![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/281225WET_2027399801_SanderTurnhout4.jpg\")
<\/p>\nEr hangt een plukje grijze vacht in het prikkeldraad. \u201eNiet ver hiervandaan woont een familie dassen. Soms zie ik ze \u2019s avonds, als ik aan het hardlopen ben. Oplichtende oogjes in het donker.\u201d Bij Sander Turnhout (1974) begint de natuur zodra hij de deur uitloopt: vanuit zijn huis, ten oosten van Nijmegen, zo de Ravenberg op.<\/p>\n
\u201eHier in de omgeving zie je nog heel goed hoe adel en armelui vroeger gescheiden van elkaar leefden. De hoge heren in hun villa\u2019s op de stuwwal, de boeren beneden in het moeras.\u201d Landschap en identiteit zijn niet los van elkaar te zien, wil hij maar zeggen. \u201eDaar wordt door beleids\u00admakers te vaak overheen gekeken. Die ontwerpen nieuwe natuur op de tekentafel of offeren juist gebieden op zonder met omwonenden in gesprek te gaan. Nat\u00fa\u00farlijk zet dat kwaad bloed, want\u201d \u2013 hand op zijn hart \u2013 \u201edat raakt mensen h\u00ed\u00e9r. Je moet de dialoog opzoeken.\u201d<\/p>\n
Turnhout is meester in het op gang brengen van die dialoog. Als strategisch adviseur bij kennis\u00adnetwerk SoortenNL en natuur\u00admonitorings\u00adexpert aan de Radboud Universiteit in Nijmegen laveert hij moeiteloos tussen politiek Den Haag, natuur\u00adbescherming en hardcore biologie. \u201eEen outsider\u201d, noemt hij zichzelf bescheiden, maar hij is eerder een duizendpoot, een spin in het web. Hij studeerde literatuur\u00adwetenschap en promoveerde uiteindelijk op een wetenschaps\u00adfilosofisch traktaat over monitoring van een libellensoort, de rivierrombout.<\/p>\n
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/nl\/wp-content\/uploads\/2025\/12\/281225WET_2027399801_SanderTurnhout_extra3.jpg\")
<\/p>\n
Zoom in<\/p>\n
Foto\u2019s Annabel Oosteweeghel<\/p>\n
Eind 2025 verscheen zijn nieuwste boek, Over leven (ondertitel: wat uitsterven ons kan leren over natuurherstel), een bundeling van columns die eerder verschenen op de websites van De Groene Amsterdammer en Nature Today. Daarin ontpopt hij zich als biograaf van onder meer de Bataafse stroom\u00admossel, de geelbuik\u00advuurpad en de zwartblauwe rapunzel. Aan de hand van 27 in Nederland levende soorten die balanceren op het randje tussen leven en dood\u00a0reflecteert hij op wat wel en niet werkt in de natuurbescherming.<\/p>\n
Levende doden, noem je ze.<\/p>\n
\u201eJa, als je kijkt naar de natuur die we nog hebben in Nederland kun je die gerust comateus noemen. Zombie\u00adnatuur. De natuur\u00adbescherming die wordt toegepast\u00a0lijkt eerder op kunstmatige beademing dan op echt leven. De meeste mensen weten \u00fcberhaupt niet dat die zeldzame soorten bestaan. Ze zijn er alleen nog dankzij individuen die zich met hart en ziel voor hen inzetten, als toegewijde verplegers.<\/p>\n
\u201eToch is Over leven geen pessimistisch boek. Door die 27 planten, dieren en schimmels te portretteren wil ik de uitstervende soorten een gezicht geven, zodat m\u00e9\u00e9r mensen zich om ze gaan bekommeren. Want zolang uitsterven anoniem gebeurt, bekommert vrijwel niemand zich erom. Pas als we met z\u2019n allen liefde gaan voelen voor de pruikzwam en het vloed\u00adschedemos kunnen we ze ook daadwerkelijk redden. Want die liefde v\u00f3\u00f3r de natuur leidt samen met kennis v\u00e1n de natuur tot diepe inzichten en betrokkenheid. Of, zoals ik het in mijn boek omschrijf: biofilie + biologie = biognosis.\u201d<\/p>\n
