondigt waar ze het niet helemaal mee eens is, \u201eweet ik niet meer goed hoe ik een tegenargument moet formuleren\u201d. En als ze geen \u201etegengas\u201d kan geven, zoals vroeger, doet ze het liever niet.<\/p>\n
Dat is anders wanneer ze mensen treft die in hetzelfde schuitje zitten. Zoals vrijdagmiddag bij de ontmoetingsplek in cultureel centrum Podium Oost, tussen het Spoorwegmuseum en het Wilhelminapark. Vermeulen zit samen met Frans van Binsbergen (66), Ben Hoogewoning (83) en Kees Bos (78) aan een grote houten tafel. Aan de andere kant van de tafel luisteren de vrouw van Bos en twee vrijwilligers mee. Ze nippen aan thee of drinken een kop koffie. Op tafel staat een koektrommel met Zaans Huisje-koeken en speculaas.<\/p>\n
Volgens belangenorganisatie Alzheimer Nederland wil 90 procent van de ruim 300.000 mensen met dementie in Nederland blijven stemmen, desnoods via een volmacht. Die conclusie trekt de organisatie op basis van een vragenlijst die 51 mensen met dementie en 561 mantelzorgers invulden. Ook mensen die wilsonbekwaam zijn mogen stemmen. Alleen een rechter mag iemands stemrecht intrekken.<\/p>\n
Bij de vorige landelijke verkiezingen moesten partijen ruim 69.000 stemmen winnen voor \u00e9\u00e9n zetel. Mensen met dementie zijn dus samen circa drie tot vier Kamerzetels waard. Vanwege de vergrijzing verwacht de belangenorganisatie dat in 2040 ruim een half miljoen mensen lijdt aan dementie.<\/p>\n
<\/p>\n
V.l.n.r.: Kees Bos. Frans van Binsbergen, Ben Hoogewoning en Ton Vermeulen in het Odensehuis Andante.<\/p>\n
Foto NRC<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
Het viertal in Podium Oost gaat sowieso stemmen. \u201eZeker\u201d, zegt Van Binsbergen. \u201eStemmen is een recht\u201d, vult Vermeulen aan. Dat sommige mensen niet stemmen, snappen ze niet zo goed. \u201eIk begrijp niet dat mensen zich helemaal afzijdig kunnen houden van alle dingen die gebeuren\u201d, stelt Bos. \u201eAls je niet stemt, mag je ook niet klagen\u201d, vindt Hoogewoning.<\/p>\n
Stemmen doen ze nog zelf. Bos en zijn vrouw bezoeken \u2013 \u201eal vijftig jaar ofzo\u201d \u2013 samen het stembureau. Vermeulen heeft via haar zusje geregeld dat ze in Haarlem mag stemmen, waar ze een aantal dagen vakantie vieren. Het viertal vindt het stemmen niet moeilijker dan voorheen, zeggen ze. \u201eAlleen het papier vind ik zo klein\u201d, grapt Hoogewoning. \u201eJeetje daar kom ik niet doorheen\u201d, geeft ook Vermeulen toe. \u201eWat een papier\u201d, verzucht Van Binsbergen.<\/p>\n
Integer<\/p>\n
Stemmen kan voor mensen met dementie extra moeilijk zijn, vertelt Miriam van Meerten, belangenbehartiger van Alzheimer Nederland, aan de telefoon. \u201eVaak is de bewegwijzering naar het stembureau niet helder. Of ontbreekt een plek om uit te rusten.\u201d Ook de handelingen in het stemhokje zijn volgens haar \u201eheel lastig\u201d. Net als het openvouwen van het stembiljet, waar vervolgens \u201eongelooflijk veel\u201d namen opstaan. \u201eIk vind het zelf al moeilijk.\u201d<\/p>\n
Op de website van de Alzheimer Nederland<\/a> en ProDemos<\/a> is een handleiding met tips te vinden. Neem een spiekbriefje mee, luidt een advies. Ook weten veel mensen niet dat ze bij paniek weer uit het stemhokje kunnen lopen om tot rust te komen.<\/p>\n Steeds meer gemeenten maken werk van een geschikt stemhokje voor mensen met dementie, merkt Van Meerten. \u201eMaar soms belt een gemeente die zegt: jeetje, jullie hebben zo veel eisen aan een stemlokaal. Dat krijgen we nooit voor elkaar.\u201d Dat begrijpt ze. \u201eMaar zorg ten minste voor \u00e9\u00e9n toegankelijke locatie.