{"id":87838,"date":"2025-12-18T12:56:15","date_gmt":"2025-12-18T12:56:15","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/87838\/"},"modified":"2025-12-18T12:56:15","modified_gmt":"2025-12-18T12:56:15","slug":"onder-bondskanselier-merz-staat-duitsland-voor-een-nieuwe-zeitenwende-europa-moet-onafhankelijk-worden-van-de-vs","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/87838\/","title":{"rendered":"Onder bondskanselier Merz staat Duitsland voor een nieuwe Zeitenwende: Europa moet onafhankelijk worden van de VS"},"content":{"rendered":"

Het is hoog spel dat bondskanselier Friedrich Merz (CDU) deze dagen speelt. Sinds september probeert hij in de EU de handen op elkaar te krijgen om de bevroren Russische tegoeden van 210 miljard euro te gebruiken om de defensie van de Oekra\u00efners te financieren. Hij schreef een open brief in de Financial Times<\/a> en in de Frankfurter Allgemeine Zeitung, hij zegde een reis naar Noorwegen af om de bezwaren van de Belgische premier Bart De Wever tijdens een diner weg te nemen.<\/p>\n

Tot nu toe klaarblijkelijk zonder succes. Als donderdag de Europese Raad bijeenkomt, stuit de Duitse kanselier op een aantal felle tegenstanders van de confiscatie van het Russische geld. Maar voor Merz is het een halszaak: hij zegt dat de \u201eEuropese soevereiniteit\u201d en de Europese geloofwaardigheid in de komende jaren ervan afhangt.<\/p>\n

\u201eHoe groter we de zaak van tevoren opblazen, hoe groter de kans natuurlijk dat we in ons hemd staan als het er niet doorheen komt\u201d, zegt politicoloog Frank Sauer over de grote woorden van Merz. Dat afbreukrisico neemt de kanselier op de koop toe.<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

Is het een goed idee om de Russische tegoeden in te zetten in Oekra\u00efne? Vijf obstakels<\/p>\n

\"De
\n<\/a><\/p>\n

\u201eHet lot van Oekra\u00efne is het lot van Europa\u201d, zo luidt al maanden het devies van Friedrich Merz (70). Deze week neemt hij nadrukkelijk het initiatief om Europa achter Oekra\u00efne te scharen. Een \u201eerg belangrijk initiatief\u201d, zei demissionair premier Dick Schoof maandagavond na afloop van het diner in Berlijn, waar Merz de Oekra\u00efense president Volodymyr Zelensky, de Amerikaanse afgevaardigden Steve Witkoff en Jared Kushner, EU-Commissievoorzitter Urusla von der Leyen en een aantal Europese regeringsleiders bijeenbracht.<\/p>\n

\u2018Berlijn is nu het centrum\u2019<\/p>\n

De voortrekkersrol binnen Europa is nieuw voor Duitsland. Merz\u2019 voorganger Olaf Scholz (SPD) keek star naar de VS en deed alles in samenspraak met toenmalig Amerikaanse president Joe Biden, niet in overleg met zijn Europese collega\u2019s. Politicoloog en veiligheidsdeskundige Sauer, die verbonden is aan de Universiteit van de Bundeswehr in M\u00fcnchen, zegt: \u201eScholz was qua Europapolitiek een catastrofe. Merz is wat betreft buitenlandbeleid een grote verbetering.\u201d<\/p>\n

\"Merz<\/p>\n

Merz ontving Zelensky in het Kanzleramt in Berlijn. De voortrekkersrol binnen Europa is nieuw voor Duitsland. <\/p>\n

Foto Markus Schreiber\/AFP<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

Zondag en maandag ontving Merz Zelensky en de delegatie uit de VS onder leiding van Witkoff en Kushner in het Kanzleramt in Berlijn. Witkoff is vastgoedmakelaar, Donald Trumps \u201especiaal gezant voor vredesmissies\u201d en co-auteur van het gewraakte 28-puntenplan dat de VS samen met Rusland opstelde. Na het uitlekken van het vredesplan was Merz de eerste Europese leider die Trump aan de telefoon kreeg.<\/p>\n

\n

Volgens bronnen in Duitse media vreesde Merz dat Trump uit de NAVO zou stappen<\/p>\n<\/blockquote>\n

In Berlijn ontmoette Witkoff Zelensky voor het eerst, terwijl Witkoff dit jaar al vijf keer op bezoek ging bij de Russische president Vladimir Poetin. Zelensky zei maandag na afloop op een persconferentie dat hij had gehoopt dat de Amerikanen naar Kyiv zouden komen om daar het Oekra\u00efense perspectief te horen en te zien. \u201eMaar ik ben dankbaar dat ze hier zijn en dat we gehoord worden\u201d, aldus Zelensky. \u201eBerlijn is nu het centrum van belangrijke diplomatieke gesprekken en beslissingen.\u201d<\/p>\n

