De Witte woont in New York, maar zijn bedrijven staan geregistreerd in Nederland. De vraag is of dat zo blijft. Want Nederland heeft enorm veel AI-talent en een bloeiende start-upsc\u00e8ne, maar ziet vaker dat bedrijven die echt willen groeien uitwijken naar het buitenland. In de tech-wereld wordt De Witte vaker als voorbeeld aangehaald als een AI-ondernemer die Nederland zal verlaten als politici niet snel in actie komen.<\/p>\n
Deze week presenteerde de tech-sector een reeks plannen met idee\u00ebn over hoe Nederland mee kan doen in de ontwikkeling van kunstmatige intelligentie (AI). Dat begon maandag met een grootschalig nationaal investeringsplan<\/a> van ruim vijftig ondernemers en wetenschappers onder leiding van ondernemer Jelle Prins en AI-wetenschapper Michiel Bakker. Volgens de groep wordt AI onvermijdelijk de motor van productiviteit, innovatie en concurrentiekracht in elke sector. Wil Nederland meedoen, is er onder meer een eigen AI-infrastructuur, een reeks nieuwe onderzoeksinstituten en soepelere regelgeving voor start-ups nodig.<\/p>\n \u201eZelf datacenters bouwen\u201d<\/p>\n Later deze week kwam daar een plan<\/a> bij van AIC4NL \u2013 een coalitie van tientallen organisaties \u2013 dat 5 miljard aan investeringen in AI voorstelde. De nationale techinvesteerder Invest-NL pleitte<\/a> op zijn beurt voor gerichte investeringen waar Nederland binnen vijf jaar in kan uitblinken. Niet door een eigen ChatGPT te bouwen, maar door geld te steken in niches zoals energiezuinige chips of technologie die robots helpt om de fysieke wereld beter te begrijpen. <\/p>\n Voorop staat dat het in alle plannen gaat om besteding van miljarden euro\u2019s, die de overheid zelf maar gedeeltelijk zal kunnen opbrengen. In de adviezen wordt verwezen naar een rol voor de Nationale Investeringsbank, die zelf ook niet verder is dan de ideefase waar in Den Haag vooralsnog alleen maar over wordt gepraat. De gedachte is dat deze miljarden voor investeringen uit de private sector, zoals van pensioenfondsen, kan aantrekken voor bijvoorbeeld de benodigde investeringen in AI-infrastructuur.<\/p>\n Pim de Witte kreeg alle plannen mee, zo laat hij weten vanuit New York via WhatsApp. \u201eIk heb ze gelezen en ze zijn belangrijk\u201d, zegt hij. De Witte hoopt vooral dat Nederland de stap zet om zelf datacenters met AI-chips te bouwen, om zo eigen bedrijven een competetief voordeel te kunnen geven. \u201eAls machines meer en meer beslissingen nemen moet je die zelf\u00a0kunnen\u00a0besturen\u201d, zegt hij. \u201eAnders ben je geen soeverein land.\u201d<\/p>\n AI-staatssecretaris<\/p>\n Dat de plannen juist nu worden gepresenteerd is geen toeval. De tech-sector probeert via de voorstellen invloed uit te oefenen op een nieuw kabinet. Met succes: volgens Jelle Prins is zijn voorstel deze week aan de formatietafel besproken. \u201eIk heb begrepen dat het op de juiste niveaus bediscussieerd wordt\u201d, zegt hij daarover. <\/p>\n Prins en Bakker profiteren daarbij van hun band met demissionair minister van Economische Zaken Vincent Karremans, die zelf in 2011 een tech-bedrijf oprichtte (vacaturesite Magnet.me). Rond afgelopen zomer hadden Karremans en zijn ambtenaren meerdere ontmoetingen met het duo en vroeg Karremans aan Prins en Bakker om een AI-visie voor Nederland te schrijven. Karremans spreekt \u201ede taal\u201d van ondernemers, zegt Prins. \u201eHij begrijpt de urgentie en vroeg continu: hoe kunnen we dit nog sneller gedaan krijgen?\u201d <\/p>\n Amerika wacht niet op ons tot wij weten of wij AI willen<\/p>\n Jelle Prins Een van de voorstellen kreeg meteen bijval van Karremans: het aanstellen van een \u2018staatssecretaris voor AI\u2019, ondergebracht bij het ministerie van Economische Zaken. Wie de regie krijgt over de nationale AI-strategie wordt cruciaal voor de koers die Nederland inslaat. Vooralsnog lijkt Economische Zaken de meest logische plek, wat erop wijst dat de nadruk vooral zal liggen op economische kansen en investeringen. <\/p>\n Tegelijkertijd bestaat het risico dat thema\u2019s als risicobeheersing of bescherming van door AI getroffen beroepsgroepen onderbelicht blijven. Denk aan de muziek- en mediasector, die te maken hebben met AI-bedrijven die hun taalmodellen hebben gebouwd met behulp van auteursrechtelijk beschermd materiaal zonder dat daar altijd voor betaald wordt.<\/p>\n Sinds anderhalf jaar is de discussie over AI in Europa compleet omgeslagen: van gesprek over meer regels en risico-beheersing, naar miljardenplannen voor AI-fabrieken en nieuwe ontwikkel-labs. Volgens Prins is er nu \u201emomentum\u201d voor grootschalige investeringen en moet Nederland dat vooral grijpen, zegt hij. Hij vreest voor een eenzijdige discussie over risico\u2019s. \u201eDie kunnen we eindeloos voeren, tot we ook in de niches waar wij als Nederland nu uitblinken niet meer de sterkste zijn. Er is een window en die is langzaam aan aan het sluiten. Amerika wacht niet op ons tot wij weten of wij AI willen.