{"id":69204,"date":"2025-11-28T20:22:18","date_gmt":"2025-11-28T20:22:18","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/69204\/"},"modified":"2025-11-28T20:22:18","modified_gmt":"2025-11-28T20:22:18","slug":"opinie-gaza-laat-zien-het-internationaal-recht-heeft-betere-verhalen-nodig","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/69204\/","title":{"rendered":"Opinie | Gaza laat zien: het internationaal recht heeft betere verhalen nodig"},"content":{"rendered":"

Het internationaal recht is in volle beweging, het is springlevend. Wie zegt dat dat niet zo is, vertelt niet het volledige verhaal. Kijk naar het Internationaal Strafhof (ICC) in Den Haag. Dat hield in september een historische zitting<\/a> in de zaak tegen de Oegandees Joseph Kony. De rebellenleider wordt verdacht van onmenselijke misdrijven gepleegd door zijn Lord\u2019s Resistance Army. Nog geen maand geleden verklaarde het ICC oud-militieleider Ali Muhammad Ali Abd-Al-Rahman schuldig aan oorlogsmisdaden en misdrijven tegen de menselijkheid in Darfur<\/a>. Binnenkort verschijnt de gewezen Filipijnse president Rodrigo Roa Duterte voor het Strafhof.<\/p>\n

Even verderop in Den Haag heeft het Internationaal Gerechtshof onlangs een langverwacht advies uitbrengen over de Isra\u00eblische \u2018verplichtingen\u2019 met betrekking tot de \u2018bezette Palestijnse gebieden\u2019. In de tussentijd richtte de VN-Mensenrechtenraad in Gen\u00e8ve nog een speciaal \u2018accountability mechanism\u2018 op om internationale misdrijven in Afghanistan te onderzoeken. Het internationaal recht is overal.<\/p>\n

Is dit hetzelfde \u2018internationale recht\u2019 dat blijkbaar begraven ligt op het kerkhof van Gaza? Ja. En nee. Het internationale recht is niet alleen maar goed, en ook niet alleen maar bloed en tranen. We moeten verhalen vertellen die zowel de successen als de mislukkingen van het internationaal recht begrijpelijk maken.<\/p>\n

Op 6 oktober vroeg NRC zes experts<\/a>: is het internationaal recht nog relevant \u2018na Gaza\u2019? Is Gaza een kantelpunt waarna de toekomst van het internationaal recht onzeker is? De \u2018relevantie\u2019 van het internationaal recht is een tijdloze vraag. Maar tegelijkertijd staat de discussie rondom de toestand van het internationale recht niet buiten de geschiedenis. Willen we iets zeggen over de toekomst, dan moeten we te rade gaan bij het verleden. Wat is internationaal recht, waartoe dient het, en hoe functioneert het? Met dat inzicht kunnen we beter begrijpen hoe het internationaal recht functioneert vis-\u00e0-vis genocide, misdrijven tegen de menselijkheid en oorlogsmisdrijven. We zien dan dat het in elke situatie een eigen leven leidt: in Gaza, Oekra\u00efne, Soedan, Congo, Myanmar.<\/p>\n

Wat bedoelen we eigenlijk met de fundamenten van het internationaal recht? Sinds 1600 wordt het idee van internationaal recht zowel gebruikt als misbruikt. Het regelde diplomatieke betrekkingen, maar legitimeerde ook koloniale expansie, plundering en onderdrukking. Hugo de Groot, die vaak de \u2018vader van het internationaal recht\u2019 wordt genoemd, was een groot voorstander van de Nederlandse koloniale expansie. In 1604 kreeg hij van de VOC de opdracht om een juridische verdediging te schrijven voor de Nederlandse kaping van een Portugees goederenschip. De Groot betoogde dat oorlog een legitieme en rechtvaardige manier kon zijn om natuurlijke rechten op te eisen. Vier eeuwen later gebruikte de Verenigde Staten diezelfde logica om Irak binnen te vallen. De Groot en George W. Bush gebruikten het internationaal recht om dood en menselijk leed rechtvaardig te doen lijken.<\/p>\n

Of willen we liever terug naar een recenter fundament? De naoorlogse democratische liberale rechtsorde van na 1945 misschien? Ook deze orde is op zijn eigen manier een koloniaal bouwwerk dat de onevenwichtige internationale gemeenschap bij elkaar moet houden. Vooral westerse landen hebben er voordeel van. <\/p>\n

