Except the first time the vaccinated were actually part of the figures, the rise had already begun. pic.twitter.com\/4tOG0dNQGp<\/a><\/p>\n \u2014 Maarten Keulemans (@mkeulemans) December 16, 2025<\/a><\/p><\/blockquote>\n De eerste misvatting is fundamenteel. De grafiek toont jaartotalen \u2013 geen continue tijdlijn met dagen of maanden. Het datapunt boven 2021 vertegenwoordigt dus het gehele kalenderjaar 2021, inclusief de vaccinatiecampagne dat jaar!.<\/p>\n En het was niet zo moeilijk voor Keulemans om dat te begrijpen want de streep die aangeeft \u201cvoor vaccinatie\u201d en \u201cna vaccinatie\u201d loopt in de grafiek door het jaar 2020. En daaruit zou iedereen die iets van data en grafieken snapt direct afleiden dat die streep het eind van het jaar betreft. En dus alle cijfers van de afzonderlijke jaren geplaatst zijn aan het eind van dat lopende jaar.<\/p>\n Wie dat onderscheid niet maakt, schuift de eerste stijging automatisch een jaar naar voren, waardoor het lijkt alsof de toename al \u201cvoor vaccinatie\u201d begon: te vroeg. In werkelijkheid is het datapunt over heel 2021 juist het eerste waarin de stijging zichtbaar wordt. En dat is dus het jaar waarin de vaccinatie grootschalig beginnen.<\/p>\n Dit type mislezing is bepaald niet uitzonderlijk, bij de huidige populariteit van grafieken, maar w\u00e9l fataal in een debat waarin de timing van causale factoren centraal staat.<\/p>\n 2. Verwarring tussen de assen<\/p>\n Keulemans stelt in zijn tweet dat \u201cde x-as bij 48 begint\u201d.<\/p>\n Dat is eenvoudig onjuist. Ten eerste bedoelt hij de y-as, die het aantal medicijngebruikers per 1.000 personen toont. Niet de x-as.<\/p>\n Het mag opmerkelijk heten dat een wetenschapsjournalist van dit kaliber een dergelijke dilettantenvergissing maakt. De as waarover hij het heeft is de y-as, die bij 48 begint.<\/p>\n De grafiek laat overduidelijk zien dat alle waarnemingen in de jaren 2013 tot en met 2020 de cijfers tussen 48 en 50 lagen. (Gebruikers van hartmedicatie per 1000 personen tussen 15 en 44 jaar). Vanaf 2021 stijgt dat cijfer naar 59 per 1000 in 2024.<\/p>\n 3. Assen vertellen \u00f3\u00f3k een verhaal<\/p>\n Dat de y-as niet bij nul begint, is g\u00e9\u00e9n aanwijzing van manipulatie \u2013 het is een algemeen aanvaarde methode in wetenschappelijke visualisaties. Een volledig bereik van 0 tot 60 zou alle nuances verbergen, terwijl het juist om relatieve veranderingen gaat. Wie veel met data werkt, weet dat het doel van een grafiek niet altijd is om absolute waarden te tonen, maar om trends inzichtelijk te maken.<\/p>\n De verwarring over \u201cafgesneden assen\u201d komt vaker voor bij lezers die grafieken beschouwen als illustraties, niet als analysetools. In werkelijkheid is de as-schaal een essentieel onderdeel van de boodschap: ze bepaalt welk detailniveau zichtbaar wordt.<\/p>\n In epidemiologie, econometrie en natuurkunde is dit standaardpraktijk. Een wetenschapsjournalist zou daarvan doordrongen moeten zijn, zeker als hij zich inlaat met discussies over datavisualisatie.<\/p>\n 4. Over welk \u2018hartmedicijn\u2019 gaat het?<\/p>\n In zijn reactie vroeg Keulemans zich af welk \u201chartmedicijn\u201d bedoeld werd, alsof het om \u00e9\u00e9n specifiek middel ging. Dat geeft aan dat hij zich niet heeft verdiept in de classificatie.