{"id":55661,"date":"2025-11-15T10:40:23","date_gmt":"2025-11-15T10:40:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/55661\/"},"modified":"2025-11-15T10:40:23","modified_gmt":"2025-11-15T10:40:23","slug":"afvalverbranders-kunnen-plannen-om-co2-af-te-vangen-niet-meer-betalen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/55661\/","title":{"rendered":"Afvalverbranders kunnen plannen om CO2 af te vangen niet meer betalen"},"content":{"rendered":"

van een gele grijper \u2013 tien meter breed \u2013 sluiten en trekken zeven ton vuil omhoog. \u201eMooi happie\u201d, zegt kraandrijver Sjaak (48). Met zijn joystick laat hij het afval \u2013 net zoveel als er in een vuilniswagen past \u2013 zweven voor het glas van zijn kraancabine, 23 meter boven de grond. Onder hem ligt een grauw landschap: broeierige afvalbergen tussen grijze, met stof beslagen betonnen muren. <\/p>\n

\u201eEr hangt een bankstel in, geloof ik\u201d, zegt Wim van Lieshout, die over zijn schouder naar de grijper kijkt. Van Lieshout, directeur van de AEB, is gestoken in een van Amsterdamse afvalverbrander met een blauwe veiligheidshelm, zijn ronde brilletje boven zijn mondkapje.<\/p>\n

\u201eIk noem het weleens de anus van de maatschappij\u201d, glimlacht Van Lieshout. Dan, diplomatieker: \u201eDit is het deel van de maatschappij waar iedereen de ogen voor sluit.\u201d<\/p>\n

Zes dagen in de week staan zo\u2019n vierhonderd vrachtwagens voor de poort van AEB met afval van Amsterdam en omstreken. Door grote gaten in de betonnen muren storten ze het vuil regelrecht deze bunker in, een van de twee van AEB. Dag en nacht tillen kraandrijvers met hun grijpers het afval in de verbrandingsovens. Elke paar dagen komt er genoeg afval binnen om de hallen opnieuw te vullen.<\/p>\n

\u201eAls er een voetbalkampioenschap is geweest, zijn deze afvalbergen oranje\u201d, zegt Van Lieshout. \u201eTwee jaar later bestellen mensen weer nieuwe vlaggetjes. Daarna is het hier opnieuw oranje.\u201d<\/p>\n

De afvalsector is van het opruimen. Van Lieshout heeft geen invloed op hoeveel afval mensen in hun prullenbak gooien. W\u00e9l op wat er gebeurt met de rook die uit de schoorstenen van zijn afvalverbrandingsinstallatie komt. Afvalenergiecentrales \u2013 zoals deze officieel heten \u2013 filteren al jaren hun rook op vervuilende gassen. De volgende logische stap is ook de CO2 uit die rook afvangen. Vier grote afvalenergiecentrales bereiden die stap al jaren voor.<\/p>\n

Maar die plannen dreigen onhaalbaar te worden door nieuwe belastingmaatregelen. Het gaat om een flink hogere afvalstoffenbelasting en CO2-heffing. Daarnaast wordt een maatregel afgeschaft waarmee afvalverbranders met het geld van de -heffing hun afvalovens mochten verduurzamen.<\/p>\n

Buitenlandse concurrentie<\/p>\n

Afvalverbranders zien daardoor dat zij veel duurder worden dan concurrenten in het buitenland, en vrezen voor een . Een door de afvalsector besteld rapport van PwC<\/a> bevestigt dit. Heffingen maken het interessant om Nederlands afval te exporteren naar het buitenland, ziet PwC. Bovendien importeren Nederlandse momenteel 15 procent van hun afval uit het buitenland, maar dit is straks door de heffingen waarschijnlijk niet interessant meer. <\/p>\n

Dit alles leidt ertoe dat CO2 \u201eIk krijg het gewoon niet betaald\u201d, zegt Van Lieshout. Samen wilden de vier Nederlandse jaarlijks bijna 2 megaton CO2 afvangen. Dat is net zoveel als de jaarlijkse uitstoot van meer dan 800.000 benzineauto\u2019s.<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

\"\"<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

AEB in Amsterdam, met een van de twee 90 meter hoge schoorstenen; rechts: Wim van Lieshout, ceo AEB. <\/p>\n

Foto\u2019s Walter Herfst<\/p>\n

Zo komt ook de aanleg van de pijplijn Aramis in gevaar, die afgevangen CO2 van de industrie zou moeten gaan lege gasvelden in de Noordzee. Afvalverbranders worden gezien als essentieel voor het opstartvolume, oftewel om genoeg industri\u00eble partijen aan boord te hebben om de Aramis-pijplijn daadwerkelijk aan te gaan leggen. Een woordvoerder van Aramis (een samenwerking tussen EBN, \u00a0Gasunie, Shell en TotalEnergies) zegt de onrust onder afvalverbranders \u201emet meer dan belangstelling\u201d te volgen. \u201eVoor het opstarten van Aramis is 5 megaton nodig, en afvalverbranders maken daar een substantieel deel van uit.\u201d<\/p>\n