In Berlijn, zo merkten politiek analisten op, zat Zelensky met Merz aan \u00e9\u00e9n kant van de onderhandelingstafel, aan de andere kant zaten de Amerikanen. \u201eDat wat we vroeger het Westen noemden, onderhandelde nu met elkaar\u201d, zegt politicoloog Sauer. Een dag eerder zei Merz op het partijcongres van zusterpartij CSU: \u201eDe Pax Americana is voorbij.\u201d<\/p>\n

\"In<\/p>\n

In Berlijn zat Zelensky met Merz aan \u00e9\u00e9n kant van de onderhandelingstafel, aan de andere kant zaten de Amerikanen.<\/p>\n

Foto handout via REUTERS<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

Plantje is nog klein<\/p>\n

Dat Europa niet kan rekenen op de VS was Merz al ruimschoots voor de publicatie van de Amerikaanse Nationale\u00a0Veiligheidsstrategie duidelijk. Op de avond in februari dat Merz\u2019 CDU de Bondsdagverkiezing won zei hij in een talkshow<\/a> dat \u201ewe van twee kanten onder immense druk staan\u201d en dat het \u201emijn absolute prioriteit [is] om stap voor stap onafhankelijk te worden van de VS\u201d.<\/p>\n

Vijf dagen later kleineerde president Donald Trump Zelensky bij diens bezoek in het Witte Huis. Volgens bronnen in Duitse media vreesde Merz in die dagen dat Trump uit de NAVO zou stappen. Ruim twee weken later werd op Merz\u2019 initiatief de \u2018Schuldenbremse\u2019 zo hervormd<\/a> dat Duitsland onbeperkt leningen kan opnemen voor defensie. Daarmee brak hij een nadrukkelijke verkiezingsbelofte. Want Merz komt uit de school van Wolfgang Sch\u00e4uble, de belichaming van de Duitse begrotingsdiscipline. In navolging van Duitsland zegden meer landen toe de defensie-uitgaven naar 5 procent te tillen, en op de NAVO-top deze zomer in Den Haag bleef het bondgenootschap in tact.<\/p>\n

<\/p>\n

\n\t\t\t\tLees ook\n\t\t\t<\/p>\n

Zuinig Duitsland zet historische stap: hoe de herziening van de \u2018Schuldenbremse\u2019 defensie en economie moet redden<\/p>\n

\"Jonge
\n<\/a><\/p>\n

Drie dagen na zijn verkiezing tot kanselier, in mei, reisde Merz per trein met de Franse president Emmanuel Macron, de Britse premier Keir Starmer en de Poolse premier Donald Tusk naar Kyiv. Daar belden ze collectief met Trump, die Amerikaanse steun toezegde voor sancties tegen Rusland als Moskou geen staakt-het-vuren zou accepteren. Die toezegging bleek van korte duur.<\/p>\n

Politicoloog Sauer zegt: \u201eEr bestond 24 uur lang de indruk dat Trump aan de kant van Europa staat, toen liet hij ons weer vallen. Zo gaat het steeds. Daar heeft Merz goed op gereageerd wat mij betreft. Zijn opvatting is: \u2018Het is deze keer misgegaan, maar we blijven het proberen, want niets doen is geen optie.\u2019\u201d<\/p>\n

\"De<\/p>\n

De \u2018familiefoto\u2019 van de deelnemers aan de bijeenkomst die Merz deze week organiseerde in het Kanzleramt in Berlijn.<\/p>\n

Foto MARKUS SCHREIBER\/ANP\/EPA<\/p>\n

Zoom in<\/p>\n

Het overleg tussen Zelensky, de Amerikanen en de Europeanen in Berlijn is zo\u2019n nieuwe poging van Merz. De VS hebben niets zwart op wit toegezegd, het gaat om een \u201etoenaderingspoging\u201d, aldus een hoge Duitse ambtenaar. Merz zelf zei op maandagavond dat er een \u201ekans is op een echt vredesproces. Het plantje is nog klein, maar de kans is re\u00ebel\u201d.<\/p>\n

Te nationalistisch project<\/p>\n

Op Merz\u2019 aanpak is ook kritiek. Een van zijn argumenten voor het gebruik van de Russische tegoeden in Brussel is dat Europa besluitvaardigheid moet laten zien en eensgezindheid moet uitstralen. Dat argument gebruikt hij ook in zijn coalitie: toen hij twee weken geleden geen meerderheid bij elkaar dreigde te krijgen voor een nieuwe pensioenwet, vond Merz het nodig zijn partijgenoten erop te wijzen dat een afwijkende stem de Duitse regering zou destabiliseren terwijl Europa door Poetin wordt bedreigd.<\/p>\n