\u201d<\/p>\n Kritische reacties<\/p>\n Toch is niet iedereen overtuigd van de nieuwe koers. Prins vertelt dat hij op zijn plan naast veel enthousiaste reacties, ook een aantal \u201evrij agressieve berichten\u201d binnenkreeg via sociale media. \u201eMensen die AI een hype vinden of zeggen: het is een stochastische papegaai (een apparaat dat toeval uitkraamt, ed), die niet te vertrouwen is. Ik dacht dat we dat punt wel een beetje voorbij waren.\u201d<\/p>\n Nederlanders zijn veel negatiever over AI dan burgers uit andere landen<\/p>\n<\/blockquote>\n Het klopt dat Nederlanders over het algemeen opvallend negatief zijn over kunstmatige intelligentie. Vorig jaar concludeerde<\/a> de Autoriteit Persoonsgegevens dat slechts een op de drie Nederlanders vindt dat AI meer voordelen dan nadelen heeft. Ze vrezen het verlies van menselijke controle over machines of zijn angstig dat AI zal leiden tot massa-werkeloosheid. Daarmee zijn Nederlanders veel negatiever dan burgers uit andere landen.<\/p>\n Een van de deskundigen die zich zorgen maakt is internetpionier Marleen Stikker, directeur van Waag Future Lab. Het valt haar op hoe er ook deze week in de discussie over AI vooral vanuit economische kansen wordt geredeneerd en techbedrijven de politieke agenda bepalen. \u201eEen Silicon Valley-dynamiek van move fast and break things. De tendens is: wij ondernemers weten het beter en geef ons nou in godsnaam maar zo veel mogelijk middelen\u201d, zegt Stikker. \u201eWe gaan in volle vaart vooruit met AI zonder dat we weten wat we aan het doen zijn.\u201d<\/p>\n Nederland zou het totaal anders moeten aanpakken, vindt Stikker. We zouden eerst met elkaar moeten bepalen wat we als samenleving wel en niet acceptabel vinden als het gaat over kunstmatige intelligentie, voordat we AI-bedrijven hun gang laten gaan. Ofwel: eerst regels, dan innovatie. En niet andersom. <\/p>\n \u201ePublieke waarden worden door techbedrijven als een hinderlijke stoorzender gezien in plaats van een randvoorwaarde voor innovatie\u201d, zegt Stikker. \u201eDe basis van generatieve AI is taal, beeld, media. Het gaat over betekenis, relaties en semantiek. Laten we nu eerst samen bedenken hoe we onze taal en cultuur willen behouden. We willen toch niet dat allerlei belangrijke sectoren straks worden opgevroten door een AI-industrie?\u201d<\/p>\n De vraag die volgens Stikker helemaal niet meer wordt gesteld: is meer kunstmatige intelligentie eigenlijk wel wenselijk? \u201eEr wordt voetstoots vanuit gegaan dat dit onze toekomst is\u201d, aldus Stikker. \u201eIk zeg niet dat er geen nuttige toepassingen zijn van kunstmatige intelligentie. Maar we moeten de regie van onze toekomst niet uit handen geven.\u201d<\/p>\n Roep om actieve rol van de politiek<\/p>\n Hoe dan ook: het beroep op een meer actieve rol van de politiek groeit. En geheel los van de zorgen staan ook de schrijvers van de AI-plannen niet. Zo dringt AIC4NL aan op ontwikkeling van een faire AI-techindustrie die zich beweegt binnen alle Europese normen voor veiligheid in privacybescherming. En het Deltaplan van Prins en Bakker roept op om grip te houden op de AI-transitie en de samenleving weerbaar te maken.<\/p>\n In dat plan wordt zelfs gepleit voor een Nationaal AI Impact Instituut, dat doorlopend onderzoek moet doen en adviseren over de maatschappelijke, economische en veiligheidsgevolgen van AI. Ook willen de initiatiefnemers de instelling van een AI-Burgerberaad waarin \u201erepresentatieve groepen burgers systematisch worden betrokken bij de voorbereiding van grote keuzes over AI\u201d. <\/p>\n Zo leggen de adviezen van alle experts nadrukkelijk een aantal belangrijke vragen bij de formerende partijen (CDA en D66) op tafel. Gaat Nederland nu echt geld vrijmaken om mee te doen in de AI-race? Laten ze de nauwelijks te stuiten technologische revolutie vooral over aan de markt? En in hoeverre gaat de nieuwe regering regie nemen over de ontwikkeling van AI in de Nederlandse samenleving en economie?<\/p>\n <\/p>\n \n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n Advies van experts: nationaal plan zoals de Deltawerken is nodig om mee te doen in AI-race<\/p>\n AI-adviezen <\/p>\n Drie AI-adviezen in \u00e9\u00e9n week. Dit is waar zij op aandringen:<\/p>\n Geef cadeau<\/p>\n Deel<\/p>\n Mail de redactie<\/p>\n \nNIEUW: Geef dit artikel cadeau\n
\nondernemer, mede-opsteller nationaal investeringsplan<\/p>\n<\/blockquote>\n\n
![\"De](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/11\/1764412635_807_241125ECO_2024093802_ai2.jpg\"\/)
\n<\/a><\/p>\n\n
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n