![\"\"\/](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/Screenshot_2025-11-12_at_18.06.15.webp\")
\n <\/p>\n
Pati\u00ebnten met een agressieve hersentumor lopen een vijf keer zo hoog risico om vroegtijdig te overlijden als ze met protonentherapie worden bestraald in plaats van met de conventionele, veel goedkopere radiotherapie.\u00a0<\/p>\n
Dat blijkt uit een onderzoek dat een groep Nederlandse radiotherapeuten volgende week vrijdag 21 november tijdens een congres op Hawaii zal presenteren. In het paper wordt een groep van 117 bestraalde pati\u00ebnten uit de periode 2018 tot 2022 vergeleken.\u00a0<\/p>\n
Protonentherapie is een veelbelovende, maar nauwelijks bewezen vorm van bestraling die zo\u2019n 2,5 keer duurder is dan de klassieke radiotherapie, waar met zogeheten \u2018fotonen\u2019 wordt gewerkt.\u00a0<\/p>\n
Nederland heeft fors ingezet op deze technologie en bouwde de afgelopen tien jaar drie van zulke prestigieuze centra in Delft, Groningen en Maastricht voor opgeteld zo\u2019n 230 miljoen euro. De aanname achter deze technologie is dat kanker net zo effectief, maar veel gerichter \u2013 en dus met veel minder bijwerkingen \u2013 kan worden bestraald.\u00a0<\/p>\n
\n <\/p>\n
\n HollandPTC in Delft\n <\/p>\n
\u00a9 Google Earth<\/p>\n
Nu blijkt dat de effectiviteit wel degelijk ondermaats kan zijn. Van de pati\u00ebnten wier hersentumor met de klassieke bestralingsapparatuur is behandeld, overleefde 83,9 procent vijf jaar of langer. Van de in de protonencentra bestraalde pati\u00ebnten was slechts 59,2 procent vijf jaar later nog in leven.\u00a0<\/p>\n
De protonencentra schrijven in een gezamenlijke reactie dat de resultaten \u2018onverwacht\u2019 en \u2018niet voorzien\u2019 zijn. Waarom deze pati\u00ebnten na protonentherapie eerder overlijden, is volgens de centra nog niet helemaal duidelijk.\u00a0<\/p>\n
De onderzoekers houden nog rekening met andere onderliggende oorzaken. \u2018De data kennen nog enkele beperkingen die verder moeten worden uitgezocht,\u2019 stelt Remi Nout, afdelingshoofd radiotherapie van het Erasmus MC. \u2018Maar we nemen het dermate serieus dat we hier wel op hebben geacteerd.\u2019<\/p>\n
![\"\"\/](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ANP-73358764.webp\")
\n <\/p>\n
\n Behandelkamer in het UMCG Protonentherapiecentrum.\n <\/p>\n
\u00a9 ANP<\/p>\n
Afgelopen zomer is het bestralen van deze groep pati\u00ebnten met protonen dan ook landelijk stilgelegd, toen bij hen vaker teruggekeerde kanker in de hersenen werd vastgesteld. Follow the Money ontving eind mei al een anonieme tip uit een van de drie centra: daar was toen intern bekendgemaakt dat protonentherapie bij bepaalde hersentumorpati\u00ebnten \u2018voor een slechtere overleving zorgt\u2019.<\/p>\n
Hans Langendijk, afdelingshoofd radiotherapie aan het Universitair Medisch Centrum Groningen (UMCG) zegt in een reactie dat er zo snel mogelijk is gehandeld. \u2018Ondanks dat we nog niet helemaal precies weten wat er aan de hand is.\u2019\u00a0<\/p>\n
<\/p>\n Volg dit dossier Een landelijke werkgroep bestaand uit onder meer neurochirurgen, medisch oncologen en radiotherapeuten mailde op 7 juli aan ziekenhuizen dat er voor de groep pati\u00ebnten met een zogeheten \u2018glioom graad 3\u2019 die met protonen was bestraald, \u2018inferieure uitkomsten\u2019 waren aangetroffen, blijkt uit een brief ingezien door Follow the Money.\u00a0<\/p>\n Het is nog onbekend of en hoeveel pati\u00ebnten uit de periode 2023, 2024 en de eerste helft van 2025 onnodig vroeg overleden. In die periode zijn er volgens de centra 49 pati\u00ebnten met zo\u2019n tumor in een protonenkliniek bestraald. Van deze mensen zijn nog te weinig vervolggegevens beschikbaar om te kunnen zien of ook zij eerder dan verwacht overlijden. \u00a0<\/p>\n Even effectief?<\/p>\n Door de nieuwste bevindingen over de hersentumoren rijzen er opnieuw fundamentele vragen over de manier waarop protonentherapie in Nederland is ge\u00efntroduceerd.\u00a0<\/p>\n Radiotherapeuten en de overheid soebatten jaren over het gebrek aan overtuigend bewijs. Om de centra toch gebouwd te krijgen, werden de eisen voor bewijsvoering versoepeld door het Zorginstituut, de instantie die bepaalt welke zorg via de basisverzekering wordt vergoed.