NRC sprak vier grote afvalverbranders \u2013 samen goed voor tweederde van de Nederlandse verbrandingscapaciteit \u2013 die vergevorderde plannen hebben voor het afvangen van CO2. Alle vier vrezen ze door de nieuwe heffingen geen businesscase meer te hebben om grootschalig CO2 af te vangen.<\/p>\n

Grijze schoorstenen<\/p>\n

AEB is in de wijde omtrek herkenbaar aan twee grijze schoorstenen. Met hun negentig meter maken ze de afvalverbrander herkenbaar voor de wijde omtrek. Witgrijze damp stroomt continu de schoorstenen uit, vandaag richting Oostzaan in Amsterdam-Noord.<\/p>\n

Afvalverbranders zijn gewend hun rook te reinigen. Om hun omgeving niet te vergiftigen, halen ze onder meer zuren, dioxines, stof en zware metalen uit de lucht. Nu is CO2 niet schadelijk voor de omgeving, maar wel voor de planeet, dus is het een logische stap voor afvalverbranders om ook de uitstoot van CO2 te zuiveren.<\/p>\n

Op het dak van de dertiende verdieping van AEB, kijkt Van Lieshout naar beneden naar een leeg stuk asfalt, nu in gebruik als opslagterrein. Dat is waar de installatie moet komen. Nu bestaat het alleen op de artist impression: een donkergrijze,pijp \u2013 jargon: absorptiekolom \u2013 die naast de grijze schoorstenen moet verrijzen. In de absorptiekolom zal CO2 uit de rook worden onttrokken.<\/p>\n

\n

Het zou een sprong in het duister zijn. Te onverantwoord<\/p>\n

Wim van Lieshout
\nceo AEB<\/p>\n<\/blockquote>\n

Sinds 2019 is een projectteam binnen AEB bezig met het plan om CO2 af te vangen. Hoewel al het denkwerk gedaan is, neemt Van Lieshout geen beslissing om te gaan bouwen. \u201eHet zou een sprong in het duister zijn. Te onverantwoord.\u201d<\/p>\n

Groente en fruit<\/p>\n

AVR, dat vuilnis van onder meer Den Haag, Utrecht en Rotterdam verwerkt, heeft al een kleinere CO2-afvanginstallatie gebouwd in Duiven. Daarmee vangt het jaarlijks 80 CO2 af. Telers uit Gelderland gebruiken die CO2 om in hun kassen de groei van hun groente en fruit te versnellen. AVR wil een tweede fabriek bouwen in Duiven en een fabriek in het Botlekgebied van de Rotterdamse haven. Samen moeten die installaties 600 kiloton gaan afvangen. Maar de \u201eplastic-heffing zet alles op z\u2019n kop\u201d, zegt Jasper de Jong, commercieel directeur.<\/p>\n

De heffingen hebben nog de bijnaam \u2018plastic heffing\u2019, omdat de heffingen oorspronkelijk bedoeld waren voor plastic. In het regeerakkoord uit 2024 werd een heffing op fossiel plastic aangekondigd, die\u00a0vanaf 2028\u00a0zou moeten worden ingevoerd. Na protest van de chemische industrie en verpakkingsbedrijven (die vreesden voor hun concurrentiepositie), ging de heffing van tafel. Daardoor ontstond een gat van jaarlijks . <\/p>\n

\u201eAls wij de plastic heffing niet hadden gekregen, waren we heel dicht bij een investeringsbesluit geweest\u201d, zegt De Jong. \u201eWe zouden in 2028 in bedrijf zijn en CO2 eerst naar telers, en later via Aramis naar de Noordzee transporteren.\u201d Voor afvalverbrander Attero, met locaties in Brabant en Drenthe, geldt een vergelijkbaar verhaal. \u201eWe waren eigenlijk heel ver, nu staat alles on hold\u201d, zegt Robert Corijn, die het woord doet namens Attero.<\/p>\n

\n

De heffingen zijn de dood in de pot voor ons allemaal<\/p>\n

Wilfred de Jager
\nEEW, afvalverbrander Delfzijl<\/p>\n<\/blockquote>\n

In het Groningse Delfzijl staat ook een afvalverbrander, onderdeel van het Duitse moederbedrijf EEW. Dat zou in eerste instantie niet meedoen aan Aramis, maar wilde wel CO2 afvangen. \u201eIk heb sinds twee jaar een vergunning voor de bouw van een industri\u00eble installatie \u201e, zegt Potenti\u00eble klanten zijn bijvoorbeeld bedrijven die CO2 kunnen inzetten in bio-afbreekbare plastics. \u201eMaar de heffingen zijn de dood in de pot voor ons allemaal\u201d.<\/p>\n

