Suriname vierde op dinsdag 25 november 2025 het 50-jarig jubileum van de onafhankelijkheid van Nederland, ook wel bekend als \u2018Srefidensi Dey\u2019. Op deze dag in 1975 werd Suriname een zelfstandige republiek na ruim 300 jaar koloniale overheersing. Voor Caribisch Netwerk is Dulce Koopman met Surinamers gaan praten die zich hebben gevestigd in het Koninkrijk, waar ze vaak diep zijn geworteld. Hoe kijken zij naar die speciale datum? Hoe kijken ze naar hun land? Vandaag deel 6: Pablo Burgos (71) op Cura\u00e7ao.<\/p>\n
Suriname werd op 25 november 1975 onafhankelijk. Voor alle Surinamers is het een datum die evenveel vreugde als pijn, evenveel verwachtingen als teleurstellingen oproept. Voor Pablo Burgos, een voormalige ambtenaar op Cura\u00e7ao van Surinaamse afkomst die al 38 jaar op Cura\u00e7ao woont, blijft de dag vooral geladen met herinnering. Hij was 21 toen Suriname zelfstandig werd \u2013 en was daar niet bij aanwezig. De ontwikkelingen die volgden, bepalen nog steeds zijn blik op het land dat hij altijd als thuis blijft beschouwen.<\/p>\n
\u201cHet moment was groots, maar ik was er niet\u201d
Vijftig jaar onafhankelijkheid roept bij hem onmiddellijk beelden op van 1974, het jaar waarin hij naar Nederland vertrok om te studeren. De onafhankelijkheid werd pas daarna aangekondigd. \u201cDe verkiezingen waren gewonnen, en ineens werd gezegd: v\u00f3\u00f3r eind 1975 is Suriname onafhankelijk. Het stond niet eens op de verkiezingsagenda. We waren overrompeld,\u201d vertelt hij. <\/p>\n
Op de avond zelf stond hij niet in Paramaribo, maar in Delft. \u201cIn Nederland hebben wij het gevierd met medestudenten. Dat was mooi, maar het blijft jammer dat ik het moment supr\u00eame niet thuis heb meegemaakt.\u201d Toch overheerst een diepe trots. \u201cEconomisch ging het goed: bauxiet, goed onderwijs, natuurlijke hulpbronnen. Ik had alle vertrouwen dat we het zouden maken. We waren ervan overtuigd: als Guyana \u2013 die eerder onafhankelijk werd \u2013 het kon, kunnen wij het \u00f3\u00f3k.\u201d<\/p>\n
Exodus, feest en vijf jaar later: duisternis
De onafhankelijkheid bracht tegelijkertijd hoop en onrust. Hij herinnert zich de massale uittocht richting Nederland. \u201cDe politieke spanningen liepen op. Racistische leuzen deden de ronde. Veel mensen vertrokken.\u201d Maar de groep die bleef, vierde het ongekend uitbundig. \u201cTrots, vrede, hoop.\u201d Maar die hoop zou snel getest worden.<\/p>\n
\u201cNauwelijks vijf jaar later kwam de militaire coup. Daarna de donkere periode, de Decembermoorden. Dat was z\u00f3 zwaar, voor iedereen.\u201d Langzaam keerde de democratie terug, dankzij leiders als de recent overleden president Ronald Venetiaan (NPS). Maar de economische schade blijft, zegt hij. \u201cHet land was diep gezonken. Tot op de dag van vandaag is dat voelbaar.\u201d<\/p>\n
De ontdekking van olie en gas ziet hij als een mogelijke ommekeer. \u201cVanaf 2028 kunnen productie en export beginnen. De hoop is groot, maar het moet goed worden beheerd.\u201d Volgens hem is het perspectief op onafhankelijkeid afhankelijk van waar mensen wonen.<\/p>\n
\u201cIn het buitenland blijven Surinamers trots en hoopvol. Ze kijken vooruit naar wat de olie kan brengen.\u201d Binnen Suriname zelf is dat sentiment complexer. \u201cEr is trots, zeker. Maar de economische situatie is voor velen z\u00f3 zorgelijk dat er gemengde gevoelens zijn. Een deel redt zich goed, maar grote groepen zitten vast in armoede. Zij hopen \u00e9cht dat de regering haar beloften gaat waarmaken.\u201d<\/p>\n
Cura\u00e7ao: een nieuw thuis, maar Suriname reist mee
Ruim 38 jaar geleden kwam Burgos naar Cura\u00e7ao, eerst voor een stage, later definitief. \u201cIk ben hier geboren, om precies te zijn, op Aruba, maar ik ben vanaf tweejarige leeftijd opgegroeid in Suriname. Dus eigenlijk ben ik Surinamer, behalve op papier.\u201d Door zijn sport basketbal vond hij gemakkelijk aansluiting. \u201cIk maakte vrienden in het team, ik zat al heel gauw in de basis.\u201d<\/p>\n
