{"id":88549,"date":"2025-12-19T06:59:17","date_gmt":"2025-12-19T06:59:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/88549\/"},"modified":"2025-12-19T06:59:17","modified_gmt":"2025-12-19T06:59:17","slug":"favoriete-lichte-boeken-van-nrc-redacteuren","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/88549\/","title":{"rendered":"Favoriete lichte boeken van NRC-redacteuren."},"content":{"rendered":"

\"\"
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n

Eduardo Mendoza: Geen nieuws van Gurb. (Sin noticias de Gurb) Vert. Annet van der Heijden. Weerwoord, 179 blz. \u20ac21,99<\/p>\n

De rare fratsen van een kapitein<\/p>\n

Hoe ziet een buitenaards wezen onze wereld? In\u00a0Geen nieuws van Gurb, van de Spaanse auteur Eduardo Mendoza, is de kapitein van een ruimteschip op zoek naar zijn beste vriend Gurb die ergens over de aarde zwerft. In zijn logboek noteert de kapitein wat hij meemaakt tijdens zijn zoektocht door Barcelona, wat leidt tot soms hilarische observaties, vooral als hij de menselijke soort duidt. \u201eMenselijke wezens zijn er in allerlei maten. De allerkleinsten zijn zo petieterig dat ze makkelijk vertrapt kunnen worden als de langere mensen ze niet in een wagentje zouden meevoeren. De allergrootsten zijn zelden langer dan 200 cm. Wat ook verbazingwekkend is, is dat ze bij het liggen\u00a0precies even lang blijven.\u201d<\/p>\n

Naast al deze observaties doet de kapitein ook zijn best om te integreren; dat doet hij door zichzelf te \u2018materialiseren\u2019 in de gedaante van een dier of menselijk wezen. Zo is hij de ene keer een fuut, dan weer president Eisenhower of stierenvechter Paquirr\u00edn. Dat zo\u2019n lichaam flink wennen is, blijkt wel als hij bij het oversteken geregeld wordt onthoofd \u2013 achtereenvolgens door bus 17, een Opel Corsa, een bestelbus en een taxi.\u00a0<\/p>\n

Sin noticias de Gurb,\u00a0in 1990 als roman gepubliceerd en nu in het Nederlands vertaald, verscheen oorspronkelijk\u00a0in delen in de Spaanse krant El Pa\u00eds. Aanvankelijk weigerde Mendoza voor een krant te schrijven \u2013 hij haat deadlines \u2013 maar de toenmalige hoofdredacteur Xavier Vidal-Folch wist hem toch over te halen. Gelukkig maar, want vanwege de lichte toon is de roman inmiddels in vele talen verschenen en staat het bij tal van scholen in Spanje op de leeslijst. <\/p>\n

En ook al blijft Gurb spoorloos, je kunt niet anders dan lachen om de rare fratsen die de kapitein uithaalt en het eens zijn met zijn observaties over klassenverschillen of milieuvervuiling. Wel verandert hij, naarmate zijn verblijf op aarde langer duurt, in een nogal stereotype figuur met een liefde voor \u2018losse\u2019 meisjes, voetbal, churros, likeurtjes en gefrituurde visjes uit Barceloneta. Maar dat beeld van zichzelf haalt hij dan weer onderuit door luidkeels Spaanse liedjes te zingen met de eigenaar van een Chinees restaurant of caf\u00e9-eigenares Mercedes, wanneer ze ziek is, een elektrische trein cadeau te geven. Daarmee is deze roman, zoals Mendoza zelf opmerkt in zijn voorwoord, inderdaad een boek dat lezers \u201everlichting brengt in verdrietige tijden\u201d. <\/p>\n

Rosan Hollak<\/p>\n

Aan een wilde meid heb je wat<\/p>\n

\"\"
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n

Bo\u017eena N\u011bmcov\u00e1: Wilde B\u00e1ra. (Div\u00e1 B\u00e1ra) Vert. Kees Mercks. Pegasus, 72 blz. \u20ac15,-<\/p>\n

