{"id":62143,"date":"2025-11-21T15:14:11","date_gmt":"2025-11-21T15:14:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/62143\/"},"modified":"2025-11-21T15:14:11","modified_gmt":"2025-11-21T15:14:11","slug":"de-man-achter-zelensky-wankelt-op-een-voor-oekraine-lastig-moment","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/62143\/","title":{"rendered":"De man achter Zelensky wankelt, op een voor Oekra\u00efne lastig moment"},"content":{"rendered":"

Wordt een van de machtigste personen van Oekra\u00efne politiek geofferd? Na de onthullingen van fraude met energiegelden<\/a> is de positie van de stafchef van het presidenti\u00eble kantoor het brandpunt geworden van felle publieke discussie. \u00a0<\/p>\n

Andri Jermak is de rechterhand van president Volodymyr Zelensky. Politico zette Jermak eind 2024 op nummer 4<\/a> in de lijst van \u2018machtigste mensen in Europa\u2019. Hij heeft veel critici in eigen land en,\u00a0tijdens de nu heropende vredesonderhandelingen misschien nog belangrijker, in de regering van de Amerikaanse president Donald Trump. \u00a0<\/p>\n

Voor Oekra\u00efne komen die onderhandelingen op een uiterst slecht moment. Het front is verre van stabiel, de stad Pokrovsk staat op het punt om te vallen. En sinds vorige week is de regering verwikkeld in het grootste corruptieschandaal van Zelensky\u2019s presidentschap. De nasleep van het schandaal brengt zijn steun en toeverlaat in gevaar, en dat kan de Oekra\u00efense onderhandelingspositie verzwakken.<\/p>\n

Hoewel Andri Jermak formeel als stafchef geen macht heeft, delegeert de president \u2013 wiens macht als gevolg van de staat van beleg immens is \u2013ongekend veel aan hem. \u00a0De president vertegenwoordigen in het buitenland? Jermak. Onderhandelingen over vrede en internationale steun? Jermak. Het beheer van de agenda van Zelensky? Jermak. Verzoeken aan de president? Stuur maar aan Andri Borisovitsj. Jermak communiceert namens de president met het parlement, de Verhovna Rada, en is binnen de overheid betrokken bij benoemingen, promoties en ontslagen\u00a0\u2013 zowel op ministerieel als op regionaal niveau.<\/a><\/p>\n

In de kringen rond Trump wordt Jermak vooral gezien als een sta-in-de weg. Begin dit jaar had de Amerikaanse president het nog vooral voorzien op<\/a> Zelensky zelf; hij noemde de Oekra\u00efense president zelfs een \u2018dictator\u2019. Maar de democratisch verkozen leider mag grondwettelijk gezien geen verkiezingen uitschrijven terwijl er een vijandelijke staat bommen op het land gooit, dus kwamen de Amerikanen niet van hem af.<\/p>\n

Daarna richtte de pijlen zich op Jermak, die als oud-advocaat een sterke onderhandelaar is. Het was ook Jermak die in 2019 aan de telefoon hing met Trumps team toen dat Oekra\u00efne onder druk zette om een corruptieonderzoek te openen naar de zoon van Trumps grootste rivaal, Joe Biden. Oekra\u00efne ging hier niet in mee, en Trump is dat niet vergeten. Het was ook Jermak die achter de schermen obstakels opwierp tijdens de onderhandelingen met de Verenigde Staten over een \u2018grondstoffendeal\u2019.<\/p>\n

Afgelopen zomer roddelden westerse diplomaten tegenover de Financial Times<\/a> dat Jermaks ego van \u201eplanetaire omvang\u201d is. \u201eGalactisch groot is een beter woord\u201d, overtroefde een ander.<\/p>\n

Corruptie-affaire<\/p>\n

Vorige week maandag werd een smeergeldaffaire met 100 miljoen dollar (87 miljoen euro) weggesluisd belastinggeld onthuld door de rechercheurs van anti-corruptiebureau NABU. De instantie zegt ook bewijs te hebben dat er gefraudeerd is met defensiegeld \u2013 maar kan hierover vanwege de staat van beleg nog niets publiceren. \u00a0Twee Oekra\u00efense ministers zijn al ontslagen.<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

