{"id":94772,"date":"2025-12-26T09:05:17","date_gmt":"2025-12-26T09:05:17","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/94772\/"},"modified":"2025-12-26T09:05:17","modified_gmt":"2025-12-26T09:05:17","slug":"de-vroege-kerstman-had-een-vreemd-uiterlijk-zo-zag-hij-eruit","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/94772\/","title":{"rendered":"De vroege Kerstman had een vreemd uiterlijk \u2013 zo zag hij eruit"},"content":{"rendered":"

Ieder kind kan je vertellen waar de Kerstman woont: op de Noordpool. Daar woont hij met zijn elfen, pakt hij cadeautjes in, en vertrekt op kerstavond met zijn slee om de hele wereld rond te vliegen. Maar deze vertelling is verrassend jong. Waar komt het verhaal achter de Kerstman eigenlijk vandaan?<\/p>\n

Een heilige uit Klein-Azi\u00eb
<\/p>\n

De oorsprong van de Kerstman ligt niet in sneeuw en rendieren, maar in het huidige Turkije. In de derde en vierde eeuw n.C. leefde daar een Griekse bisschop genaamd Nicolaas. Volgens een bekende legende bracht hij drie vermoorde jongetjes weer tot leven. \u2018Dat wonder maakte hem tot beschermheilige van kinderen,\u2019 zegt historicus Gerry Bowler, die de geschiedenis van de Kerstman uitgebreid onderzocht. <\/p>\n

Tussen 1200 en 1500 groeide Sint-Nicolaas in Europa uit tot d\u00e9 figuur die geschenken bracht. Zijn feest werd gevierd op 6 december, zijn vermoedelijke sterfdag. Zijn uiterlijk was geen exacte weergave van een bisschop, maar leunde op oudere mythologische figuren, zoals de Romeinse Saturnus en Odin uit de Noorse mythologie<\/a>. <\/p>\n

Wat gebeurde er na de Reformatie?<\/p>\n

Na de Reformatie<\/a> verdwenen katholieke heiligen in grote delen van Noord-Europa uit het publieke leven. Dat leverde een probleem op, zegt Bowler: \u2018Wie moest nu de cadeautjes brengen?\u2019<\/p>\n

Leestip: Waarom we in Nederland twee kerstdagen vieren<\/a><\/p>\n

In veel regio\u2019s werd die rol overgenomen door het kindje Jezus en verschoof het geven van geschenken van 6 december naar Kerstmis. Vaak kreeg Jezus hulp van een begeleider die pakjes droeg en stoute kinderen schrik aanjoeg, een rol die minder goed paste bij zijn onschuldige imago.<\/p>\n

Zo ontstonden in vooral Duitstalige gebieden angstaanjagende figuren als Ru Klaus, Pelznickel en Krampus, de demonische tegenhanger van Sinterklaas<\/a>. Deze \u2018helpers\u2019 waakten over het gedrag van kinderen en straften wie zich misdroeg met zweepslagen of dreigende ontvoering.<\/p>\n

De Kerstman steekt de oceaan over<\/p>\n

In Nederland en Belgi\u00eb hield men vast aan Sinterklaas<\/a>. Die traditie namen emigranten mee naar de Nieuwe Wereld, waar ook Duitse volksverhalen over strenge cadeautjesbrengers voortleefden.<\/p>\n

\"debrandstaetter images\/\/Getty Images<\/p>\n

De half geit, half demoon Krampus trekt samen met Sinterklaas door de dorpen. Waar Sinterklaas de kinderen beloont, straft Krampus de kinderen die zich misdragen door hen met berkentakken te slaan.<\/p>\n

In het vroege koloniale Amerika was Kerstmis overigens allesbehalve gezellig. \u2018Het was een chaotisch volksfeest, vaak verstoord door alcohol en vechtpartijen,\u2019 zegt Bowler. \u2018Van een magische figuur die cadeautjes bracht, was geen sprake.\u2019<\/p>\n

Dat veranderde aan het begin van de negentiende eeuw, toen Amerikaanse schrijvers Kerstmis wilden omvormen tot een huiselijk familiefeest. Daarbij grepen ze terug op de figuur van Sint-Nicolaas.<\/p>\n

Van vliegende koets tot rendierslee<\/p>\n

In 1809 verscheen in Knickerbocker\u2019s History of New York van Washington Irving een pijprokende Nicolaas die in een vliegende koets over de daken reisde. In 1821 verbond het ge\u00efllustreerde gedicht De kindervriend Sint-Nicolaas definitief aan Kerstmis.<\/p>\n

Het beeld van de Kerstman zoals we hem nu kennen \u2013 een volwassen man in een rood pak die vanuit de Noordpool met een rendierslee de wereld overvliegt \u2013 ontstond pas aan het einde van de negentiende eeuw. <\/p>\n

Een kleine Santa in een vreemde outfit<\/p>\n

Een sleutelrol was weggelegd voor cartoonist Thomas Nast, een van de beroemdste tekenaars van zijn tijd. Hij gaf Santa zijn vriendelijke gezicht, maar volgens Bowler was zijn creatie nog verre van perfect. \u2018Nast tekende Santa als iemand die half zo groot was als een volwassene,\u2019 zegt hij, \u2018en eerlijk gezegd droeg hij een nogal ongepaste onderbroek met lange pijpen.\u2019<\/p>\n

\"thomasSepia Times\/\/Getty Images<\/p>\n

Thomas Nast schetste Santa als iemand die veel kleiner was dan een volwassene en ook op zijn outfit valt het nodige aan te merken.<\/p>\n

Toen het Noord-Amerikaanse beeld van Santa Claus eenmaal was ingeburgerd, maakte hij de oversteek terug naar Europa. Daar paste hij zich aan lokale tradities aan en kreeg hij nieuwe namen: P\u00e8re No\u00ebl, Father Christmas en uiteindelijk weer de Kerstman.<\/p>\n

Meer ontdekken? Krijg onbeperkt toegang tot National Geographic Premium<\/a> en steun onze missie. Word vandaag nog lid!<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"Ieder kind kan je vertellen waar de Kerstman woont: op de Noordpool. Daar woont hij met zijn elfen,…\n","protected":false},"author":2,"featured_media":94773,"comment_status":"","ping_status":"","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[39,40,48,43,44,34,35,41,42,12500,46,47,49,45,32,33,50,36,37,38],"class_list":{"0":"post-94772","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-nederland","8":"tag-breaking-news","9":"tag-breakingnews","10":"tag-dutch","11":"tag-featured-news","12":"tag-featurednews","13":"tag-headlines","14":"tag-hoofdpunten","15":"tag-latest-news","16":"tag-latestnews","17":"tag-leer-me-iets","18":"tag-nederland","19":"tag-nederlanden","20":"tag-nederlands","21":"tag-netherlands","22":"tag-news","23":"tag-nieuws","24":"tag-nl","25":"tag-top-stories","26":"tag-topstories","27":"tag-voorpaginanieuws"},"share_on_mastodon":{"url":"https:\/\/pubeurope.com\/@nl\/115785074439221172","error":""},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94772","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/comments?post=94772"}],"version-history":[{"count":0,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/posts\/94772\/revisions"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media\/94773"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=94772"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/categories?post=94772"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=94772"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}