De Tsjechische literatuur blinkt uit door een unieke combinatie van humor en melancholie. Die eigenschappen herken je ook in de onlangs vertaalde novelle Wilde B\u00e1ra van Bo\u017eena N\u011bmcov\u00e1 <\/a>(1820-1862), de belangrijkste Tsjechische vrouwelijke auteur van de negentiende eeuw. Het is het verhaal van het boerenmeisje B\u00e1ra, de dochter van dorpsherder Jakub en zijn vrouw Barbora. Die laatste overleed een paar jaar na de bevalling aan \u2018twijfels\u2019 over de herkomst van haar dochtertje. Heeft zij B\u00e1ra dan niet zelf gebaard? Natuurlijk, maar we zijn op het Tsjechische platteland en daar geloofden ze in de negentiende eeuw in heksen en spoken. Toen B\u00e1ra nog kraamzorg kreeg en de kraamvrouw even niet in de buurt was, is Barbora flauwgevallen. Ze werd gevonden door de dorpstantes en de vroedvrouw, die meteen riepen dat de middagheks langs was geweest om een wild kind op de plek van B\u00e1ra te leggen. Daarop trokken ze B\u00e1ra uit haar wieg om haar aan een nauwlettend fysiek onderzoek te onderwerpen. Ja, het kind had enorme ogen, een groot hoofd, korte beentjes en ga zo maar door. Kortom, ze moest wel een wild kind zijn.<\/p>\n

Jakub trekt zich er niets van aan. Hij neemt B\u00e1ra mee op zijn herderstochten, laat haar op de koeien zitten en stuurt haar in de winters naar school. Zo groeit B\u00e1ra op tot een grote, sterke meid, die in het dorp gepest wordt met haar \u2018koeienogen\u2019, maar die alle jongens omver gooit als het op vechten aankomt. Gelukkig heeft ze twee trouwe vrienden: de verlegen Jos\u00edfek, de zoon van de koster, en Elska, het nichtje van de pastoor. Met hen trekt ze vrijwel dagelijks op en natuurlijk is de Jos\u00edfek verliefd op haar.<\/p>\n

Het drama in de novelle begint als Elska op haar achttiende naar Praag verhuist om bij een tante te gaan wonen en goede manieren te leren. Ze wordt er verliefd op een knappe dokter. Maar haar oom, de pastoor, heeft een andere bruidegom voor haar in petto: een rijke, aartslelijke en saaie rentmeester. B\u00e1ra, het wilde meisje, verzint nu een list om haar vriendin te helpen en doolt vermomd als spook door het bos om de rentmeester wijs te maken dat hij maar beter weg kan blijven. Die sc\u00e8ne is zo geestig geschreven dat je dit boek alleen al om die reden als een medicijn tegen een sombere bui leest. Maar voordat je tot dat besef bent gekomen, moet je eerst nog meemaken dat B\u00e1ra door de pastoor gestraft wordt voor haar handelen. Ook haar vader moet boeten en wordt door de dorpelingen niet meer als herder gevraagd. Maar uiteindelijk is N\u011bmcov\u00e1 genadig voor al haar personages. Als ze de draaglijke lichtheid van het bestaan voor je heeft onthuld, ben je dan ook extra blij dat dit opwekkende, literaire kleinood eindelijk door Kees Mercks is vertaald.<\/p>\n

Michel Krielaars<\/p>\n

De oervader van de muzak<\/p>\n

De premi\u00e8re verliep niet gladjes. Op 8 maart 1920 klonk in Parijs tijdens de pauze van een toneelstuk voor het eerst de Musique d\u2019ameublement van Erik Satie; speciaal gecomponeerde achtergrondmuziek, die nadrukkelijk ni\u00e9t was bedoeld om aandachtig naar te luisteren. Dat concept was zo nieuw dat het publiek er geen raad mee wist. Pauzegesprekken staakten, groepjes mensen schaarden zich aandachtig rond musici. De componist liep rond en riep het publiek driftig toe: \u201eIn godsnaam blijf praten! Loop rond! Niet luisteren!\u201d Tevergeefs.<\/p>\n