Afval zoekt de laagste prijs, zegt De Jager. En hoewel afval exporteren om belastingregels te omzeilen officieel niet mag, zijn er veel sluiproutes. \u201eBijvoorbeeld door het afval wat te scheiden. Dan mag het als gesorteerd afval toch de grens over. Ik heb van mijn board of directors in Duitsland te horen gekregen dat alle investeringen in Nederland op stop worden gezet . <\/p>\n

De bouw van de CO2-afvanginstallaties zou door de afvalverbranders zelf gefinancierd moeten worden. Wel zijn er flinke subsidies beschikbaar per kiloton CO2 die ze in de eerste 15 jaar afvangen. In het geval van AEB \u2013 dat stevige verliezen heeft gedraaid en een aantal jaar te koop heeft gestaan \u2013 zou het geld bij elkaar gebracht moeten worden met leningen en een bijdrage van aandeelhouder gemeente . \u201eMits het een normaal renderend project is\u201d, zegt Van Lieshout. \u201eAls de hoeveelheid afval die we verbranden door heffingen halveert, heb ik dat geld nodig om mijn bedrijf te saneren. Om installaties te sluiten, om mensen te ontslaan. Dan kan ik geen CO2-afvanginstallatie betalen.\u201d<\/p>\n

\u2018Teleurgestelde\u2019 brief<\/p>\n

De drie ministeries die betrokken zijn bij deze kwestie \u2013 Klimaat en Groene Groei, Infrastructuur en Waterstaat, en Financi\u00ebn \u2013 erkennen het risico dat afval zou kunnen weglekken naar het buitenland. Ook zien ze dat dit een risico geeft<\/a> voor de businesscase voor het afvangen van CO2. Tegelijk verwacht het demissionaire kabinet<\/a> dat afvalverbranders vanaf 2030 jaarlijks tussen de 1,5 en 2 megaton CO2 per jaar zullen afvangen. <\/p>\n

Afgelopen weken voerden de drie ministeries overleg met de sector om meer investeringszekerheid te geven voor het afvangen van CO2. Daaruit volgde een eenzijdige \u2018intentieverklaring\u2019 vanuit de ministeries \u2013 een brief waarin ze onder meer beloofden in de EU te pleiten voor vergelijkbare hoge belastingtarieven voor andere landen.<\/p>\n

De ministeries kregen een \u201eteleurgestelde\u201d brief terug van de afvalverbranders. \u201eDe ministeries zeggen op een hele nette manier: wij kunnen niks\u201d, zegt Van Lieshout. \u201eWe zien het probleem, maar we zien geen oplossing. Een doekje voor het bloeden.\u201d<\/p>\n

De onrust bij afvalverbranders kan voor verdere vertraging zorgen bij Aramis \u2013 dat pas gaat bouwen als er genoeg grote industri\u00eble bedrijven zich aanmelden als klant. Eerder zou de pijplijn al vanaf 2028 operationeel zijn, maar die datum was al verschoven naar 2030, mede door een stikstofprocedure aangespannen door Johan Vollenbroek. De bekende milieuactivist komt met de zaak in opstand tegen de stikstof die vrij zal komen bij de bouw van het project. Porthos (een transport en opslagproject voor CO2 van de industrie in de Rotterdamse haven) mocht eerder wel doorgaan ondanks een vergelijkbare zaak.<\/p>\n

Ondanks alle zorgen over de businesscase, hebben AEB, Attero en AVR toch meegedaan aan een nieuwe subsidieronde om financiering te krijgen voor het bouwen van de op hun terrein. Zo hopen ze te zijn voorbereid, mochten de heffingen toch van tafel gaan.<\/p>\n

Het is duidelijk dat de drie ministeries met het probleem in hun maag zitten. Ze schrijven in een reactie op vragen van deze krant dat ze met hun intentieverklaring \u201eduidelijkheid\u201d wilden geven over \u201ebeleidsintenties\u201d, zonder \u201eeen volgend kabinet voor het blok te zetten\u201d.<\/p>\n

\"Amsterdam,<\/p>\n

Amsterdam, Australi\u00ebhavenweg , oktober 2025. Rondleiding bij Afval Energie Bedrijf AEB .<\/p>\n

Foto Walter Herfst<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"van een gele grijper \u2013 tien meter breed \u2013 sluiten en trekken zeven ton vuil omhoog. \u201eMooi happie\u201d,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":55662,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[17],"tags":[73,74,48,46,47,49,45,50,75],"class_list":{"0":"post-55661","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-zakelijk","8":"tag-business","9":"tag-commercial","10":"tag-dutch","11":"tag-nederland","12":"tag-nederlanden","13":"tag-nederlands","14":"tag-netherlands","15":"tag-nl","16":"tag-zakelijk"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115553293055446941","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55661","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=55661"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/55661\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/55662"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=55661"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=55661"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=55661"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}