Moeite met sproeten<\/p>\n
Of een boek wordt verboden op school, is doorgaans een beslissing van de staten, al verbood het federale ministerie van Defensie onlangs zo\u2019n vijfhonderd boeken die worden uitgeleend op scholen van militaire bases \u2013 zoals het kinderboek Freckleface Strawberry van actrice Julianne Moore, over een meisje dat moeite heeft met haar sproeten. <\/p>\n
De meeste boeken worden in de ban gedaan in \u2018rode\u2019 staten, onder aanvoering van Republikeinse gouverneurs als Ron DeSantis, zo blijkt uit de cijfers van PEN. Florida voert de lijst aan (4.561 verboden boeken in 2023-2024), gevolgd door Iowa (3.671) en Texas (538).<\/p>\n
Pressiegroepen spelen een belangrijke rol. Bekend is Moms for Liberty, opgericht in 2021 uit verzet tegen coronamaatregelen als vaccinaties en mondmaskers. Diverse Amerikaanse media beschrijven hoe deze ultraconservatieve oudergroep, openlijk gesteund door president Trump, schoolbesturen en bibliotheken onder druk zet. <\/p>\n
Dat de oproepen tot boekverbanningen op scholen niet afkomstig zijn van individuele bezorgde ouders maar van georganiseerde, rechts-conservatieve, groepen, ondervond ook Martha Hickson. In een interview met Variety vertelt ze dat ze al snel ontdekte dat in de dagen v\u00f3\u00f3rdat Gender Queer en Lawn Boy in haar bibliotheek onder vuur kwamen te liggen, scholen in drie andere staten ook te maken kregen met groepen ouders die eisten dat die twee boeken werden verwijderd. Daarbij werden steeds dezelfde bewoordingen gebruikt. Hickson: \u201eEr was sprake van een script.\u201d <\/p>\n
De American Library Association rekent voor dat 72 procent van de oproepen tot boekverboden in school- en openbare bibliotheken in 2024 afkomstig was van dergelijke actiegroepen en lokale overheidsinstanties. Tussen 2001 en 2020 probeerden zij gemiddeld 46 titels per jaar te verbieden; in 2024 was dat opgelopen tot 4.190. <\/p>\n
Gratis beschikbaar<\/p>\n
Maar er ontstaat een tegenbeweging. Toen de staat Florida in 2023 een wet aannam die een aantal boeken op scholen verbood (als gevolg verdwenen The Handmaid\u2019s Tale van Margaret Atwood en The Colour Purple van Alice Walker uit de schoolbibliotheken), maakte techondernemer en filantroop Paul English de verbannen boeken enige tijd gratis beschikbaar voor de inwoners, scholen en bibliotheken van de staat; ze hoefden alleen de verzendkosten te betalen.<\/p>\n
Deze zomer daagde burgerrechtenorganisatie American Civil Liberties Union (UCLU) het ministerie van Defensie voor de rechter. Daarnaast spanden zes uitgevers, auteurs en ouders vanwege de boekverboden een rechtszaak aan tegen de staat Florida. De klagers wonnen; de wet is volgens de districtsrechter \u2018ongrondwettelijk\u2019. Toch geven veel scholen vooralsnog geen gehoor aan de rechterlijke uitspraak.<\/p>\n
Margaret AtwoodThe Handmaid\u2019s Tale<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/data137868530-d9192a.jpg\")
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
Serie al gezien, natuurlijk, maar juist dan is het lezen van de roman een avontuur, met meteen al zinnen als deze, over de oude gymzaal waar de \u2018handmaids\u2019 worden voorbereid op hun komende leven als onvrijwillige draagmoeder voor dictatoriaal christelijke machthebbers in Gilead, zoals de Verenigde Staten in het boek zijn gaan heten: \u201eThere was old sex in the room and loneliness, and expectation, of something without a shape or name.\u201e Hoofdpersoon Offred (\u2018van Fred\u2019) is niet bereid af te zien van haar verlangen naar vrijheid. In het boek is zij de vertelster, we lezen wat zij op cassettebandjes heeft ingesproken en veel later is teruggevonden. Atwood strooit met sprekende details. Zo heeft Offred het consequent over de kamer waarin ze woont: ze weigert die \u201emijn kamer\u201d te noemen.<\/p>\n
Toen het boek bijna veertig jaar geleden verscheen, was de Iraanse Revolutie \u2013 en de onderdrukking van vrouwen die daarop volgde \u2013 van 1979 nog recent; en belangrijk in het ontstaan van de roman. Er staat een verwijzing in het slothoofdstuk, een fictief verslag van een symposium uit het jaar 2195 waarin sprake is van de studie Iran and Gilead. Daar doet een hoogleraar verslag van zijn onderzoek naar de bandopnamen die The Handmaid\u2019s Tale werden genoemd. Het is een vrolijke boel op dat congres, in een wereld waar alles na \u2018Gilead\u2019 toch nog goed is gekomen. Dat is ergens wel weer opbeurend om te lezen, in een tijd waarin een boek dat waarschuwt tegen totalitarisme niet zozeer in Iran, maar in de Verenigde Staten zelf als aanstootgevend wordt gezien. (AF)<\/p>\n