Satie geldt sindsdien soms als oervader van \u2018muzak\u2019, maar zijn \u2018gemeubileerde muziek\u2019 is slechts een van de vele idee\u00ebn die veel invloed hadden op musici die na hem kwamen. Satie geldt ook als een oervader van minimal music en van de experimenten van John Cage. Het herdenkingsjaar dat nu bijna is afgelopen \u2013 Satie stierf honderd jaar geleden in 1925 \u2013 verliep nogal geruisloos, maar dat komt wellicht doordat zijn invloed toch al zo alom aanwezig is. De 84-jarige Bob Dylan betrad in ieder geval bij zijn huidige tournee het podium op klanken van Satie; misschien een verhuld eerbetoon.<\/p>\n

\"\"
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n

Ian Penman: Erik Satie. Three Piece Suite. Fitzcarraldo Editions, 213 blz. \u20ac17,30<\/p>\n

Het Satie-jaar heeft wel een onderhoudend, associatief, soms vederlicht boek opgeleverd: Erik Satie. Three Piece Suite van de Britse muziekcriticus Ian Penman. Penman laat zijn gedachten rond Satie schijnbaar ongeordend stromen in drie delen: een min of meer conventioneel biografisch hoofdstuk; een Satie-alfabet een dagboek. Zijn aanpak levert geregeld prachtige flitsen van inzicht op, maar leidt even vaak ook tot weinig of niets.<\/p>\n

Zo erg is dat niet. \u00a0Satie\u2019s enorme invloed als inspiratiebron is misschien ook niet alleen een compliment. Dat zoveel componisten idee\u00ebn van hem hebben opgepakt komt mede doordat die idee\u00ebn soms maar half zijn uitwerkt, of alleen zijn aangeduid. Er zat vaak m\u00e9\u00e9r in al die de vondsten, grappen en suggesties van Satie. Was zijn muziek al helemaal voltooid en volmaakt geweest, zou Satie\u2019s invloed niet zo groot zijn geweest. Dat het nutteloze, overbodige en briljante zich bij Penman naadloos afwisselen, past eigenlijk best goed.<\/p>\n

Satie\u2019s muziek mocht vooral niet groots en zwaar zijn, niet bombastisch en zeker niet overweldigend. \u00a0Satie liet zich inspireren door het rumoer van de stad, het nachtleven in cabarets, populaire chansons en het circus. Penman kent de avantgarde van de eerste decennia van de vorige eeuw op zijn duimpje. Maar minstens zo belangrijk zijn voor Penman zijn dagdromen over \u00a0Satie, het dagelijkse borreluur dat hij gebruikt om met een glas in de hand te mijmeren over Satie. \u00a0Penman nam ook een lijstje op met titels van zijn improvisaties achter de piano, \u00a0ge\u00efnspireerd op episodes uit Satie\u2019s leven.<\/p>\n

Voor Penman gaat de muziek van Satie over \u201ehet aanvaarden van het voorbijgaan van de tijd.\u201d Hij omschrijft hem als de componist die \u201eonze aandacht richt op het domein van stille momenten.\u201d Momenten van balorigheid en inspiratie, verveling en vervulling, liggen daarbij helemaal niet zo ver uit elkaar \u2013 in ieder geval niet voor Penman en voor \u00a0Satie nog minder.<\/p>\n

Peter de Bruijn<\/p>\n

Een klein veelzeggend verhaal <\/p>\n

Hoe kun je zo\u2019n groot verhaal vertellen met zo weinig woorden? Dat is wat ik dacht toen ik De redding van Judith Koelemeijer, dat begin dit jaar verscheen, onlangs voor de tweede keer las.<\/p>\n

\"\"
\nBekijk artikel in krant<\/p>\n

Judith Koelemeijer: De redding. Atlas Contact, 130 blz. \u20ac18,99<\/p>\n

Het afgelopen jaar las ik prachtige boeken. Maar de hoofdpersonen waren, hoewel ze in de geschiedenis een rol van betekenis speelden, in hun priv\u00e9leven vaak klootzakken. Denk aan Harry Hopkins, de rechterhand van president Roosevelt, in Wisselwachter van Geert Mak. Of Japankenner Franz von Siebold in Zwevende wereld van Annejet van der Zijl. Door hun ambities vergaten ze onder meer hun kinderen.<\/p>\n

