Terwijl Nederland zich druk maakte om appjes van Hans Wijers, plande een van zijn opvolgers als topman van verfmoloch Akzo Nobel een fusie die op termijn wel tot vertrek van het hoofdkantoor uit Nederland zal leiden. In de binnenwereld van het Binnenhof woedde een woordenstrijd, in de buitenwereld gaan miljardenzaken gewoon door. \u00a0<\/p>\n
Akzo Nobel wil samengaan met een kleinere Amerikaanse verfproducent, Axalta. De huidige topman van Akzo Nobel, de Fransman Greg Poux-Guillaume gaat het fusieproduct leiden. Tussen hem en Wijers zaten nog twee topmanagers die niet lang bleven. Wijers bestuurde Akzo Nobel van 2003 tot 2013. Hij deed het voorwerk voor deze fusie. Wijers ontdeed het concern van de farmadivisie en kocht het Britse ICI vanwege de verf. De fusie raakt de Nederlandse fabrieken van Akzo Nobel (2.500 van de 35.000 werknemers) niet.<\/p>\n
Gigantisme<\/p>\n
Akzo Nobel volgt de trend van het gigantisme. Groot, groter, gigant. Omzet: 15 miljard euro. In 2007 verhuisde het concern van Arnhem, de thuisstad van Akzo (Nobel was een Zweedse overname in 1994) naar Amsterdam. Volgende stap: Philadelphia.<\/p>\n
De beursnotering in Amsterdam maakt straks plaats voor New York, want in de VS zitten de beleggers. Er komt een hoofdkantoor in Philadelphia naast het bestaande hoofdkantoor aan de Amsterdamse Zuidas. Wat zal er vervolgens gebeuren? Vanuit de VS bezien heeft de Zuidas straks geen toegevoegde waarde. Dure locatie ook. Met een Amerikaanse beursnotering werkt het bedrijf met Amerikaanse accountants, juristen, fiscalisten etc. Geen Zuidas-mensen. Bij de volgende reorganisatie staat Amsterdam op het lijstje besparingen.<\/p>\n
Akzo Nobel roept bij het grote publiek geen vaderlandse gevoelens op. De producten worden verkocht onder andere merknamen, zoals Sikkens.<\/p>\n
Maar Akzo hoort thuis in het rijtje bedrijven dat in de industrialisatie van Nederland na 1945 de toon zette. Het rijtje met namen als Philips, Shell, Unilever en Hoogovens. Akzo was jarenlang verweven met politieke invloed. De naam Wijers (D66), minister van Economische Zaken in het eerste D66-VVD-PvdA kabinet (1994-1998) is al genoemd. Wijers voorganger bij Akzo, Kees van Lede, was voorzitter geweest (1984-1991) van werkgeverslobby VNO.<\/p>\n
Akzo zat ook in de exclusieve lobbygroep, genaamd ABDUP. Vernoemd naar de eerste letters van hun bedrijfsnamen. Akzo Nobel, Bataafsche Petroleum (Shell), DSM, Unilever en Philips. <\/a>Kijk je naar de namen dan valt meteen op: alleen Philips en Akzo hebben hun hoofdkantoor nog in Nederland. Maar hoe lang nog, Akzo Nobel? Inmiddels zitten ook chipmachinefabrikant ASML en Heineken in deze club.<\/p>\n Tegen links kabinet<\/p>\n Ga je nog wat verder terug in de tijd dan zie je dat de ABDUP lobbyclub voortbouwde op een eerdere politieke interventie: de open brief van negen topmanagers in 1976 aan het kabinet-Den Uyl (1973-1977). Zij drongen aan op een omslag in het regeringsbeleid om het investerings- en vestigingsklimaat te redden. Een van de ondertekenaar was de directievoorzitter van Akzo, Guup Krayenhoff.