\u201d<\/p>\n Toegankelijke stembureaus <\/p>\n Sinds 2019 zijn gemeenten wettelijk verplicht om stembureaus toegankelijk te maken voor mensen met (fysieke) beperkingen. Denk aan brede deuren en lage tafels voor rolstoelgebruikers, traploze stembureaus, en voorzieningen als een vergrootglas en goede verlichting voor slechtzienden, braille of audio-ondersteuning voor blinde kiezers en een gebarentolk \u2013 of een videoverbinding met een tolk \u2013 voor doven.<\/p>\n Voor ongeveer 2 miljoen Nederlanders is zelfstandig stemmen niet vanzelfsprekend. In mei werd een Actieplan toegankelijk stemmen gepresenteerd om het verkiezingsproces voor hen te vergroten, een maand later viel het kabinet-Schoof en werden de verkiezingen vervroegd.<\/p>\n Uit een rondgang van het ANP op basis van data van de Open State Foundation blijkt dat van de ruim 10.000 stembureaus er inmiddels 9.175 als toegankelijk zijn aangemerkt. Wel is vaak onduidelijk om w\u00e9lke voorzieningen het gaat, concludeert het persbureau. Bij gemiddeld 1 op de 7 stembureaus wordt dat niet vermeld.<\/p>\n In sommige gemeenten zijn zogenoemde \u2018prokkelduo\u2019s\u2019 actief, twee stembureauleden van wie \u00e9\u00e9n met (licht) verstandelijke beperking die samen als \u00e9\u00e9n vrijwilliger gelden. Het doel is door de aanwezigheid van een ervaringsdeskundige te laten zien dat iedereen mag stemmen en zo de toegankelijkheid tot het proces te vergroten.<\/p>\n Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 2026 draaien een aantal gemeenten een proef met een \u2018simpeler\u2019 stembiljet, met de logo\u2019s van partijen en kandidatennamen. Ook werkt politiek Den Haag aan een wetswijziging om stembureauleden toe te staan mee te kijken bij mensen met dementie. Alzheimer Nederland pleit bij de Tweede Kamer voor het toelaten van bekenden in het stemhokje. Voor ongewenste be\u00efnvloeding vreest Van Meerten niet. \u201eDe meeste mantelzorgers gaan heel integer om met het stemrecht.\u201d<\/p>\n In Belgi\u00eb sloegen mantelzorgers vorig jaar alarm rond de gemeenteraadsverkiezingen. Volgens Het Laatste Nieuws<\/a> werden meerdere kwetsbare inwoners van het Oost-Vlaamse Ninove benaderd door de extreemrechtse partij Forza Ninove, die verrassend de grootste werd. Zo zou de partij een volmacht en doktersverklaring hebben opgehaald bij een progressieve, wilsonbekwame vrouw met dementie. Met behulp van de partner, maar zonder medeweten van de dochter, aldus de krant. Het Openbaar Ministerie in Gent trof \u201eeen honderdtal\u201d<\/a> volmachten met doktersverklaringen uit Ninove aan, met identieke datum, stempel en handtekening van een arts. Het onderzoek naar mogelijke verkiezingsfraude loopt nog.<\/p>\n <\/p>\n \n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n Fraudeonderzoek na grote verkiezingswinst van Vlaams Belang in Ninove, lokale partijtop gearresteerd <\/p>\n Van Binsbergen, Hoogewoning en Bos stemmen al jaren op dezelfde partij.\u00a0Mocht een arts ze ooit wilsonbekwaam verklaren vanwege hun ziekte \u2013 omdat ze geen besluiten meer kunnen nemen of de gevolgen van hun stemgedrag niet begrijpen \u2013 weten hun naasten wat te doen, stellen ze.<\/p>\n Vermeulen dacht dat ze haar keus had gemaakt, maar is inmiddels weer zwevende. \u201eIk las ineens dat Rob Jetten een schuiver naar rechts maakt. Dan denk ik: dat moet-ie niet doen. Ja, wat moet ik dan? Dan ben ik eigenlijk helemaal van slag.\u201d<\/p>\n Donderdag keek Vermeulen het SBS-debat tot ze na een tijdje naar een detective zapte. \u201eJullie zoeken het maar uit, hoor\u201d, dacht ze. \u201eZe zitten mekaar maar in de haren. Er komt \u201ezo veel\u201d op haar af dat ze er soms niet uitkomt. \u201eTe veel meningen.\u201d En, stelt ze, negen van de tien keer laten ze elkaar niet uitpraten.<\/p>\n![\"Forza](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/data132599927-8b2ae4.jpg\"\/)
\n<\/a>
\nPalmbomen<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/LogoVK_IllustratorVOET.png\"\/)
<\/p>\n