Op de middelbare school geldt hij als een whizzkid. Docenten vragen zijn hulp bij ict-problemen<\/p>\n<\/blockquote>\n
Van jongs af aan is E. gefascineerd door computers. Moeder Suzanne herinnert zich zijn verrukking toen hij als peuter van drie ontdekte dat hij met een muis een cursor kon laten bewegen over het scherm. \u201eDaar ben ik later gewoon mee verder gegaan\u201d, zegt E.\u00a0<\/p>\n
Op de middelbare school geldt hij als een whizzkid. Docenten vragen regelmatig zijn hulp bij ict-problemen. Op vijftienjarige leeftijd breekt E. in op het printernetwerk van de school, waarbij hij de printers omdoopt tot \u2018E\u2019s coole printer\u2019. Ook verandert hij \u2013 naar eigen zeggen per ongeluk \u2013 het ip-adres, zodat niemand meer kan printen. Niet iedereen kan daar om lachen. E., zo vertellen zijn docenten later aan de Kinderbescherming, begaf zich op een \u201ehellend vlak\u201d.\u00a0<\/p>\n
Met zijn zoon bezoekt vader Dennis een ori\u00ebntatiedag van de opleiding ict op de Hogeschool Utrecht. Een docent zet E. achter de computer en is volgens Dennis onder de indruk van de vaardigheden van de dan zestienjarige havist: \u201eAls hij dit nu al kan, zei die man, dan heeft hij zijn P al binnen\u201d, aldus Dennis.<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/221225OND_2026309092_WEB_ILLU_Hacker_DEF2_Gijs-Kast.jpg\")
Illustratie Gijs Kast<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
Hackersgroep<\/p>\n
Om E. te stimuleren met lezen, hebben zijn ouders hun zoon het boek Ik weet je wachtwoord van journalist Dani\u00ebl Verlaan gegeven. Gefascineerd gaat E. ook luisteren naar Verlaans podcast<\/a>. Daar hoort hij voor het eerst over Noname057(16).<\/p>\n Noname057(16)<\/a> is niet zomaar een hackersgroep. Hackers blijven normaal gesproken zo veel mogelijk buiten beeld en opereren het liefst op het dark web \u2013 het deel van het internet dat voor gewone gebruikers onvindbaar is. Noname057(16) heeft juist een eigen kanaal op de voor iedereen toegankelijke berichtenservice Telegram. Het kanaal heeft meer dan tienduizend leden en er wordt voornamelijk Russisch gesproken. De teneur van de berichten is anti-Oekra\u00efens en anti-westers, soms is er sprake van onversneden Kremlin-propaganda.<\/p>\n Volgens de Duitse justitie is Maksim Loepin een van de leiders<\/a> van dit \u2018ideologisch gedreven\u2019 hackerscollectief. De 36-jarige Rus is directeur van de Russische non-profitorganisatie \u2018Centrum voor de studie van online monitoring van jeugdige kringen\u2019. Achter deze ambtelijke naam gaat een organisatie<\/a> schuil die veel contact heeft met de Russische overheid \u2013 vooral politie en justitie \u2013 en zich bezig lijkt te houden met censuur en propaganda op het Russische internet. <\/p>\n E. en zijn vriend weten dat allemaal niet, zeggen ze. Zij noemen NoName een \u2018elite hackersgroep\u2019 en vinden het spannend om van dichtbij te zien hoe hybride oorlogvoering werkt. E. gebruikt voor NoName zijn schoollaptop met een beveiligde VPN-verbinding die telkens op een ander buitenlands ip-adres is ingesteld, waardoor het haast onmogelijk is voor opsporingsdiensten om te bepalen waar hij zich bevindt.