De klad zit in de Atlantische relatie. De VS en de EU kunnen wederzijdse ergernis, wrevel en aversie nog maar moeilijk onderdrukken. Vooral de achterban van Donald Trump, de Make America Great Again-beweging (MAGA), geldt in Europa als een genootschap \u2018gekken\u2019. Het is een woelig, twistziek gezelschap in het grensgebied van het Amerikaans conservatisme en populisme. Tegelijk is het Trumps electorale ruggengraat, onmisbaar voor de midterm-verkiezingen in november.<\/p>\n
De MAGA-beweging (christelijk, pro-leger en \u2018America First\u2019) heeft weinig gemeen met Europa (seculier, multicultureel, anti-Amerika). Al geldt dat niet voor Oost-Europa!<\/p>\n
Victor Davis Hanson (72) publiceerde op 11 december 2025 een opinieartikel op de MAGA-website \u2018American Greatness\u2019 onder de titel \u2018Cry the beloved Europe\u2019. Hanson is classicus, militair historicus en fellow bij het Hoover Instituut aan de Stanford-universiteit. Hij publiceerde boeken over de Peloponnesische Oorlog (Sparta versus Athene), maar ook over de impact van oorlog op de Westerse geschiedenis.<\/p>\n
Permanent verval<\/p>\n
In \u2018Cry the beloved Europe\u2019 zette hij de kloof tussen (conservatief) Amerika en (West)-Europa uiteen: \u2018Europeanen zijn verbitterd omdat Amerikanen hun sociale uitkeringenmaatschappij bekritiseren. Zij raken vooral ge\u00ebrgerd bij het kwetsende idee dat Amerika mogelijk constructief advies heeft. Amerikanen daarentegen zijn bezorgd dat Europa niet alleen stagneert, maar op een traject van permanent verval zit, met grote gevolgen voor de rest van de westerse wereld\u2019.\u00a0<\/p>\n
Hanson stelt dat (West)-Europa ontkerstent, terwijl migranten een andere cultuur meebrengen, die niet assimileert maar segregeert. \u2018Te veel migranten zien Europa als een cultureel decadente plek die zij ironisch genoeg niet wensen te verlaten.\u2019 Naast de culturele reden van verval ziet hij een economische: \u2018het groene fanatisme\u2019. \u2018Populaire Europese exportartikelen zijn niet-competitief, terwijl de Europese middenklasse in de armoede glijdt\u2019.<\/p>\n
Vervolgens vraagt Hanson zich af: \u2018Wat gebeurt er als het betweterige en narrige Europa de Amerikaanse analyse en prognose afwijst? Amerika zal beslissen dat het zich \u2013 als NAVO-leider \u2013 niet langer kan veroorloven Europese grenzen te verdedigen omdat het al moeite genoeg heeft de eigen grenzen te beveiligen.\u2019<\/p>\n
Concluderend: \u2018Europa wordt in toenemende mate socialistisch, censuurgericht, pacifistisch, multicultureel, athe\u00efstisch en groen. Daarentegen ondergaat Amerika een contrarevolutie voor een kleinere overheid, minder regels, meer fossiele brandstoffen, een sterker leger, minder woke, beveiligde grenzen, alleen legale immigratie en hernieuwd geloof. Slechts \u00e9\u00e9n van deze twee concurrerende wegen zal de crisis van de westerse beschaving doorstaan\u2019.<\/p>\n
Twee polariserende kampen<\/p>\n
Het kernland van MAGA is het hartland van Amerika; het buitenland is \u2018Verweggistan\u2019. Aan de oost- en westkust domineren meer wereldse Amerikanen, doorgaans Democraten. Politiek Amerika herbergt twee polariserende kampen, maar Trump werd president door stemmen te winnen in de achterban van de Democraten, zelfs onder Latino\u2019s en zwarte kiezers.<\/p>\n
Cultureel en politiek is er evenmin \u00e9\u00e9n Europa. MAGA-kritiek treft niet Midden- en Oost-Europa dat pro-Amerikaans is, tradities in stand houdt en religie levend. Een land als Polen is het vaker eens met Amerika dan met de EU. Dat geldt ook voor Hongarije, Slowakije, Bulgarije en Tsjechi\u00eb. De kernkritiek in de MAGA-analyse concentreert zich op drie landen: Duitsland, Frankrijk en Groot-Brittanni\u00eb. Duitsland gaat economisch en cultureel richting verval door illegale immigratie, klimaatbeleid en de-industrialisering. Frankrijk is feitelijk failliet; de regering van S\u00e9bastien Lecornu financiert de Franse staat met noodwetjes. Als er nu verkiezingen in Groot-Brittanni\u00eb zouden zijn, zou Nigel Farage prime minister worden, in een landslide.<\/p>\n
Recente cijfers bewijzen de trend die Hanson aangeeft. Zie de groeicijfers van het derde kwartaal van 2025: Amerika plus 4,3 procent, Duitsland plus 0 procent, Frankrijk plus 0,3 procent, Groot-Brittanni\u00eb plus 0,1 procent, de Eurozone plus 0,3 procent. Maar: Polen plus 3,8 procent! Het zal overigens niet lang duren of de Poolse economie haalt de Britse in.<\/p>\n
