{"id":63078,"date":"2025-11-22T13:55:23","date_gmt":"2025-11-22T13:55:23","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/63078\/"},"modified":"2025-11-22T13:55:23","modified_gmt":"2025-11-22T13:55:23","slug":"de-glans-van-de-verkiezingsoverwinning-is-bij-d66-snel-aan-het-verdwijnen","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/63078\/","title":{"rendered":"De glans van de verkiezingsoverwinning is bij D66 snel aan het verdwijnen"},"content":{"rendered":"

D66 won de Tweede Kamerverkiezingen op een wolk van positivisme over lijsttrekker Rob Jetten. Neil Postman, bekend van de klassieker Amusing Ourselves To Death<\/a> (1985), zou hebben gezegd: D66 voerde geen campagne voor een politiek programma, maar zond commercials uit voor een gevoel (\u2018energie\u2019, \u2018moderniteit\u2019) dat de consument (de kiezer) nodig dacht te hebben. Dat D66 weinig opheeft met democratische principes ontging veel kiezers. En de glans ging al snel af van de verkiezingswinst.<\/p>\n

De 26 zetels die D66 op 29 oktober binnenhaalde waren er twee meer dan in 2021 onder Sigrid Kaag, die \u2018nieuw leiderschap\u2019 beloofde, maar regenteske arrogantie bracht. Kaag vertrok voortijds \u2013 briesend over het ondankbare Nederland \u2013 en D66 leed in november 2023 met Rob Jetten als lijsttrekker een daverende nederlaag.<\/p>\n

D66 erkende in een zelfevaluatie \u2013 opgesteld door de eigen Hans van Mierlo Stichting met de titel Het is aan Ons \u2013 dat de connectie met de kiezer was verdwenen. De evaluatie wees op de belerende toon van D66-kopstukken (denk: Tjeerd de Groot) in de stikstofcrisis met mantra\u2019s als \u2018er is geen alternatief\u2019 of \u2018het moet van de rechter\u2019. \u00a0<\/p>\n

Stabiel, optimistisch en toekomstgericht<\/p>\n

D66 erkende tegelijk dat als \u2018woke\u2019 geziene stokpaardjes (zelf sprak D66 van \u2018onze agenda van gelijkheid en emancipatie\u2019) kiezers had weggejaagd. De evaluatie concludeerde dat D66 inhoudelijk gelijk had, maar dat het publiek dat niet inzag omdat \u2018extreemrechts\u2019 het debat domineerde. \u00a0<\/p>\n

De zelfkritiek betrof dus vooral de vorm en niet de inhoud. Die vorm kreeg in aanloop naar de verkiezingen van 29 oktober 2025 een make-over. Er lag een kans: de coalitie met PVV, VVD, BBB en NSC had met geruzie het vertrouwen in de politiek geschaad. Het gaf D66 ruimte zich te presenteren als stabiel, optimistisch en toekomstgericht.<\/p>\n

De marketeers van D66 besloten de Nederlandse vlag \u2013 het symbool van hun rechts-populistische tegenstanders \u2013 te adopteren en er hun eigen boodschap op te plakken. Een variant op wat de Democraten in de VS proberen: etniciteit- en klasse-overstijgende issues als woningnood noemen en de kiezer daarover idyllische toekomstbeelden voorspiegelen.<\/p>\n

Nederlandse kiezers willen minder asiel, meer woningen en maken zich zorgen over de eigenheid van Nederland. D66 kwam met de belofte van realistisch asielbeleid \u00e9n tien gloednieuwe steden. Kers op de taart was een breed glimlachende Jetten, staand voor een enorme Nederlandse vlag.<\/p>\n

Wie D66 kent weet hoe tegennatuurlijk een Nederlandse vlag voor die partij is: het tafereel had veel weg van wat men in het Engels \u2018camp\u2019 noemt: aanstellerige overdrijving.<\/p>\n

