En AI-Mulisch is niet het enige initiatief: zo loopt tot eind november Heel Nederland Leest, een campagne waarbij al twintig jaar lang telkens exemplaren van \u00e9\u00e9n boek worden verspreid, met het idee die roman collectief te lezen. Dit keer is dat Onder de Paramariboom van Johan Fretz, gratis verkrijgbaar in bibliotheken. <\/p>\n
Aan de telefoon noemt Siebe Bluijs, die aan Tilburg University \u2018digitale literatuur\u2019 onderzoekt, \u2018AI-Mulisch\u2019 om meerdere redenen fascinerend. Hoewel er in dit geval geen techbedrijf achter zit, past het in een trend waarin AI menselijke eigenschappen wordt toegedicht. \u201eLiteratuur, en dan vooral po\u00ebzie, is in trek bij techbedrijven. Die huldigen een romantische, negentiende-eeuwse invulling van po\u00ebzie als de ultieme vorm van menselijke intelligentie die je verheft boven de massa. Niet voor niets heette de eerste Google-chatbot \u2018Bard\u2019; de troubadour.\u201d<\/p>\n
\nIs er geen moeite door een mens in gestopt, dan zijn we geneigd die literatuur minder serieus te nemen<\/p>\n
Siebe Bluijs
\nonderzoeker digitale literatuur<\/p>\n<\/blockquote>\n
\u201eTegelijk vertelt die AI-stem van Mulisch iets over hoezeer we bij lezen de auteur in ons achterhoofd houden\u201d, zegt Bluijs. \u201eIk probeer mijn studenten juist aan te leren de verteller en de auteur los te koppelen, maar we vinden het fijn om contact te maken als we een boek lezen. Dat merk je ook in discussies over door AI gemaakte literatuur: is er geen moeite door een mens in gestopt, dan zijn we geneigd die literatuur minder serieus te nemen.\u201d<\/p>\n
Literatuurwetenschapper Bluijs ziet bovendien een risico: pogen literatuur hip te maken door wat met AI te doen. \u201eHet is beter om via literatuur de digitale geletterdheid van mensen te versterken, door ze er bijvoorbeeld op te wijzen hoe we geneigd zijn om van taalmodellen als ChatGPT mensen van vlees en bloed te maken. Net zoals je bij een roman meegaat in een fictieve wereld, schakel je bij AI moedwillig uit dat je heus wel weet dat het niet echt is. Dat geldt ook en beetje voor die AI-stem van Mulisch.\u201d<\/p>\n
\u2018Het boek las lekker weg\u2019<\/p>\n
In Haarlem wandelt dichter George Moorman (67), rode sjaal, witte haren, bedachtzaam op het geluid af. \u201eIk ken Mulisch vooral als oudere man, z\u2019n stem klinkt hier wat jonger\u201d, zegt hij. 5-havo-scholier Daan Eldering (16) roept uit: \u201eDat is \u2018m, van De Aanslag!\u201d. Dat boek \u201elas lekker weg\u201d, zegt hij, broodje gezond in de hand.<\/p>\n
Gepensioneerd mbo-docent Koen Vos (68) wijst met zijn paraplu naar het standbeeld: \u201eAlle aandacht voor lezen is geweldig\u201d. Zijn vrouw, voormalig basisschooldocent H\u00e9l\u00e8ne Vos (68), plukt aan haar groene baret. \u201eMijn dag begint altijd met twee uur lezen in bed\u201d, zegt ze. \u201eNu ben ik bezig in Dubbelliefde van Adriaan van Dis, die heb ik uit de kast van de buurvrouw geplukt.\u201d Het koppel uit Oldemarkt is op vakantie in Haarlem. \u201eAls we ouder zijn zou ik wel een luisterboek willen proberen, of in de auto\u201d, zegt H\u00e9l\u00e8ne.<\/p>\n
Geef cadeau<\/p>\n
Deel<\/p>\n
Mail de redactie<\/p>\n
\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"\u2018Het was avond, rond half acht. De salamander had een paar uur zacht gebrand op wat houtblokken, maar…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":61631,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[99,48,98,46,47,49,45,50],"class_list":{"0":"post-61630","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-amusement","8":"tag-amusement","9":"tag-dutch","10":"tag-entertainment","11":"tag-nederland","12":"tag-nederlanden","13":"tag-nederlands","14":"tag-netherlands","15":"tag-nl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115586449104440604","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61630","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=61630"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/61630\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/61631"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=61630"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=61630"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=61630"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/10\/liveplayer-off.jpeg\"\/)
<\/p>\n