\u00a0In het kanaal ziet hij websites van bedrijven en instellingen voorbij komen waar digitale diensten door DDoS-aanvallen zijn platgelegd. Eind april 2025 wordt ook de website van NRC getroffen door zo\u2019n aanval, die later wordt toegeschreven<\/a> aan NoName057(16).\u00a0<\/p>\n Belgian Dude<\/p>\n Opwinding en nieuwsgierigheid naar NoName075(16) lijken bij E. te overheersen. \u201eJa, het is natuurlijk wel pro-Russisch en het is een hybride oorlogsvoering, dus dat is best wel cool om het zo te zeggen\u201d, vertelt hij NRC aan de keukentafel. Zorgen over de schade die buitenlandse cyberoperaties kunnen aanrichten aan bijvoorbeeld de energievoorziening of gezondheidszorg, . <\/p>\n Ikun je reageren op peilingen over vragen als: op welk land zullen we dit keer DDoS-aanvallen uitvoeren? Met daaronder landen als Nederland, Denemarken en Belgi\u00eb.\u00a0Ook kunnen leden op uitnodigingslinkjes klikken naar andere, kleinere Telegram-groepen. Zo komt E. terecht bij Ddosia Project, de naam voor de software die NoName heeft ontwikkeld voor het uitvoeren van DDoS-aanvallen. Ook hier wordt voornamelijk Russisch gesproken, E. vertaalt de berichten. Anders dan in het NoName-kanaal is er in deze groep veel sociale interactie. Er worden memes gedeeld en Russische muziek.<\/p>\n Wanneer E. begin 2025 in de Ddosia-groep een vraag stelt over het DDoS-programma dat NoName heeft geschreven, krijgt hij naar eigen zeggen al snel een reactie. Een persoon die E. zelf als de \u2018Belgian Dude\u2019 heeft opgeslagen, vraagt of hij ook Belgisch is. De gesprekken zouden in de eerste paar dagen onschuldig zijn geweest. De Belgian Dude volgens E. in welke groepen hij zit op Telegram, over zijn interesse in hacken en welke aanvallen je uit kunt voeren. E. kan dit niet aan NRC laten zien, de berichten zouden door de Belgian Dude zijn gewist. De gesprekken zouden voornamelijk in het Engels zijn gevoerd, en af en toe in het Nederlands.\u00a0<\/p>\n Volgens E. worden de gesprekken binnen een week dwingender. E. zou wel iets moeten gaan doen, in plaats van alleen rond te kijken in de Telegramgroepen. E. voelt zich, naar eigen zeggen, onder druk gezet. Wat als Russische hackers aan zijn priv\u00e9gegevens komen, die hij dan naar eigen zeggen al met de Belgian Dude heeft gedeeld? E. vreest dat zijn gegevens op internet worden verspreid. Hij zegt bang te zijn voor de veiligheid van zichzelf, zijn ouders en zijn zusje. Daarom zou E. ermee hebben ingestemd om een opdracht uit te voeren.<\/p>\n Wifi-sniffer<\/p>\n Zijn ouders zien dat E. zich steeds meer terugtrekt in zijn slaapkamer. Hij deelt minder, en vraagt zijn ouders of hij na schooltijd tot later in de avond mag gamen. Soms blijft hij tot rond middernacht in contact met de Belgian Dude.\u00a0<\/p>\n Volgens E. geeft de Belgian Dude E.\u2019s contactgegevens door aan een Russische hacker. Deze \u2018AA\u2019 zoekt volgens E. contact met hem op Telegram. , vertelt hij, is het uitvoeren van een DDoS-aanval. Een makkelijke klus, weet E., je hoeft alleen maar je computer beschikbaar te stellen en software te downloaden om de aanval uit te voeren \u2013 maar hij doet en voert de opdracht niet uit, zegt hij.\u00a0<\/p>\n Dan volgt er een opdracht waarvan E. zegt dat hij er met goed fatsoen omdat die is: een tocht maken door een dorp in de buurt met een wifi-sniffer. makkelijk te downloaden op een telefoon, en kan vervolgens de omliggende wifi-netwerken in kaart brengen.