Teksten als \u2018het kan wel\u2019 en \u2018kies voor de positieve krachten\u2019 zetten de toon. Jetten droeg consequent witte overhemden met opgestroopte mouwtjes, net als Jesse Klaver en Mark Rutte eerder deden. Jetten was deze campagne in veel opzichten de leerling van Rutte, met het weglachen van moeilijke kwesties. Het klimaat speelde geen prominente rol in deze campagne, de trui met \u2018klimaatdrammer\u2019 erop was opgeborgen. Op verkiezingsavond zwaaide het aanwezige D66 kader met bij de ingang door het campagneteam uitgedeelde Nederlandse en Europese vlaggetjes.<\/p>\n

Direct terugtrekkende bewegingen<\/p>\n

Al snel na de verkiezing bleek de vlag er anders voor te hangen. D66-mastodont Roger van Boxtel verscheen op televisie en stelde dat de tien steden \u2018metaforisch\u2019 waren bedoeld. Immigratiebeperking zou moeten komen van het migratiepact van de Europese Unie. Daarin speelt wensdenken een grote rol, want binnen de EU bestaat nog lang geen overeenstemming over migratiebeperking. En het zwaaien met de Nederlandse vlag? Jetten zong snel na de verkiezingen de lof van een Europees leger. Ook liet hij direct blijken per se met GroenLinks-PvdA te willen regeren, wat de vraag oproept hoeveel er klopt van de beweringen het asielsysteem te willen hervormen. \u2018Een kut-systeem\u2019 had Jetten het nog tijdens de campagne genoemd. GroenLinks, nu geleid door Klaver, juicht immers bij de ongehinderde instroom van asielzoekers uit landen als Somali\u00eb en Afghanistan.<\/p>\n

Tijdens de kabinetten Rutte III en IV mocht Jetten als minister voor zijn beurt spreken door te zeggen dat het klimaatbeleid niet \u2018haalbaar en betaalbaar\u2019 hoefde te zijn. In 2025 moet er geld naar Defensie en zijn klimaatuitgaven impopulair. Jetten sprak desondanks uit niet in een coalitie te willen stappen die niet groen is. De klimaatveelvraat kan elk moment weer aan de coalitietafel aanschuiven, net als het stikstofspook.<\/p>\n

De verkenningsronde voor het vormen van een regeringscoalitie vertrouwde Jetten toe aan NS-directeur en oud-D66-minister Wouter Koolmees omdat die \u2018met iedereen door \u00e9\u00e9n deur kon\u2019. De permanent van een lach voorziene Koolmees stuitte op een keihard \u2018njet\u2019 van Dilan Yesilg\u00f6z voor een coalitie met GroenLinks-PvdA erin.<\/p>\n

De VVD had ternauwernood een afstraffing voorkomen door GroenLinks-PvdA expliciet uit te sluiten, wat 85 procent van de VVD-kiezers ook steunt. Koolmees kwam met de oplossing om D66 en CDA eerst drie weken te laten praten over vijf onderwerpen, met de bijvangst om de VVD voor voldongen feiten te kunnen stellen.<\/p>\n

Voordat besprekingen konden beginnen, kleunde de partij pijnlijk mis met de aanstelling tot informateur van oud-minister (in het pre-Fortuyn tijdperk) Hans Wijers. NRC meldde dat Wijers op de uitslagenavond tijdens een netwerkbijeenkomst zijn voorkeur voor regeren met GroenLinks-PvdA had uitgesproken en \u2013 daar schuurde het \u2013 Yesilg\u00f6z een leugenaar zou hebben genoemd.<\/p>\n

Lobbygroep voor ondernemers<\/p>\n

Wijers stamelde op een persconferentie, in de camera\u2019s kijkend als een neushoorn met geheugenverlies, ongemakkelijk dat zijn positie onaangetast was \u2013 vakkundig opgejaagd door RTL-verslaggeefster Floor Bremer. Een dag later stapte Wijers op nadat NRC een appje van Wijers publiceerde waarin Wijers naar Yeslig\u00f6z verwees als \u2018feeks\u2019. Geen goed beeld voor een partij die hete tranen huilde nadat Sigrid Kaag op X veelvuldig als heks was afgebeeld.<\/p>\n

