{"id":53876,"date":"2025-11-13T16:00:12","date_gmt":"2025-11-13T16:00:12","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/53876\/"},"modified":"2025-11-13T16:00:12","modified_gmt":"2025-11-13T16:00:12","slug":"idfa-documentaire-eyes-of-the-machine-in-de-kostscholen-van-xinjiang-zijn-doodsbange-studenten-geboeid-aan-handen-en-voeten","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/53876\/","title":{"rendered":"IDFA-documentaire Eyes of the Machine: In de &#8216;kostscholen&#8217; van Xinjiang zijn doodsbange studenten geboeid aan handen en voeten"},"content":{"rendered":"<p>De camera gaat rond op een groot terrein waar honderden vrouwen tafeltennissen of dansen op traditionele muziek. \u201eIk ben de Partij en de regering werkelijk dankbaar\u201d, zegt een vrouwenstem. \u201eZe hebben ons net op tijd gered. Anders zou ik zijn be\u00efnvloed door extremistische idee\u00ebn. Ik moet hard werken. Ik moet een ander persoon worden.\u201d<\/p>\n<p>De propagandabeelden zijn gemaakt tijdens een door China georganiseerde excursie naar een detentiecentrum in de westelijke provincie Xinjiang, en dienen als openingssc\u00e8ne van de documentaire <a href=\"https:\/\/festival.idfa.nl\/film\/388f307f-0f30-4a5b-add4-cc68f8e3b94c\/eyes-of-the-machine\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">Eyes of the Machine<\/a>.<\/p>\n<p>\u201eAls kunstenaar ben ik erg bezig met onderwerpen als macht en propaganda. Hoe zulke processen werken, hoe snel je het slachtoffer kunt worden\u201d, zegt Daya Cahen (1969), die de film regisseerde en produceerde. Haar beide ouders maakten tijdens de Tweede Wereldoorlog als  Joodse kinderen de holocaust mee. Cahen maakte eerder onder meer <a href=\"https:\/\/vimeo.com\/683990205?\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">een film<\/a> over een zomerkamp van een patriottische jeugdbeweging van Poetinaanhangers, waar jongeren werden voorbereid op een toekomst waarin Rusland de wereldleider van de 21ste eeuw zou zijn.<\/p>\n<p>Voor haar nieuwe film, die komende week in Amsterdam <a href=\"https:\/\/festival.idfa.nl\/en\/film\/388f307f-0f30-4a5b-add4-cc68f8e3b94c\/eyes-of-the-machine\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">te zien is<\/a> op documentairefestival IDFA, richtte ze haar blik op Oost-Turkestan, zoals de Oeigoerse gemeenschap de noordwestelijke Chinese provincie Xinjiang noemt. Het gebied wordt van oorsprong niet bewoond door Han-Chinezen, maar door een overwegend islamitische bevolking die een aan het Turks verwante taal spreekt en die, zeker sinds het aantreden van de huidige Chinese leider Xi Jinping, streng wordt onderdrukt.<\/p>\n<p>Onder dwang aangesteld<\/p>\n<p>De regio is niet toegankelijk voor onafhankelijke journalisten of documentairemakers. Cahen maakt daarom gebruik van ouder materiaal, zoals door een anonieme hacker <a href=\"https:\/\/www.xinjiangpolicefiles.org\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">naar buiten gebrachte politiefoto\u2019s<\/a>, en beelden die in 2021 <a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/watch?v=cI8bJO-to8I\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">op Youtube werden gezet<\/a> door een Chinese burgerjournalist en die belangrijk ondersteunend bewijs leverden voor het bestaan van concentratiekampen die eerder op satellietbeelden waren ge\u00efdentificeerd.