In 2015 vertegenwoordigden de VS 24 procent van het wereldwijde bbp, de EU 23 procent. In 2025 scoorde de VS 24 tot 26 procent en was het aandeel van de EU gekelderd naar 13 tot 15 procent. China sprong van 6,9 procent in 2015 naar 20 procent in 2025. De politieke belangen volgen altijd de economische. De Amerikaanse focus verschoof onvermijdelijk van Europa naar Azi\u00eb.<\/p>\n
Tussen de VS en Europa bestonden ook in\u00a0 het verleden steeds fricties. Het Amerikaanse optreden in Vietnam leidde tot grootscheepse demonstraties in West-Europese hoofdsteden. De Republikeinse president Ronald Reagan oogstte protesten tegen de plaatsing van kruisraketten. Reagan werd echter in 1984 herkozen met een landslide omdat de Amerikaanse economie een groei kende van maar liefst 6,8 procent. Dat is precies wat Trump beoogt in november bij de midterms: zijn economische plus van 4,3 procent is een politieke opsteker.<\/p>\n
Machtspolitiek als vanouds<\/p>\n
Ook tijdens de Irak-oorlog waren er grote spanningen tussen de regering-Bush en Europa, met Frankrijk en Duitsland voorop. De Amerikaanse minister van Defensie, Donald Rumsfeld, ontwaarde al een \u2018old and new Europe\u2019. Toch is er nu een verschil met die periode. Na de val van de Berlijnse Muur in 1989 was de Koude Oorlog voorbij, en werd het \u2018einde van de geschiedenis\u2019 afgekondigd. De EU werkte prettig samen met Democratische presidenten als Bill Clinton en Barack Obama, met als doel een \u2018op regels gebaseerde internationale orde\u2019. Diplomatiek overleg volstond, want er waren geen vijanden meer. Het leek de ideale wereld: zonder macht, als een spontane orde van vegetarische probleemwolven. Dat was uiteraard een illusie: politiek draait altijd om macht en harde belangen, zeker de internationale. Het begrip \u2018vriendschap\u2019 is altijd tijdelijk en relatief.<\/p>\n
Met de komst van Donald Trump, die voor het eerst werd be\u00ebdigd in januari 2017, schakelde Amerika over op machtspolitiek zoals vanouds. Dat betekende een mentale kentering voor West-Europa. Niet voor Rusland, dat machtspolitiek uit de negentiende eeuw nooit heeft verlaten, noch voor het rijzende China, waar diverse keizerdynastie\u00ebn duizenden jaren lang zorgen voor afwisseling tussen chaos en centralisme. Dat laatste beheerst de in 1949 aangetreden \u2018rode dynastie\u2019 tot in perfectie. En alle ogen op Taiwan.<\/p>\n
West-Europa is dus de \u2018odd man out\u2019, met drie grote landen in (zelfgemaakte) crises. Brussel kan de hedendaagse machtspolitiek niet aan omdat het uitgaat van moralisme en selectieve pedanterie. De economische stagnatie maakt Europa kwetsbaar, en \u2018bondgenoot\u2019 Amerika maakt er gretig gebruik van en leest West-Europa de les.<\/p>\n
Zo trok de EU de grote broek aan met de Digital Services Act (DSA) die de EU digitaal op de wereldkaart moest zetten. Amerikaanse big tech\u2013 bedrijven, zoals Google en Apple, moesten het ontgelden met miljardenboetes. Margrethe Vestager, de Deense EU-Commissaris voor Mededinging, beloofde plechtig dat DSA geen instrument zou worden voor censuur van sociale media, zoals Twitter, nu X.<\/p>\n
Haar opvolger, de Fransman Thierry Breton, dacht er anders over en stuurde in augustus 2024 een brief op poten aan X-eigenaar Elon Musk. Breton verkeek zich want Trump werd kort daarna opnieuw president. En Musk diens adviseur, zij het kortstondig. Breton vertrok, na een fikse ruzie met Ursula von der Leyen, en de regering-Trump trakteerde hem onlangs op een inreisverbod.<\/p>\n
Censuur produceert oogkleppen<\/p>\n
Breton blies hoog van de toren, maar welk Europese ondernemer of bedrijf kan Musk en X evenaren, laat staan Google of Apple? De concurrentie van Silicon Valley zit niet in Europa, maar in China. In Amerika krijgen vernieuwende bedrijven de ruimte; in Europa verstikken ze in regulering en vertrekken. Kan Europa zichzelf militair verdedigen, zonder Amerika? Nee. Dat zal de MAGA-achterban overigens weinig interesseren. Voor hen is er \u00e9\u00e9n \u2018buitenland\u2019: Isra\u00ebl, dat zij beschouwen als 51ste staat van de VS.<\/p>\n
Europa herstelt evenmin door censuur van sociale media. Censuur produceert oogkleppen om het democratische blikveld te vrijwaren van \u2018slecht nieuws\u2019. Vrijheid is het remedium en van kritiek moet je proberen te leren. Wellicht doet dat \u2018vervelende\u2019 Amerika en paar dingen die in Europa navolging verdienen.<\/p>\n