De presidentsverkiezingen komen aan het eind van een onrustig jaar voor Bosni\u00eb en Herzegovina. Milorad Dodik, al decennia een politieke spil en gesteund door Poetin<\/a>, de Servische president Vucic en de Hongaarse premier Orb\u00e1n, werd in februari veroordeeld vanwege ondermijning van de grondwet. Dodik weigert het gezag te erkennen van Christian Schmidt, de Hoge Vertegenwoordiger die namens de internationale gemeenschap toezicht houdt op naleving van het Verdrag van Dayton. Eind oktober hieven de VS sancties tegen Dodik op.<\/p>\n <\/p>\n \n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n Kwetsbaar Bosni\u00eb wordt op de proef gesteld door arrestatiebevel tegen Servische leider<\/p>\n Het zorgde voor toenemende spanningen en opleving van de altijd sluimerende vrees voor Servische afscheiding. In maart stuurde de EU extra militairen naar vredesmacht EUFOR Althea<\/a>, die nu bestaat uit zestienhonderd militairen. Omdat Dodik zes jaar lang geen politieke functies mag bekleden, kwamen er vervroegde verkiezingen. Dodik mocht niet meedoen<\/a>, Karan was zijn stroman. Dodik liet er voorafgaand aan de verkiezingen geen misverstand over bestaan dat hij de baas blijft in Republika Srpska: \u201eKarans overwinning zal ook mijn overwinning zijn.\u201d<\/p>\n Fragiel land<\/p>\n Afgelopen vrijdag was het precies dertig jaar geleden dat het Verdrag van Dayton een einde maakte aan de Bosnische oorlog<\/a>. In drie\u00ebnhalf jaar tijd, tussen 1992 en 1995, vielen circa honderdduizend doden, met Srebrenica als tragische opmaat naar het einde van de oorlog.<\/p>\n \u2018Dayton\u2019 cre\u00eberde een fragiel land, met twee \u2018entiteiten\u2019: de Federatie van Bosni\u00eb en Herzegovina en de Servische Republiek. In de federatie wonen islamitische Bosniakken en katholieke Kroaten, in de republiek orthodoxe Serven. Beide landsdelen hebben een eigen bestuur, verbonden door een zwak centraal gezag. De Hoge Vertegenwoordiger heeft verregaande bevoegdheden om in te grijpen. Bosni\u00eb en Herzegovina is het enige Europese land waar de binnenlandse politiek wordt gecontroleerd door een internationale instantie.<\/p>\n \u2018Dayton\u2019 was heel succesvol als vredesverdrag, maar waardeloos als grondwet<\/p>\n Jasmin Mujanovic Het oordeel over de waarde van \u2018Dayton\u2019 is ge\u00ebvolueerd, bleek vrijdag bij een congres op Instituut Clingendael<\/a> in Den Haag, mede georganiseerd door de jonge denktank BiH-NL van Bosnische Nederlanders. Aanvankelijk was het oordeel positief: het verdrag maakte een einde aan de oorlog. Inmiddels overheerst een ander besef: \u2018Dayton\u2019 zadelde Bosni\u00eb en Herzegovina op met een onmogelijke grondwet die de etnische verdeeldheid in stand houdt en zorgt voor politieke en maatschappelijke stagnatie. In de woorden van politiek wetenschapper Jasmin Mujanovic: \u201eDayton was heel succesvol als vredesverdrag, maar waardeloos als grondwet.\u201d<\/p>\n Dat het toekomstige bestuur geen prioriteit had voor de onderhandelaars, blijkt uit het feit dat de grondwet is vastgelegd in \u2018Annex 4\u2019 van het verdrag. Het blijkt ook, zo zei ambassadeur in Bosni\u00eb Henk van der Dool, uit de titel van het boek dat de Amerikaanse diplomaat Richard Holbrooke over \u2018Dayton\u2019 schreef. \u201eDat heet To End a War, niet To Build a Nation.\u201d Alleen dankzij een vredesmacht van zestigduizend Amerikaanse militairen kwam het verdrag tot stand. De bijbehorende grondwet was bedoeld als tijdelijke constructie, voor hooguit tien jaar.<\/p>\n Gebaat bij status quo<\/p>\n Dertig jaar later is het meest positieve dat er geen nieuw conflict is uitgebroken, en dat de economie draait. Voor het overige staat Bosni\u00eb en Herzegovina er slecht voor. De politieke elites zijn gebaat bij handhaving van de status quo, met gegarandeerde privileges voor Servi\u00ebrs, Kroaten en Bosniakken en uitsluiting van andere groepen. Vertegenwoordiging langs etnische lijnen blijft in stand, particuliere belangen winnen van het staatsbelang. Politieke partijen fungeren als criminele organisaties, zegt Srdjan Blagovcanin van Transparency International in Sarajevo. \u201eHet grootste probleem van ons land is state capture, de gijzeling van de staat.\u201d Pogingen om de grondwet te hervormen mislukten, zowel in de parlementen als bij het Europees Hof voor de Rechten van de Mens.<\/p>\n Ambitieuze mensen verlaten het land. In 2000 telde Bosni\u00eb en Herzegovina 4,2 miljoen inwoners, nu zijn het er 3,1 miljoen. Europarlementari\u00ebr Tineke Strik (GroenLinks-PvdA) signaleert een groeiende kloof tussen de bevolking met haar behoefte aan welvaart en politieke stabiliteit, en de politieke leiders die zich verliezen in corruptie en partijpolitiek. Ze is kritisch over de rol van de EU: \u201eDe EU richt zich te veel op de politieke leiders om verandering te bereiken. Als Europa moeten we strenger optreden tegen die leiders, ook om de bevolking duidelijk te maken waar we staan.\u201d<\/p>\n![\"Een](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/data129353872-d4bd9c.jpg\"\/)
\n<\/a><\/p>\n\n
\npolitiek wetenschapper<\/p>\n<\/blockquote>\n
![\"Op](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1764039430_671_141125WEE_2022829162_4.jpg\"\/)