<\/p>\n<p><iframe loading=\"lazy\" title=\"IDFA 2025 | Trailer | Eyes of the Machine\" width=\"1200\" height=\"675\" src=\"https:\/\/www.youtube.com\/embed\/0TGKu-L4WmM?feature=oembed\" frameborder=\"0\" allow=\"accelerometer; autoplay; clipboard-write; encrypted-media; gyroscope; picture-in-picture; web-share\" referrerpolicy=\"strict-origin-when-cross-origin\" allowfullscreen><\/iframe><\/p>\n<p>Onder het mom van deradicalisering en terrorismebestrijding zijn in zulke kampen honderdduizenden Oeigoeren zonder proces opgesloten. Volgens getuigenissen van oud-gedetineerden worden zij daar ge\u00efndoctrineerd en mishandeld, en ingezet als dwangarbeiders. Beijing noemt de kampen liever een soort kostscholen: de bewoners leren er onder meer beroepsvaardigheden en Mandarijn-Chinees.<\/p>\n<p>Dat laatste werd ze onder meer onderwezen door Kalbinur Sidik, die na een lange carri\u00e8re op een lagere school onder dwang werd aangesteld om gedetineerden de taal bij te brengen. Ze vertelt in de documentaire hoe de autoriteiten haar hadden gevraagd: \u201eJe dochter studeert toch in Nederland? Je mag nooit vertellen wat je hier ziet, anders halen we haar terug naar China.\u201d<\/p>\n<blockquote class=\"dmt-quote dmt-quote--type-streamer\" data-styled=\"false\">\n<p>Onder het mom van deradicalisering en terrorismebestrijding zijn honderdduizenden Oeigoeren zonder proces opgesloten in concentratiekampen<\/p>\n<\/blockquote>\n<p>Geboeid aan hun armen en benen kwamen haar studenten in het lokaal. \u201eZe keken me allemaal aan. Ik zal het nooit vergeten\u201d, vertelt ze over haar eerste les. \u201eAchterin de zaal zaten zeven vrouwen te huilen. Ik raapte mezelf bijeen en begon te schrijven. Mijn stem en mijn handen trilden. Vier uur ging voorbij, het was de langste, angstigste les in mijn 28 jaar als leerkracht.\u201d<\/p>\n<p>Ondertussen kwam de onderdrukking ook achter haar voordeur. Ze beschrijft hoe ze, <a href=\"https:\/\/apnews.com\/article\/ap-top-news-international-news-prayer-weddings-occasions-9ca1c29fc9554c1697a8729bba4dd93b\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">zoals veel Oeigoerse families<\/a>, een Han-Chinees \u2018familielid\u2019 kreeg toegewezen dat een week per maand bij haar inwoonde en in een rood notitieboekje alles bijhield wat haar gezin deed. De ongenode gast zocht, onder de neus van haar echtgenoot, zelfs seksuele toenadering tot Sidik.<\/p>\n<p>\u2018Vergeef me\u2019<\/p>\n<p>Cahen illustreert Sidiks verhaal met reportages van Chinese staatsmedia, waarin deze \u2018familieleden\u2019 enthousiast vertellen over de \u201ewarme ontvangst\u201d die ze in hun gastgezinnen ten deel is gevallen.<\/p>\n<p>Zo contrasteert ze steeds de opgepoetste offici\u00eble beelden met de getuigenissen en de levens van gevluchte Oeigoeren. Zoals de Oeigoerse vrouw in Nederland die traditionele wenkbrauwverf aanbrengt bij een jong meisje, en de \u2018student\u2019 in een Chinese propagandafilm die vertelt hoe ze door de overheid ternauwernood is gered van het extremisme, en nu dankzij een opleiding als schoonheidsspecialiste in haar levensonderhoud kan voorzien. \u201eIn propaganda worden veel vrouwen gebruikt\u201d, zegt Cahen.<\/p>\n<p><img alt=\"Beeld uit de documentaire Eyes of the Machine.