De naschokken van corruptie-onderzoek \u2018Operatie Midas\u2019 houden aan in Oekra\u00efne<\/p>\n

\"President
\n<\/a><\/p>\n

Critici zien in de zaak een signaal van diepgeworteld mismanagement en vragen zich af: als Jermak overal een rol in speelt, zal hij hier toch ook van hebben geweten?\u00a0Of op zijn minst toch de macht hebben gehad om het te voorkomen?<\/p>\n

Tot op dit moment heeft de NABU geen bewijs geleverd of zelfs maar een verdenking geuit dat de stafchef rechtstreeks bij de zaak betrokken is, maar alle ogen zijn nu wel op hem gericht. Zelensky afvallen durft niemand, maar de man vlak achter hem oogt opeens kwetsbaar. <\/p>\n

\u2018Groene kardinaal\u2019<\/p>\n

Jermak wordt ook wel \u2018groene kardinaal\u2019 genoemd \u2013 naar zijn legergroene outfits, maar waarschijnlijk ook naar Zelensky\u2019s achternaam, die \u2018van het groene\u2019 betekent. Jermak heeft geen partner of kinderen, sliep de eerste jaren van de oorlog op kantoor en heeft in de afgelopen vijf jaar \u201evoor de president geleefd\u201d, stelt een bron uit zijn team tegenover nieuwskanaal NV<\/a>.<\/p>\n

De 53-jarige stafchef is voormalig advocaat, zakenman en filmproducent \u2013 en al jaren bevriend met Zelensky. Ze ontmoetten elkaar zo\u2019n tien jaar voor de oorlog rond het televisiekanaal Inter, waar Zelensky algemeen producent was en waar Jermaks advocatenkantoor zaken mee deed.\u00a0<\/p>\n

Iemand met zo veel informele macht maakt ook vijanden. \u201eVeel experts en Oekra\u00efners in het algemeen vinden dit geen prettige situatie. Ze vinden Jermaks invloed overdadig. Maar het is oorlog, dus veel mensen zien het door de vingers\u201d, zegt politicoloog Ihor Reiterovytsj telefonisch.<\/p>\n

Macht is geld, en geld is macht, klinkt het vaak in Oekra\u00efne. Maar sinds de Maidan-revolutie van 2014 is er hard gewerkt om corruptie en nepotisme tegen te gaan. Het bankwezen en de gassector werden opgeschoond<\/a>, transparantie werd de hoeksteen van veel overheidsprocessen, er kwam een anticorruptiebureau. De oorlog en de daarmee gepaard gaande kapitaalvernietiging en centralisatie van de macht ging ten koste van een generatie aan oligarchen die rijk was geworden met het plunderen van het industri\u00eble Sovjet-erfgoed.\u00a0<\/p>\n

Maar de gigantische oorlogsbudgetten, grotendeels staatsgeheim omwille van de veiligheid, kunnen\u00a0een nieuwe elite cre\u00ebren, vrezen velen<\/a>.<\/p>\n

Je zou het een Oekra\u00efense traditie kunnen noemen om afscheid van een stafchef te nemen wanneer een president bereidheid tot verandering moet tonen. President Leonid Koetsjma deed het zes keer, Viktor Joesjtsjenko had vier stafchefs in vijf jaar en Viktor Janoekovytsj had er vijf in vier jaar.<\/p>\n

Maar Jermak is uitzonderlijk. De president, zelf ooit acteur, en voormalig producent Jermak runnen het land \u201eals een theater met een artistiek en een zakelijk directeur\u201d, zei een analist eens tegen NRC. Tijdens het beleg van Kyiv verbleef Jermak net als Zelensky in de bunker onder het presidenti\u00eble paleis.\u00a0\u201eAls Zelensky beslissingen moet nemen of informatie nodig heeft, hoeft hij geen tientallen mensen te bellen, maar alleen op de \u2018Jermak-knop\u2019 te drukken\u201d, zegt politicoloog Volodymyr Fesenko tegen NV<\/a>.<\/p>\n