\u00a0<\/p>\n Later krijgt hij via Telegram een linkje doorgestuurd. Hieruit blijkt dat hij 300 dollar aan Ethereum heeft ontvangen, een cryptomunt<\/p>\n<\/blockquote>\n Samen met L. fietst E. de route door het dorp. Na het inleveren van de data bedankt de vermeende Russische hacker AA de jongen en later krijgt hij via Telegram een linkje doorgestuurd. Hieruit blijkt, naar eigen zeggen tot zijn verrassing, dat E. 300 dollar aan Ethereum heeft ontvangen, een cryptomunt. E. en zijn vriend spreken af dat ze het bedrag eerlijk verdelen.\u00a0<\/p>\n Volgens Clingendael-onderzoeker Van den Berg zit er in de aanpak van NoName057(16) een \u201egamification element\u201d: als je een opdracht uitvoert, krijg je daar punten voor, in de vorm van digitaal geld. Dat wil niet zeggen dat het louter spel is. \u201eDe gegevens die deze jongens verzamelen, worden geanalyseerd door hackers en kunnen gebruikt worden om in te breken op het wifi-netwerk van een organisatie.\u201d<\/p>\n Gaga<\/p>\n Dan valt stil. Halverwege juli maakt Europol bekend <\/a>dat ze samen met opsporingsinstanties uit twaalf landen, waaronder Nederland, NoName057(16) heeft ontmanteld. Hierbij heeft de politieorganisatie meer dan honderd servers offline gehaald, die voor DDoS-aanvallen werden gebruikt.\u00a0<\/p>\n Op 11 juni vraagt L. via Telegram aan E. waarom hij alleen nog maar in Ddosia Project zit. Het NoName-kanaal is verdwenen. E. antwoordt in het Engels: \u201eNoname werd vermoord.\u201d Op de vraag van L. hoe ze nu aan hun opdrachten komen, antwoordt E.: \u201eIk heb een priv\u00e9 contact, maak je niet druk.\u201d\u00a0<\/p>\n Ruim een week later zegt E. in een gesprek met de Belgian Dude dat AA hem negeert. Kort daarna stuurt E. een berichtje door van AA die nu toch heeft gereageerd: \u201eHoi. Kan je dezelfde routescan doen, maar dan in Gaga?\u201d \u2013 Gaga is Russisch voor Den Haag. Omdat de ouders van E. hem in de gaten houden via \u2018Zoek mijn iPhone\u2019, vraagt E. of zijn vriend L. de route wil lopen. Die gaat akkoord.<\/p>\n De volgende dag is de Belgian Dude benieuwd wat E. voor opdracht heeft gekregen van deze AA. \u201eGewoon wifi-scannen?\u201d, vraagt hij in het Engels. Waarop E. antwoordt: \u201eHetzelfde als de vorige keer, ja.\u201d Op 29 juni loopt L. met een wifi-scanner een route door Den Haag.<\/p>\n Bijna een maand later stuurt AA een bericht naar E. over een nieuwe route. \u201eAlleen moet de hype rondom ons nog een beetje gaan liggen.\u201d En later: \u201eLaten we een pauze nemen van een week.\u201d E. stuurt de berichten via Telegram door aan L. Die vraagt: \u201eWat bedoelt hij met \u2018hype\u2019. Ik kan deze zondag.\u201d\u00a0\u00a0<\/p>\n Ook de Belgian Dude verwijst naar de acties door Europol, wanneer hij aan E. een linkje<\/a> stuurt naar een over de grootschalige opsporingsactie naar NoName. \u201eLees het hele artikel, op het einde zeggen ze dat ze [Europol] waarschuwingen verstuurt.\u201d<\/p>\n E. reageert dat hij niet bang is \u201eom gepakt te worden door de politie. Als ik wel word gepakt is het waarschijnlijk vanwege het hacken en niet omdat ik voor de Russen werk. [L., red.] doet 100 procent van het veldwerk en de financiering (zoals treinkaartjes) wordt door iemand anders geregeld. Als iemand \u2018uitvalt\u2019 kan ik op een knop drukken en is alles weg\u201d.