<\/p>\n Toen zette links de toon. Nu lopen ondernemers en industri\u00eblen te hoop tegen de gevolgen van de afgelopen vijftien jaar kabinetten met de VVD: vier keer Rutte, een keer Schoof. De kritiek laat zich samenvatten met regeldruk, lastenverzwaringen voor werkgevers en \u00a0klimaat- en energiekosten waarmee Nederland zich uit de vestigings- en investeringsmarkt prijst.<\/p>\n Over en sluiten<\/p>\n Shell, Unilever en DSM hebben hun hoofdkantoor naar het buitenland verplaatst. Verzekeraar Aegon nam als vestigingsplaats Bermuda, maar houdt een Nederlands hoofdkantoor al boekt men de bulk van zijn omzet in de VS.<\/p>\n Industri\u00eble bedrijven in en rond Rotterdam sloten fabrieken. De fabriek van Batavus in Heerenveen gaat dicht, de productie gaat naar Hongarije. Bandenfabriek Vredestein stopt in Enschede.<\/p>\n Naast kommer en kwel zijn er buitenlandse miljardeninvesteringen in Nederland. Medicijnfabrikant Eli Lilly: 2,6 miljard euro. Amazon: 1,4 miljard. Binnenkort gaat Magnum, de verzelfstandigde ijsdivisie van Unilever, met een nieuw hoofdkantoor in Amsterdam, naar de Nederlandse beurs<\/p>\n Gloort herstel?<\/p>\n Ondanks deze lichtpunten is het totaalbeeld negatief. De economische malaise en het massale banenverlies in de jaren zeventig leidde uiteindelijk tot een adviescommissie onder leiding van oud-topman Gerrit Wagner. Hij was ook een van de ondertekenaars van de brief tegen het Den Uyl-beleid. Wagner\u2019s commissie zei: zet alles op industrieel herstel.<\/p>\n Nu knapt Peter Wennink, voormalig mede-topman van ASML, deze klus op. Hij is een eenmans-commissie die met voorstellen moet komen voor herstel van het vestigingsklimaat. Afgelopen week schoof hij ook aan bij informateur Sybrand van Haersma Buma (CDA), Rob Jetten (D66) en Henri Bontenbal (CDA).<\/p>\n Wennink vertegenwoordigt vandaag wat Wagner in 1980 vertegenwoordigde, namelijk de industrie als motor van economische groei. Toen was dat olie en chemie, nu zijn het chips. Het was tegen deze achtergrond ook toepasselijk dat Shell afgelopen week onttroond werd als beleggerslieveling nummer \u00e9\u00e9n onder Nederlandse particuliere aandeelhouders. Inmiddels hebben particulieren meer geld belegd in ASML (4,42 miljard euro) dan in Shell (4,37 miljard).<\/p>\n Oranjegevoel<\/p>\n In december komt het advies-Wennink. De kans dat je met zijn (nog onbekende) adviezen het vertrek van de volgende Akzo Nobels stopt, is een illusie. Mondiale trends en aandeelhouderskapitalisme stoppen niet bij Lobith.<\/p>\n Juist daarom, omdat Nederland met een kleine effectenbeurs \u00e9n grote bedrijven altijd op achterstand staat ten opzichte van landen als de VS, moeten politici zorgen dat Nederland op zoveel mogelijk relevante thema\u2019s een voorsprong neemt. Fiscaal. Met lagere regeldruk. Bij energiekosten. Kapitaalverschaffing voor snelle groeiers. Onderwijs van klasse.<\/p>\n Koester je klassieke ondernemingen, \u2018Oranjegevoel\u2019 is prima, en schep de beste voorwaarden voor hun opvolgers.<\/p>\n Wynia\u2019s Week\u00a0verschijnt 156 keer per jaar en wordt\u00a0volledig mogelijk gemaakt\u00a0door de donateurs. Doet u mee, ook straks in het nieuwe jaar?\u00a0Doneren kan zo<\/a>.\u00a0Hartelijk dank!\u00a0<\/p>\n