Toni MorrisonThe Bluest Eye<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/data137868614-b2f034.jpg\")
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
De debuutroman uit 1970 van de latere Nobelprijswinnaar Toni Morrison wordt al decennia achtervolgd door een gretige stoet verbodslustige boekenjagers, die proberen de wereld te beschermen tegen het verhaal van Pecola Breedlove, het zwarte meisje dat denkt dat blauwe ogen haar een echt leven zullen bezorgen. Ze wil verlost worden van haar lelijkheid. De Breedloves zijn lelijk omdat ze zwart zijn, schrijft Morrison: \u201eAlthough their poverty was traditional and stultifying, it was not unique. But their ugliness was unique. No one could have convinced them that they were not relentlessly and aggressively ulgy.\u201d Zo gaat het een pagina lang door en je begrijpt, dit verhaal gaat over mensen die nooit meer los zullen komen van het idee dat ze \u2018lelijk\u2019 zullen zijn \u2013 \u2018lelijkheid\u2019 is, zoals bekend, niet veel meer dan afwijken van de norm.<\/p>\n
Er staan inderdaad nogal wat passages in The Bluest Eye waarvan je je kunt voorstellen dat ze de tere witte opvoedersziel uit evenwicht brengen, zoals de vrijmoedige gesprekken die Pecola voert met drie prostituees op de bovenverdieping van haar huis, het taalgebruik van haar moeder (\u201eIt\u2019s as cold as a witch\u2019s tit in this house\u201d) en \u2013 het pijnlijkste van alles \u2013 de sc\u00e8ne waarin Pecola wordt verkracht door haar dronken vader. Maar ja, grootse literatuur kan nu eenmaal gruwelijk zijn \u2013 gruwelijk leerzaam trouwens ook. (AF)<\/p>\n
John GreenLooking for Alaska<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/data137868518-62e262.jpg\")
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
\u201eIk ga op zoek naar het grote misschien\u201d, zou Fran\u00e7ois Rabelais op zijn sterfbed in 1553 hebben gezegd \u2013 maar boekverbieders houden meer van rechtlijningheid en dus belandde het vrijpostige en groteske werk van Rabelais op de indexlijsten. Zo bezien nam John Green een risico toen hij zijn debuutroman Looking for Alaska ophing aan dat grote misschien. Hoe dan ook werd zijn kostschoolroman vol postpuberale ondeugden (roken, drinken, seks en practical jokes) al snel in een hele rij Amerikaanse bibliotheken als pervers uit de boekenrijen geplukt.<\/p>\n
Zonde hoor, want Green heeft het verhaal van Miles Halter met precies het juiste mengsel van vlotheid, ernst en intellectuele nieuwsgierigheid opgeschreven. In het vriendenclubje dat Green beschrijft gaat het nu eens niet om de tegenstelling tussen de leergierigen en de cool kids, maar is iedereen alles tegelijk. Dat komt samen in het onberekenbare (en dus woest aantrekkelijke) meisje Alaska, dat Miles het hoofd op hol brengt terwijl ze intussen op zoek is naar de betekenis van het labyrint waar we volgens de laatste woorden van de Zuid-Amerikaanse vrijheidsstrijder Sim\u00f3n Bolivar in opgesloten zitten. Dan is Alaska ineens dood en moeten de achtergeblevenen het doolhof verder zelf verkennen \u2013 geweldig avontuur. (AF)<\/p>\n
Jodi PicoultNineteen minutes<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/data137868566-db2725.jpg\")
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
Jodi Picoult kwam een paar keer eerder in NRC voor in haar hoedanigheid van \u2018bestsellerauteur\u2019 en zij wordt geregeld aangehaald als slachtoffer van book bans, maar tot een recensie in NRC kwam het nog nooit: niet verboden, wel genegeerd. Terwijl, zo blijkt, Nineteen minutes (2007) een heel knap in elkaar gedraaide thriller is. De titel verwijst naar de hoeveelheid tijd die het Peter Houghton kost om met de vuurwapens van zijn vader een bloedbad aan te richten op zijn middelbare school. Peter werd al sinds de kleuterschool gepest, waarbij hij lange tijd werd verdedigd door Josie, maar zij hoort inmiddels bij de populaire kliek, al vreest zij onophoudelijk \u2018ontmaskerd\u2019 te worden als toch niet zo cool. <\/p>\n
Peters moeder is vroedvrouw en getrouwd met een geluksonderzoeker, die van Josie is rechter en worstelt met het (alleenstaand) moederschap. Picoult toont verschillende perspectieven, of het nu gaat om de worstelingen van het ouderschap, de monsterlijke lokroep van de online wereld of de ge\u00efnstitutionaliseerde hel die schuilgaat achter het eufemisme \u2018middelbare school\u2019. Intussen vraag je je af wat er in hemelsnaam controversieel aan dit boek is, misschien die erectie op pagina 313? (AF).<\/p>\n
Maia KobabeGender Queer<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/09\/data137868497-68a57e.jpg\")
<\/p>\n