\u00a0In reactie hierop zegt E. dat dit \u201estoerdoenerij\u201d van hem was en dat hij helemaal niet hackt.<\/p>\n Hotspot<\/p>\n Op 11 augustus stuurt E. aan L. een screenshot van de route door Den Haag die AA heeft gemaakt, vertelt hij aan de keukentafel. Deze tweede loop in Den Haag op 16 augustus voert langs zeven \u2018checkpoints\u2019, waaronder Eurojust, Europol, het ministerie van Defensie en de Organisatie voor het Verbod op Chemische Wapens (OPCW). Daar werden in 2018 vier medewerkers van de Russische militaire inlichtingendienst GROe opgepakt<\/a>, die vanaf de parkeerplaats probeerden in te breken op het wifi-netwerk.<\/p>\n Op de zaterdag van de loop in Den Haag bericht L. dat hij een uur heeft gelopen. E. vraagt daarop of hij ook langs de ambassades is gegaan. Die dag nog krijgt E. de resultaten van de wifiscan in Den Haag door L. AA stuurt weer een link naar 300 dollar aan crypto.\u00a0<\/p>\n Maar dan blijkt er iets mis te zijn. De benodigde informatie staat niet in het door E. verstuurde bestand. AA laat al gauw weten dat hij d\u00e1\u00e1r niet voor heeft betaald. De jongens moeten weer naar Den Haag, om dezelfde route te lopen.<\/p>\n De supermarkt-collega heeft geen idee dat de opdracht afkomstig zou kunnen zijn van een pro-Russische hackersgroep<\/p>\n<\/blockquote>\n Nu stuiten E. en L. op een probleem. Het geld is op: met de trein naar Den Haag is te duur. E. vraagt een collega en leeftijdgenoot bij de supermarkt het te doen. Die heeft geen idee dat de opdracht afkomstig zou kunnen zijn van een pro-Russische hackersgroep. Hij is volgens E. vooral ge\u00efnteresseerd in crypto en gaat op donderdag 18 september op pad om alsnog de gewenste wifi-data te verzamelen.<\/p>\n Voor weer een nieuwe opdracht wordt E. door de Belgian Dude, van wie E.\u2019s ouders vermoeden dat het dezelfde persoon is als AA, verteld dat hij waarschijnlijk een laptop van bijna tweeduizend euro moet kopen. Het is een speciale game-laptop die een extensie heeft met een wifi-versterker. Reageren kan E. niet meer. Hij is dan al aangehouden.<\/p>\n Dat E. een geavanceerde laptop moest kopen, zou er volgens Van den Berg van Clingendael op kunnen wijzen dat hij op basis van de data van het wifi-sniffen een hotspot dicht bij Europol of een andere belangrijke organisatie moest nabootsen. Hierdoor zouden wifi-gebruikers in het bewuste gebouw per ongeluk op het verkeerde netwerk kunnen klikken en zo in het web van de pro-Russische hackers terecht kunnen komen.\u00a0<\/p>\n Nachtmerriescenario<\/p>\n Voor de autoriteiten zijn zaken zoals die van E. en zijn vriend L. een nachtmerriescenario. Het gevaar komt niet alleen uit het buitenland. In eigen land kan een onwetende tiener op een zolderkamer worden gerekruteerd en ingezet worden bij ontwrichtende aanvallen die vermoedelijk vanuit Moskou worden geregisseerd. In Nederland is het voor zover bekend de eerste keer dat dit bij minderjarigen is gebeurd. In Duitsland heeft de overheid al een speciale voorlichtingscampagne opgezet: \u2018Kein \u2018-Agent werden!\u2019, oftewel: \u2018Word geen wegwerp-agent\u2019. Acties die eerder werden toegeschreven aan radicale klimaatactivisten, zoals het verstoppen van uitlaatpijpen van auto\u2019s met piepschuim, werden later gelinkt aan Rusland.