De redding is op het oog een klein, waargebeurd verhaal, over twee vrouwen. De ene, Leah, glijdt op een avond met haar auto de Leidsevaart in Haarlem in. Een menigte kijkt toe.\u00a0 \u201eIedereen stond daar, geschokt en ach en wee zeggend. Maar niemand deed iets \u2013 ook zij niet.\u201d Zij is Miriam, de ander vrouw, die na enige aarzeling toch het water in springt en Leah op het nippertje redt van de verdrinkingsdood.<\/p>\n

Kundig voegt Koelemeijer in een bestek van minder dan honderddertig bladzijden het ene na het andere laagje toe aan dit verhaal. Beide vrouwen, de een jong en de ander oud, waren op weg naar een lezing van filosoof Paul van Tongeren. Eerst leren we Leah kennen, een Vlaamse, die al drie keer eerder bijna blijkt te zijn verdronken \u00e9n als kind een ander kind uit een beek heeft getrokken. Als volwassene deed ze een vergeefse poging haar zwemdiploma te halen.<\/p>\n

Daarna volgt het levensverhaal van Miriam, die via een examenbundel die Paul van Tongeren samenstelde, in aanraking kwam met Aristoteles. \u201eDe deugdenleer van Aristoteles had geraakt aan essenti\u00eble levensvragen waar ze ook zelf mee worstelde.\u201d Wat doet er echt toe in het leven? Leah en Miriam, de \u00e9\u00e9n streng katholiek opgevoed, de ander het kind van een Joodse moeder en een Turkse moslim, worstelen na de ingrijpende gebeurtenis met schuldgevoelens. Leah omdat ze het leven van Miriam in gevaar heeft gebracht. Miriam omdat ze zich afvraagt: had ik eerder moeten springen? Bovendien, \u201ewas ze ook niet voor zichzelf in het water gesprongen, om in elk geval haar eigen geweten te redden?\u201d<\/p>\n

Het staat er nergens met zoveel woorden, maar als lezer denk je: deze twee vrouwen hebben heel goed begrepen wat de kern is van die godsdiensten.<\/p>\n

Koelemeijer deed bijna vijftien jaar over dit kleine grote verhaal: ook dat voegt een extra laagje toe, we volgen haar hoofdpersonen over een lange periode. Een terugkerend thema in haar werk is de vraag hoe een persoon verandert na een ingrijpende gebeurtenis. Na de \u2018tewaterlating\u2019, zoals ze het zelf noemt, krijgt Leah haar \u2018oude en nieuwe zelf niet bij elkaar\u2019.<\/p>\n

Waarom is De redding dan toch zo\u2019n troostrijk verhaal, vroeg ik me af toen ik het opnieuw las. Ik denk omdat het gaat over echte mensen, met echte vragen, die uiteindelijk rust lijken te vinden. En omdat het een mooi verhaal is. Mooie verhalen bieden altijd troost.<\/p>\n

Jeroen van der Kris<\/p>\n

Geef cadeau<\/p>\n

Deel<\/p>\n

Mail de redactie<\/p>\n

\nNIEUW: Geef dit artikel cadeau
\n\t\t\tAls NRC-abonnee kun je elke maand 10 artikelen cadeau geven aan iemand zonder NRC-abonnement. De ontvanger kan het artikel direct lezen, zonder betaalmuur.\n\t\t<\/p>\n

<\/p>\n

\tDe journalistieke principes van NRC
\n<\/a> <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Bekijk artikel in krant Eduardo Mendoza: Geen nieuws van Gurb. (Sin noticias de Gurb) Vert. Annet van der…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":88550,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[25],"tags":[99,48,98,46,47,49,45,50],"class_list":{"0":"post-88549","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-amusement","8":"tag-amusement","9":"tag-dutch","10":"tag-entertainment","11":"tag-nederland","12":"tag-nederlanden","13":"tag-nederlands","14":"tag-netherlands","15":"tag-nl"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115744943207502302","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88549","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=88549"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/88549\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/88550"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=88549"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=88549"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=88549"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}