Het internationaal recht is een politiek product van consensus, akkoorden, regels maken, en regels overtreden. Het hangt ergens tussen ambitie en bruikbaarheid, moreel gebod en politieke noodzaak. In Gaza zien we hoe bruikbaarheid en politieke noodzaak het winnen van ambitie en moreel gebod. Als we beweren dat we op weg zijn naar een \u201eprimitievere wereld\u201d waarin ieder uit eigenbelang handelt, dan negeren we de geschiedenis van de internationale orde die we zelf optuigden. In dat verhaal staat eigenbelang voorop.<\/p>\n

Als we bij de vraag naar de toekomst van internationaal recht na Gaza de geschiedenis uit het oog verliezen, lopen we het risico te denken dat er v\u00f3\u00f3r Gaza een pure, morele kern bestond. Maar dat is een juridische fantasie. Het is ook problematisch omdat het de mythe verspreidt dat internationaal recht een neutrale scheidsrechter is in plaats van een machtsinstrument.<\/p>\n

Maar het internationaal recht is niet alleen een instrument. Het is ook vooral een specifieke taal\u2014met eigen discourse, stijlfiguren, en emotie. Gaza maakt ons pijnlijk duidelijk dat verschillende groepen deze taal op verschillende manieren gebruiken. Sommigen gebruiken het om op te roepen tot rechtvaardigheid, bescherming en verantwoording. Anderen, zoals de Nederlandse regering, gebruiken het als excuus om niks te doen. En weer anderen, zoals de Isra\u00eblische en Amerikaanse regeringen, gebruiken het om internationale misdrijven goed te praten.<\/p>\n

Deze verschillen zijn niet nieuw. Ik heb in rechtszalen gezeten waar juridische vertegenwoordigers van de Nederlandse staat zich opwierpen als pleitbezorgers voor het internationaal recht om de Syrische staat te beschuldigen van het martelen van haar eigen burgers. Maar dezelfde Nederlandse regering volgde de Verenigde Staten naar Afghanistan, terwijl de VS beschuldigd is van vergelijkbare martelingen in Abu Ghraib en Guantanamo Bay. De taal van internationaal recht heeft net zo\u2019n getroebleerde en gepolitiseerde geschiedenis als de praktijk ervan.<\/p>\n

Als de geschiedenis en het heden van het internationaal recht doordrenkt zijn van partijdigheid, politiek en selectiviteit, is er dan nog hoop voor de toekomst? De geschiedenis leert ons dat het internationaal recht consequent niet voldoet aan de roep om rechtvaardigheid \u2013 ondanks zijn grootse aspiraties. Maar \u2013 zoals Sergey Vasiliev, als een van de zes experts, al zei \u2013 toch is het internationaal recht na het massaal geweld van de 20ste eeuw niet irrelevant geworden. De reacties op de genocide in Gaza wijzen niet op een plotselinge irrelevantie van het internationaal recht, maar leggen de hypocrisie bloot van de partijen die het gebruiken en misbruiken. Daar komt bij dat net als in Oeganda of Darfur het recht soms pas veel later\u2014 soms decennia \u2014 een relevant rol gaat spelen, bijvoorbeeld bij het ICC. Dat is ook het re\u00eble verhaal van het internationale recht.<\/p>\n

Het is tijd om andere vragen te stellen, en betere verhalen te vertellen. Wat betekent het om te leven in een wereld waarin macht en rechtvaardigheid, ambitie en realiteit met elkaar in conflict zijn? We moeten heroverwegen of het internationaal recht een panacee is dat al onze problemen zal oplossen. We moeten vooral een eerlijker verhaal vertellen over de geschiedenis, de doelen en het gebruik van dit recht \u2013 om te zien waar het fout gaat en waar het w\u00e9l werkt. Als we kunnen begrijpen hoe het internationaal recht zowel de acties die gericht zijn op rechtvaardigheid als de enorme tekortkomingen in Gaza kan omvatten, dan kunnen we misschien een betere weg vooruit vinden.<\/p>\n

Lucy Gaynor promoveert aan de UvA op het onderwerp Historical Narratives in International Criminal Trials.<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n

<\/p>\n

\tWaarom je NRC kan vertrouwen
\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Het internationaal recht is in volle beweging, het is springlevend. Wie zegt dat dat niet zo is, vertelt…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":69205,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38,67,64,65,66],"class_list":{"0":"post-69204","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wereld","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws","27":"tag-wereld","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115629191669833568","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69204","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=69204"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/69204\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/69205"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=69204"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=69204"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=69204"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}