<\/p>\n Tot dit jaar had justitie weinig instrumenten om op te treden tegen wegwerpagenten. Spionage was strafbaar onder de Wet op de staatsgeheimen. Als iemand iets had gelekt dat n\u00ed\u00e9t staatsgeheim of anderszins vertrouwelijk was, dan was hij niet strafbaar.<\/p>\n artikel 98d is bedoeld om dit wel mogelijk te maken: het verstrekken van \u201egegevens\u201d aan een buitenlandse mogendheid is voldoende. Uit de memorie van toelichting blijkt bovendien dat de term \u2018buitenlandse mogendheid\u2019 erg ruim kan worden opgevat. \u201eBedrijven of organisaties die (deels) eigendom zijn of op andere wijze onder invloed staan van een buitenlandse mogendheid\u201d vallen er ook onder. Vanuit het perspectief van de overheid is dat begrijpelijk: in de hybride oorlog tegen het Westen opereren Rusland en China bijna altijd onder een dekmantel.<\/p>\n In het \u2018Cybersecuritybeeld\u2019 van 26 november schrijft de Nationaal Co\u00f6rdinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV) dat volgens de inlichtingendiensten AIVD en MIVD \u201ealle door hen onderzochte pro-Russische hacktivistische groeperingen banden onderhouden met de Russische overheid, waaronder de Russische inlichtingen- en veiligheidsdiensten\u201d. Als bewijs voert de NCTV een uitzending<\/a> van journalistiek tv-programma Pointer op. Daarin werd getoond dat dit ook geldt voor de \u201eRussische hacktivistische groep\u201d NoName057(16), \u201ewelke hulp ontvangt van een Russisch staatscensuurbureau dat onder toezicht staat van het Kremlin\u201d, aldus de NCTV. <\/p>\n Avondklok<\/p>\n Intussen verkeren de ouders van E. in bange afwachting van wat er gaat gebeuren met hun zoon. E. is weer thuis en hoeft zich sinds kort niet meer aan een avondklok van 19 uur te houden. Wel mag hij nog steeds niet op sociale media. E. heeft een mentale klap gekregen door zijn tijd in de jeugdinrichting. Hij slaapt slecht en is net als zijn ouders bang dat hij terug moet naar de jeugdgevangenis.<\/p>\n In hun keuken wijzen vader Dennis en moeder Suzanne verontwaardigd op een folder over de rechten van volwassen verdachten die hun zoon bij zijn aanhouding van de politie kreeg.\u00a0Omdat de officier van justitie herhaaldelijk een maximale straf van acht jaar heeft genoemd, vrezen ze dat het OM hun zoon, vermoedelijk komend voorjaar, als volwassene wil berechten. Ze schreven onder meer demissionair premier Schoof aan. Die liet via een medewerker weten te begrijpen \u201ehoe ongelooflijk zwaar\u201d dit voor hen moest zijn, maar benadrukte tegelijkertijd zich niet te kunnen mengen in strafrechtelijk onderzoek.\u00a0<\/p>\n Een woordvoerder van het Landelijk Parket laat in een reactie weten dat de ouders niet bang hoeven te zijn voor berechting als volwassene. \u201eDaar is nooit sprake van geweest.\u201d<\/p>\n Verantwoording Over dit artikel<\/p>\n De volledige namen van E. en L., en van E\u2019s ouders Dennis en Suzanne zijn bekend bij de redactie. De verslaggevers van NRC spraken eerst uitgebreid met E\u2019s ouders en vervolgens een tweede keer uitgebreid met E., in het bijzijn van zijn ouders. Zijn versie van de gebeurtenissen is uitgebreid geverifieerd op basis van achtergrondgesprekken en inzage in documenten.<\/p>\n Geef cadeau<\/p>\n Deel<\/p>\n Mail de redactie<\/p>\n\n
\n