\u00a0<\/p>\n Vorig jaar behandelden de centra 1100 pati\u00ebnten, terwijl er capaciteit is voor 1600<\/p>\n<\/blockquote>\n Pati\u00ebnten worden daardoor niet verwezen op basis van grote, gerandomiseerde klinische studies, terwijl dat wel gebruikelijk is bij dure nieuwe medische innovaties. In plaats daarvan werden rekenkundige modellen die de kans op bijwerkingen voorspellen gebruikt.\u00a0<\/p>\n Die modellen gaan ervan uit dat er geen verschillen in effectiviteit bestaan tussen fotonenbestraling en protonenbestraling. Naast de agressieve hersentumoren bestralen de centra met deze methode ook andere tumoren in het hoofd-hals-gebied, borstkanker, longkanker en slokdarmkanker.\u00a0<\/p>\n Afdelingshoofd Nout vindt het te vroeg om ook voor de andere kankersoorten de alarmbellen te luiden. \u2018Het gaat hier om een heel specifieke pati\u00ebntengroep,\u2019 zegt hij. \u2018We zien dit niet bij alle hersentumoren.\u2019 Voor bijvoorbeeld slokdarmkanker en longkanker bestaan volgens Nout wel studies die de effectiviteit van protonentherapie aantonen.<\/p>\n \n De controlekamer in het UMCG.\n <\/p>\n \u00a9 ANP<\/p>\n Protonentherapie is al jaren onderwerp van controverse. Toen de overheid in 2015 besloot over het aantal te bouwen centra, waarschuwden zorgverzekeraars voor te veel klinieken, die leeg zouden komen te staan. Het zou in potentie \u2018de Fyra van de zorg\u2019 kunnen worden. Ze kregen deels gelijk: in 2021 bleek dat de drie centra te weinig pati\u00ebnten kunnen vinden.<\/p>\n Vorig jaar behandelden de centra nog steeds maar zo\u2019n 1100 pati\u00ebnten, terwijl er capaciteit is voor 1600. NRC meldde<\/a> vorig jaar dat het centrum in Delft, het Holland Protonen Therapie Centrum (HPTC), daardoor zwaar verlieslatend is en mogelijk op een faillissement afstevent.\u00a0<\/p>\n \n De transportbundel in het UMCG.\n <\/p>\n \u00a9 ANP<\/p>\n Een van de verklaringen voor de tegenvallende aantallen is dat radiotherapeuten verdeeld zijn over de wetenschappelijke robuustheid van de modellen waarmee pati\u00ebnten naar de centra worden verwezen, schreef<\/a> het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde. \u00a0<\/p>\n Morgen reconstrueert Follow the Money hoe de radiotherapeuten jarenlang hebben gelobbyd tegen het uitvoeren van grote, gerandomiseerde onderzoeken. En waardoor wetenschappelijke waarborgen voor het bestralen van hersentumoren zijn losgelaten, door beroepsgroep \u00e9n toezichthouder, terwijl er aanwijzingen bestonden dat het bestralen van hersentumoren weleens minder effectief kon zijn.\u00a0<\/p>\n Follow the Money staat voor radicaal onafhankelijke onderzoeksjournalistiek. Ons werk is mogelijk dankzij het vertrouwen van onze betalende leden. Nog geen lid? Meld je dan nu aan<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Pati\u00ebnten met een agressieve hersentumor lopen een vijf keer zo hoog risico om vroegtijdig te overlijden als ze…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":54769,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[73,74,48,46,47,49,45,50,75],"class_list":{"0":"post-54768","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zakelijk","8":"tag-business","9":"tag-commercial","10":"tag-dutch","11":"tag-nederland","12":"tag-nederlanden","13":"tag-nederlands","14":"tag-netherlands","15":"tag-nl","16":"tag-zakelijk"},"share_on_mastodon":{"url":"","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54768","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=54768"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/54768\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/54769"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=54768"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=54768"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=54768"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
\n Ontvolg dit dossier<\/p>\n![](\"\/uploads\/media_filter\/67fcf1c255081\/article_800_nocrop\/hoofdbeeld_copy.webp?v=0?v3825\")
<\/p>\n\n
![\"\"\/](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ANP-73358737.webp\")
\n <\/p>\n![\"\"\/](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/ANP-73358810.webp\")
\n <\/p>\n