\n

Groenen-voorzitter Franziska Brantner zei dat Merz de \u201epositie van Duitsland heeft verzwakt\u201d<\/p>\n<\/blockquote>\n

In eigen land staat Merz er niet goed voor: zijn coalitie van CDU\/CSU en SPD komt maar moeizaam tot compromissen, de grote hervormingen die Merz aankondigde krijgt hij er niet doorheen. De Duitse economie stagneert en in de peilingen is de radicaal-rechtse Alternative f\u00fcr Deutschland (AfD) de CDU voorbijgestreefd. Weekblad Die Zeit stelde in een commentaar<\/a> dat het nogal een zwaktebod is om de eigen coalitie op allerlei binnenlandse onderwerpen te willen disciplineren met het dreigement \u2018Poetin\u2019 en \u2018Trump\u2019.<\/p>\n

Ook de oppositie is kritisch, en niet alleen pro-Russische partijen zoals de AfD. Europarlementari\u00ebr Marie-Agnes Strack Zimmermann (FDP) waarschuwde Merz voor een te dominante Duitse rol: \u201eHeel Europa moet aan de kant van Oekra\u00efne staan\u201d, aldus Strack-Zimmermann<\/a> in de Tagesspiegel. \u201eDe pogingen van Poetin en van Trump om Europa te verdelen zijn openlijker dan ooit. In die moet de kanselier niet trappen.\u201d Volgens Strack-Zimmermann moet de Duitse leiderschapsrol niet ten koste gaan van Europese eensgezindheid. <\/p>\n

Groenen-voorzitter Franziska Brantner zei in de FAZ<\/a> dat Merz de \u201epositie van Duitsland verzwakt\u201d, onder meer omdat hij heeft gezegd dat hij het \u201egrootste conventionele leger van Europa\u201d wil opbouwen in Duitsland. Volgens de Groenen is dat een te nationalistisch project en zou het om een zo sterk mogelijk Europees leger moeten gaan. De Duitse Bundeswehr werkt wel heel nauw samen met veel buurlanden.<\/p>\n

Tweede Zeitenwende<\/p>\n

Kort na de publicatie van de Amerikaanse veiligheidsstrategie sprak Merz\u2019 partijgenoot Norbert R\u00f6ttgen van een \u201etweede Zeitenwende\u201d, een tweede epochale ommekeer. De eerste Zeitenwende had kanselier Olaf Scholz in 2022 uitgeroepen, daags na de Russische invasie in Oekra\u00efne. Concreet betekende die ommekeer dat Duitsland voor het eerst sinds de val van de Muur in 1989 fors in defensie investeerde, ook met steun van oudsher pacifistische partijen als de Groenen.<\/p>\n

De tweede Zeitenwende is volgens R\u00f6ttgen dat de VS voor het eerst sinds WOII niet meer aan de kant van Europa staan. Dat raakt aan de identiteit van de christen-democraten van Merz, die naoorlogs West-Duitsland opbouwden onder een soort Amerikaans mentorschap, en die ook veel verantwoordelijkheden afschoven op de VS.<\/p>\n

Nu moet Europa wat Merz betreft dus onafhankelijk worden van de VS. Het gebruik van de bevroren Russische tegoeden is daarbij voor Merz een cruciale stap. Ook Groenen-politica Brantner stelt dat het een \u201ecapitulatie\u201d van Europa zou zijn als het Russische geld in Brussel niet wordt vrijgegeven. Die urgentie klinkt in Berlijn overal. Een hoge ambtenaar zegt: \u201eEr is geen plan B. Deze week wordt het lot van Europa bezegeld.\u201d<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n

<\/p>\n

\tDe journalistieke principes van NRC
\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Het is hoog spel dat bondskanselier Friedrich Merz (CDU) deze dagen speelt. Sinds september probeert hij in de…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":87839,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[15],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38,67,64,65,66],"class_list":{"0":"post-87838","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-wereld","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-nederland","18":"tag-nederlanden","19":"tag-nederlands","20":"tag-netherlands","21":"tag-news","22":"tag-nieuws","23":"tag-nl","24":"tag-top-stories","25":"tag-topstories","26":"tag-voorpaginanieuws","27":"tag-wereld","28":"tag-world","29":"tag-world-news","30":"tag-worldnews"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115740684222597995","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87838","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=87838"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/87838\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/87839"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=87838"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=87838"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=87838"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}