Soms wordt Jermak zelfs meer macht toegedicht dan Zelensky: het aantal mensen met toegang tot de president is geslonken tot een stuk of vijf, stelde een voormalig adviseur van de president tegenover The Times.<\/a> Jermaks kantoor heeft er volgens haar \u201etientallen\u201d.<\/p>\n

Bliksemafleider<\/p>\n

\u201ePersoonlijk zie ik in de roep om Jermaks ontslag een poging om de president te verzwakken\u201d, zegt politicoloog Ihor Tsjalenko telefonisch. \u201eZelensky vertrouwt Jermak evenveel als zichzelf.\u201d\u00a0<\/p>\n

Een bijkomstigheid van Jermaks alomtegenwoordigheid is dat hij Zelensky ook een schokdemper geeft. Een bliksemafleider waar het publiek zijn negativiteit op kan richten bij impopulaire beslissingen.<\/p>\n

In 2024 werd Jermaks populariteit voor de laatste keer gemeten door het Internationale Instituut voor Sociologie (KIIS). Toen bleek dat slechts 27 procent van de bevolking vertrouwen<\/a> in hem heeft, en 61 procent hem wantrouwt. (8 procent wist niet wie hij was.) \u00a0<\/p>\n

Zelensky zelf had in de peiling van afgelopen maand nog steeds de steun van 60 procent<\/a> van de bevolking. (En vrijwel alle respondenten kennen hem).<\/p>\n

Volksvertegenwoordiger Mariana Bezoehla, tot 2024 bij Zelensky\u2019s partij, nu onafhankelijk, ageert al dagen tegen Jermak. Deze week schreef ze:\u00a0\u201eAls de president zich probeert te verbergen en niet besluit [hem te ontslaan], zou dit het begin van het einde kunnen zijn. De sfeer is tot het uiterste verhit.\u201d \u00a0<\/p>\n

Concurrentie<\/p>\n

Een vertrek van Jermak zal door concurrenten als een kans worden gezien. Hij zal immers vervangen moeten worden \u2013 en dat is een moment waarop mensen die nu moeilijk toegang tot de president hebben, dat zouden kunnen krijgen. Maar er liggen weinig namen voor de hand. \u00a0<\/p>\n

Een oppositiepoliticus van de partij Holos noemt Oksana Markarova als \u201epositief gezicht voor de internationale connecties\u201d. Markarova is oud-ambassadeur in de VS voor Oekra\u00efne. Die ervaring zou Oekra\u00efne kunnen sterken bij onderhandelingen. \u00a0<\/p>\n

\u201eIk zeg het nog maar een keer\u201d, zegt politicoloog Tsjalenko, gevraagd naar de Amerikaanse kritiek. \u201eHebben de Amerikanen een probleem met Jermak, of willen ze Zelensky verzwakken? Hoewel ik deze man op geen enkele manier idealiseer \u2013 hij heeft een heleboel problemen \u2013 is het belangrijk om je te realiseren dat deze opbouw van de macht is ontstaan en noodzakelijk was vanwege de grootscheepse invasie.\u201d\u00a0<\/p>\n

Donderdagavond kwam Zelensky terug in Oekra\u00efne na een reeks staatsbezoeken aan Frankrijk, Spanje en Turkije. Hij zou \u201ede nodige beslissingen\u201d nemen, kondigde hij vooraf aan. Maar er kwam geen nieuws. Vrijdag lekten bronnen<\/a> aan de Oekra\u00efense pers: \u201eJermak blijft.\u201d<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Wordt een van de machtigste personen van Oekra\u00efne politiek geofferd? Na de onthullingen van fraude met energiegelden is…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":62144,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38,67,64,65,66],"class_list":{"0":"post-62143","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wereld","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws","27":"tag-wereld","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115588344564591570","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62143","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=62143"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/62143\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/62144"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=62143"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=62143"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=62143"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}