\nHoe vaak ik niet heb gehoord dat je als wetenschapper die zich bezighoudt met natuurbescherming geen emoties mag hebben\u2026<\/p>\n<\/blockquote>\n
Een rekensom als toekomst van de natuurbescherming?<\/p>\n
\u201eIn grote lijnen wel. Naast de natuur moet ook de relatie tussen mens en natuur hersteld worden. Maar dat betekent niet dat er \u00e9\u00e9n pasklare oplossing is om elke soort te redden. Net zoals uitsterven een dood door duizend sneden is, met oorzaken vari\u00ebrend van versnippering tot vervuiling, van corruptie tot overmatige recreatie en van opwarming tot stikstof\u00addepositie, zo is overleven maatwerk. Er is een veelheid aan problemen en een veelheid aan oplossingen. Die gaan we pas zien als we meer oog krijgen voor de soorten om ons heen, in plaats van onszelf steeds centraal te stellen.\u201d<\/p>\n
Na een korte stilte: \u201eIk hoorde de voormalige Denker des Vaderlands, wijlen filosoof Ren\u00e9 Gude, ooit zeggen dat na het tijdperk van de mens het tijdperk van de octopus zou aanbreken. Vergeleken met die negen breinen zijn wij maar simpele wezens. Het wordt tijd dat we wat bescheidener worden. Homo sapiens \u2013 alleen al de naam die wij mensen van Linnaeus kregen is pretentieus. We beschouwen onszelf als maat der dingen, maar we hebben een peuterbewustzijn vergeleken bij andere soorten.\u201d<\/p>\n
Exit Homo sapiens?<\/p>\n
\u201eDie naam zal zo gauw niet verdwijnen. De invloed van Linnaeus is hardnekkig, dat zie je bijvoorbeeld ook aan de manier waarop veel biologen nog altijd aan zijn classificatiesysteem vasthouden. Zelfs nu dna-onderzoek de hele taxonomie overhoop gooit blijft zijn indeling in gebruik. Mensen houden ervan om dingen in hokjes te plaatsen. En het is niet dat ik t\u00e9gen hokjes ben, maar je moet flexibel durven zijn. Blijven discussi\u00ebren, ook als de classificaties en definities er al zijn. \u00a0Geen harde lijnen trekken met permanente marker, maar met potlood.\u201d<\/p>\n
Sander Turnhout: Over leven. Wat uitsterven ons kan leren over natuurherstel <\/p>\n
KNNV Uitgeverij, 128 blz., 17,95 euro.<\/p>\n
Zodat je nog kunt gummen.<\/p>\n
\u201eB\u00e8tawetenschappers houden nog te vaak vast aan hun nuchterheid, hun vermeende objectiviteit. Dat is een gevaarlijke illusie. Erken dat dingen veranderlijk zijn, dat m\u00e9nsen veranderlijk zijn. Hoe vaak ik niet heb gehoord dat je als wetenschapper die zich bezighoudt met natuurbescherming geen emoties mag hebben\u2026 Waar\u00f3m zou dat niet mogen? En hoe is het \u00fcberhaupt mogelijk om over zo\u2019n onderwerp n\u00ed\u00e9ts te voelen? Je kunt wetenschapper en mens tegelijk zijn, sterker nog: naar mijn mening maakt je dat tot een betere wetenschapper. Rouwverwerking is een belangrijk thema binnen de biologie, zeker met de huidige biodiversiteitscrisis. Het wordt tijd dat we dat onder ogen zien. Natuurherstel zonder rouwverwerking ontspoort in technocratie.\u201d<\/p>\n
\t\t\t\t\tSchrijf je in voor de nieuwsbrief NRC Wetenschap<\/p>\n
\n\t\t\t\tOp de hoogte van kleine ontdekkingen, wilde theorie\u00ebn, onverwachte inzichten en alles daar tussenin\n\t\t\t<\/p>\n
Inschrijven
\nUitschrijven<\/p>\nGeef cadeau<\/p>\n
Deel<\/p>\n
Mail de redactie<\/p>\n