\" data-lightbox-highres=\"https:\/\/images.nrc.nl\/eyDe-GGRWmpNGMfNfC5IWGJF2JY=\/1920x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/13132118\/131125BUI_2023158721_2.jpg\" data-lightbox-highres-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/s9mYK-GT0K7HRKwHMDfgsC5cnpc=\/1920x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/13132118\/131125BUI_2023158721_2.jpg\" data-lightbox-zoom=\"https:\/\/images.nrc.nl\/eyDe-GGRWmpNGMfNfC5IWGJF2JY=\/1920x\/filters:no_upscale()\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/13132118\/131125BUI_2023158721_2.jpg\" data-lightbox-zoom-webp=\"https:\/\/images.nrc.nl\/s9mYK-GT0K7HRKwHMDfgsC5cnpc=\/1920x\/filters:no_upscale():format(webp)\/s3\/static.nrc.nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/13132118\/131125BUI_2023158721_2.jpg\" data-open-in-lightbox=\"true\" decoding=\"async\" height=\"1072\" loading=\"lazy\" src=\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/131125BUI_2023158721_2.jpg\"  width=\"1915\"\/><\/p>\n<p class=\"caption\" id=\"figcaption-1\">Beeld uit de documentaire Eyes of the Machine.<\/p>\n<p>IDFA<\/p>\n<p>Zoom in<\/p>\n<p>Sidik, etnisch Oezbeeks, wist Xinjiang in 2019 te verlaten en woont sindsdien in Nederland, van waaruit ze getuigt van de verschrikkingen die ze heeft meegemaakt. Haar Oeigoerse man mocht het land niet uit. Ze heeft hem sindsdien niet meer gezien, behalve in een videogesprek waarin hij afstand van haar neemt. \u201eVergeef me dat ik je heb verraden\u201d, schrijft hij daarna in een laatste tekstbericht voordat hij haar blokkeert. \u201eZe hebben me erg onder druk gezet.\u201d<\/p>\n<p>Ook Sidik wordt, zelfs in Nederland, naar eigen zeggen achtervolgd en lastiggevallen. Eerder dit jaar <a href=\"https:\/\/www.nrc.nl\/nieuws\/2025\/04\/29\/de-chinese-vicepremier-wordt-in-den-haag-toegejuicht-terwijl-de-slachtoffers-van-beijing-op-afstand-moeten-blijven-a4891378\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">vertelde ze nog in NRC<\/a> over een confrontatie met een Chinese man toen ze wilde demonstreren bij het Catshuis, bij een bezoek van de Chinese vicepremier Ding Xuexiang.<\/p>\n<p>De film heeft Cahen somberder gemaakt dan ze al was, vertelt ze. \u201eToen ik mijn films over Rusland maakte, zei Rusland dat het \u2018de wereldleider van de 21ste eeuw\u2019 wilde zijn.\u201d Enkele jaren later zou het Oekra\u00efne binnenvallen. \u201eEn nu zegt China datzelfde.\u201d<\/p>\n<p>Eyes of the Machine is vanaf maandag 17 november <a href=\"https:\/\/festival.idfa.nl\/film\/388f307f-0f30-4a5b-add4-cc68f8e3b94c\/eyes-of-the-machine\/\" rel=\"nofollow noopener\" target=\"_blank\">te zien op documentairefestival IDFA<\/a> in Amsterdam. Bij een aantal voorstellingen zijn Daya Cahen en Kalbinur Sidik aanwezig.<\/p>\n<p>Geef cadeau<\/p>\n<p>Deel<\/p>\n<p>Mail de redactie<\/p>\n<p>\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau<br \/>\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"De camera gaat rond op een groot terrein waar honderden vrouwen tafeltennissen of dansen op traditionele muziek. \u201eIk&hellip;\n","protected":false},"author":2,"featured_media":53877,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[26],"tags":[99,48,98,102,103,101,46,47,49,45,50],"class_list":{"0":"post-53876","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-films","8":"tag-amusement","9":"tag-dutch","10":"tag-entertainment","11":"tag-film","12":"tag-films","13":"tag-movies","14":"tag-nederland","15":"tag-nederlanden","16":"tag-nederlands","17":"tag-netherlands","18":"tag-nl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115543227113954609","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53876","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=53876"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/53876\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/53877"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=53876"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=53876"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=53876"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}