<\/p>\n De data hebben betrekking op de ATC-hoofdgroep C \u2013 cardiovasculaire medicatie in de terminologie van de Wereldgezondheidsorganisatie. Het gaat dus om een brede categorie: bloeddrukverlagers, middelen bij hartritmestoornissen, enzovoort. Mocht je daarmee onbekend zijn, dan is dat gemakkelijk op te zoeken, zelfs via het bronartikel.<\/p>\n 5. Terloopse desinformatie<\/p>\n Als verklaring voor de onmiskenbare stijging werd gegeven dat er \u201cmogelijk een voorschrijf\u2011richtlijn is aangepast\u201d. Maar van een dergelijke wijziging is niets bekend. Zulke aanpassingen zijn grootschalig, worden gedocumenteerd, en zijn publiek te vinden. In Noorwegen is daar geen spoor van.<\/p>\n Dit is een knuppel in het hoenderhok, een stuk rood vlees in de leeuwenkuil \u2013 in ieder geval heeft het met waarheidsvinding of hypothesevorming weinig te maken.<\/p>\n 6. De cijfers zelf: een onmiskenbare trendbreuk<\/p>\n Wanneer we de cijfers over 2016\u20132020 vergelijken met die van 2020\u20132024, zien we een duidelijke trendbreuk. Bij jongere volwassenen (met name 15\u201334 jaar) neemt het gebruik van hartmedicatie opvallend sterk toe \u2013 vele malen sterker dan in de vijf jaar daarvoor.<\/p>\n De blauwe staven in de grafiek geven de toenames (en afnames) bij elke leeftijdsgroep weer van 2020 vergeleken met vijf jaar eerder, 2016. De paarse staven doen hetzelfde voor het verschil tussen 2020 en 2024 (ook dat zijn vijf volle jaren, voor de meerekenaars die denken dat 2020-2016=4).<\/p>\n Zo\u2019n sprongsgewijze toename is geen reguliere gezondheidsontwikkeling. Die vraagt om onderzoek naar de oorzaken. Of dat vaccinatie is of iets anders, moet onafhankelijk worden vastgesteld. Maar het fenomeen proberen te ontkennen door een mislezing van een grafiek \u2013 dat helpt niemand verder.<\/p>\n Wat dit zegt over wetenschapsjournalistiek<\/p>\n De kern van het probleem ligt niet bij \u00e9\u00e9n persoon, maar bij een journalistieke houding: te snel conclusies trekken zonder de data zorgvuldig te interpreteren. Wanneer iemand met een groot bereik een dataset onjuist uitlegt, draagt dat bij aan verwarring, niet aan verduidelijking.<\/p>\n Het valt daarbij wel op dat deze vergissingen nooit ten nadele van de vaccins uitvallen. Hetzelfde geldt voor rekenfouten, misclassificaties, communicatie-onhandigheden en biases in studies.<\/p>\n Goede wetenschap vraagt om bescheidenheid en precisie. Wie zegt dat data \u201ciets niet laten zien\u201d, moet eerst zeker weten dat hij ze correct leest.<\/p>\n Slotbeschouwing<\/p>\n Een grafiek van alle data, met een y-as die op 0 begint, is even compleet als nietszeggend.<\/p>\n Maar zelfs als we alle leeftijden (M\/V) samen nemen vanaf 2015, blijft er een duidelijk signaal zichtbaar:<\/p>\n De Noorse cijfers laten op zijn minst een opmerkelijke stijging zien in het gebruik van hartmedicatie bij jongere leeftijdsgroepen na 2020.<\/p>\n Wat de onderliggende oorzaken zijn, is nog onderwerp van onderzoek \u2013 maar \u00e9\u00e9n ding staat vast: eerst begrijpen wat data \u00e9cht betekenen, voordat er een verklaring bij gezocht wordt.<\/p>\n Een iets uitgebreidere versie met voetnoten staat op Virusvaria. <\/a><\/p>\n \u00a0<\/p>\n ![\"Noorse](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-1-851x1024.jpg\")
<\/p>\n![\"Noorse](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/1766334559_811_image.png\")
<\/p>\n![\"Noorse](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-1-1024x508.png\")
<\/p>\n![\"Noorse](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/image-2.jpg\")
<\/p>\n