Bij Openbare Werken op Curacao vond hij zijn plek snel. \u201cIk heb me altijd goed kunnen bewegen in de Cura\u00e7aose samenleving.\u201d Maar zijn Surinaamse achtergrond blijft zichtbaar in alles. \u201cIn bijna alles zie je mijn cultuur, vooral de keuken. Surinamers hebben dat warme: \u2018Heb je al gegeten?\u2019 Op Cura\u00e7ao is men ook hartelijk, maar anders.\u201d<\/p>\n
Identiteit en geschiedenis
Een opvallend verschil ziet hij in de omgang met het slavernijverleden. \u201cIn Suriname leeft het sterker. 1 Juli, Keti Koti, wordt daar op grote schaal herdacht. Hier heeft de datum pas de laatste jaren meer betekenis gekregen.\u201d Dat komt volgens hem door de zichtbare sporen in Suriname.<\/p>\n
\u201cWe hebben plantages nog, de Marrondorpen, de inheemse gemeenschappen. Je voelt het verleden. Hier op Cura\u00e7ao lijken mensen meer afstand te nemen van de geschiedenis.\u201d Toch zijn er grote overeenkomsten. \u201cWe zijn beide oud-gekoloniseerde volken. In Nederland merken we dat nog sterker, daar worden we vaak op \u00e9\u00e9n hoop gegooid. Terwijl onderling Surinamers en Cura\u00e7ao\u00ebnaars juist altijd goed door \u00e9\u00e9n deur kunnen.\u201d<\/p>\n
Thuis: twee landen in \u00e9\u00e9n hart
Waar is \u2018thuis\u2019 na bijna vier decennia in het buitenland? Hij hoeft niet na te denken. \u201cAllebei. Ik voel me thuis op Cura\u00e7ao. Ik had het niet 38 jaar volgehouden als dat niet zo was.\u201d Maar Suriname blijft trekken \u201cElke keer als het vliegtuig landt en ik de bomen zie\u2026 de lucht ruik\u2026 dan ben ik weer thuis.\u201d<\/p>\n
Toch ziet hij ook het verdriet
\u201cJe merkt dat er weinig ontwikkeling is. Vergeleken met Nederland of Cura\u00e7ao verandert er weinig. Veel panden in de binnenstad vergaan of zijn afgebrand. Hopelijk brengt de olie een nieuwe start.\u201d<\/p>\n
Een sterke diaspora en de kracht van opvoeding
De Surinaamse gemeenschap op Cura\u00e7ao blijft stevig verbonden met het moederland. \u201cIndividueel en in groepen. De nieuwe diaspora-organisatie is een goed initiatief. JPF (Surinaamse vereniging op Cura\u00e7ao, red.) bestaat nog steeds. En op herdenkingsdagen zie je dat er behoefte is aan saamhorigheid.\u201d<\/p>\n
Jonge Surinamers in de diaspora kunnen volgens hem veel leren van zijn generatie. \u201cOnze omgangsvormen. De beleefdheid die wij van huis uit meekregen geven Surinaamse ouders hun kinderen nog steeds mee. Dat onderscheid zie je.\u201d<\/p>\n
De successen van 50 jaar onafhankelijkheid
Ondanks de tegenslagen ziet hij belangrijke vooruitgang. \u201cNatievorming is misschien wel het grootste succes. Dat zag je weer bij de recente voetbalwedstrijd: we k\u00fannen als \u00e9\u00e9n volk optreden.\u201d Ook de cultuur bloeit, zegt hij. \u201cDe Surinaamse taal wordt meer gewaardeerd dan vroeger. Jongeren spreken en zingen het meer. De muziek is populairder. Dat is echt veranderd.\u201d<\/p>\n
En de grootste uitdagingen?
Hij somt er zonder aarzelen meer op: Onderwijs: \u201cVroeger bekend als een sterk systeem, nu ingestort.\u201d Gezondheidszorg: \u201cSurinaamse artsen waren ooit top in Nederland. Nu ontbreken middelen om goede zorg te bieden.\u201d En economie: \u201cDecennialange achteruitgang, armoede en ongelijkheid.\u201d<\/p>\n
Maar hij blijft, ondanks alles, optimistisch. \u201cAls de nieuwe inkomsten goed worden beheerd, kan Suriname herstellen. Het land h\u00e9\u00e9ft de potentie. Dat is nooit verdwenen.\u201d<\/p>\n
\u201cSuriname blijft mijn thuis. Maar ik heb ook hier wortels\u201d
Vijftig jaar onafhankelijkheid is voor hem geen abstract jubileum, maar een levenslijn: van belofte tot teleurstelling, van verlies tot veerkracht. Het is de geschiedenis van een land dat hem gevormd heeft, ook al woont hij er al bijna veertig jaar niet meer.<\/p>\n
En het is de geschiedenis van een volk dat nog steeds hoopt, werkt, worstelt en droomt in Paramaribo, Amsterdam, Willemstad en daarbuiten. \u201cSuriname leeft in mij,\u201d zegt hij. \u201cEn dat zal altijd zo blijven.\u201d<\/p>\n
\t\tDelen: <\/p>\n