Het gelekte appverkeer maakte ook duidelijk dat Wijers onderdeel is van een lobbygroep van ondernemers onder aanvoering van Willem Sijthoff (\u2018Stem voor Stabiliteit\u2019) die aanstuurt op \u2018een stabiele midden-coalitie\u2019. Het publiek ving even een glimp op van de bewegingen achter de schermen door donateurs en netwerkpartners van partijen als D66, CDA en VVD.<\/p>\n

Met D66 en GroenLinks-PvdA sympathiserende duiders ontstaken na het vertrek van Wijers in razernij: NRC en journalist Hugo Logtenberg kregen de zwarte piet toegeschoven. Het waren krokodillentranen: overal in medialand zitten zaakwaarnemers en pleitbezorgers van D66 en GroenLinks-PvdA aan tafel.<\/p>\n

Net als Rutte v\u00f3\u00f3r hem krijgt Jetten amper kritische vragen en continu steuntjes in rug. In praatprogramma\u2019s van de NPO en RTL benaderen duiders \u00e9n presentatoren D66-opponent Yesilg\u00f6z niet zelden met nauwelijks verholen minachting en vijandigheid.<\/p>\n

Isra\u00ebl en Gaza als splijtzwam<\/p>\n

Jettens voorliefde voor GroenLinks belast de verhouding met Yeslig\u00f6z verder. In juni 2025 had hij haar nog \u2018wegkijken bij genocide\u2019 verweten, geen fijne start voor samenwerking. De felle anti-Isra\u00ebl stellingnames van Jetten en zijn fractiegenoot Jan Paternotte zijn nooit teruggenomen, terwijl van bijvoorbeeld de beweringen over acute hongersnood in Gaza niets is gebleken.<\/p>\n

Het is voor D66 een handicap dat het naast Jetten geen andere aansprekend figuur voor de camera\u2019s weet te zetten. Oudgedienden lijden aan het probleem dat de zelfevaluatie van de Hans van Mierlo Stichting benoemde: betweterig en buiten eigen kring\u00a0 (zeer) impopulair. Voor het vlottrekken van het formatieproces kan D66 moeilijk aankomen met oud-lijsttrekker Alexander Pechtold, oud-minister Kajsa Ollongren of oud-Kamervoorzitter Vera Bergkamp.<\/p>\n

D66 heeft teveel zetels behaald voor de basis die de partij heeft. Net als de PVV in 2023 heeft D66 amper aansprekend personeel, wekt het bij kiezers van andere partijen bovengemiddelde afkeer op en is hun coalitie van hun voorkeur onbereikbaar. De glans van de nipte verkiezingsoverwinning van 29 oktober gaat er snel vanaf.<\/p>\n

Wynia\u2019s Week<\/a>\u202fverschijnt 156 keer per jaar en wordt\u202fvolledig mogelijk gemaakt\u202fdoor de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar?\u202fDoneren kan zo<\/a>.\u202fHartelijk dank!\u202f<\/p>\n

Donateurs kunnen ook reageren op recente artikelen, video\u2019s en podcasts en ter publicatie in Wynia\u2019s Week aanbieden. Stuur uw reacties aan reacties@wyniasweek.nl<\/a>. Vergeet niet uw naam en woonplaats te vermelden (en, alleen voor de redactie: telefoonnummer en adres). Niet korter dan 50 woorden, niet langer dan 150 woorden. Welkom!\u00a0<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"D66 won de Tweede Kamerverkiezingen op een wolk van positivisme over lijsttrekker Rob Jetten. Neil Postman, bekend van…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":63079,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38],"class_list":{"0":"post-63078","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nederland","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115593696093474283","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63078","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=63078"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/63078\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/63079"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=63078"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=63078"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=63078"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}