Mørket i lasterommet på Herkules-maskina var ikkje som mørket heime i stova. Det var fylt av den øredøyvande duren frå fire massive motorar, ei dirring som forplanta seg frå stålskroget, gjennom dei enkle nettingseta og heilt inn i mergen. Lukta var ei blanding av flybensin, olje og sveitte frå menn i uniformer.
Det var første dagane i april 1978. Innkallinga til Trandum hadde kome brått, men lysta til å reise hadde lege der lenge. No var «lysta» erstatta av noko tyngre, noko som rann i takt med dei ristingane som slo gjennom flykroppen. Eg klemde hendene rundt reimane på utstyret mitt. For berre nokre dagar sidan hadde eg stått på Trandum og fått utlevert våpen. Det kalde metallet i ein AG-3 var noko heilt anna enn dei trygge reiskapane eg var van med frå kvardagen.
Vi hadde vore gjennom nokre hektiske dagar med førebuingar, vaksinar og korte beskjedar. «FN-soldat,» hadde det stått i papira. Det høyrdest ærefullt ut. No kjendest det mest som om eg hadde lurt meg sjølv inn i ei felle. Eg flytta blikket mot det vesle, runde vindauget. Ute var himmelen beksvart, men langt der nede dukka det opp noko anna. Ein lysande vev av gater og torg spreidde seg ut som eit glødande spindelvev mot det mørke kontinentet. Berlin. Byen låg der som eit ljosande sår i nattemørket. Eg visste kva som skilde aust frå vest der nede, den kalde krigen sin mur, men frå lufta såg det berre ut som ein einaste stor, pulserande organisme.
Det var då tanken slo ned i meg med full tyngd: Kva i alle dagar er det eg har funne på no? Eventyrlysta hadde vore som ein motor i meg heilt sidan eg var liten. Eg ville sjå det som låg bakom dei næraste fjella, eg ville kjenne varmen frå ei anna sol. Men no, med Berlin forsvinnande bak oss og retninga sett stødig mot Libanon, kjendest eventyret meir ut som eit overmot. Hadde eg no teke munnen for full?
Heime sat dei. Mor som sikkert ikkje fekk sove, far som dekte over uroa si med praktisk arbeid, kanskje ei søster som lurte på kvar bror hennar var i verda akkurat no. Seks månader. Det høyrtest ut som ein æve. Seks månader borte frå alt som var trygt, alt som var kjent. Kva visste vel eg om krig? Kva visste eg om Libanon, anna enn det vesle vi hadde fått lære på dei korte dagane på Trandum? Eg såg på kameratane mine i det flakkande ljoset frå dei raude nattlampene i flyet. Nokre sov med hovudet på skrå, andre stirra tomt ut i lufta. Vi var alle i same båt – eller same fly. Unge menn som hadde sagt ja til noko vi ikkje heilt forstod rekkeviddene av. Duren frå Herkulesen endra takt. Vi var på veg sørover, bort frå tryggheita i nord, mot eit land som brann.
Den klemmande kjensla i brystet ville ikkje sleppe taket. Det var ikkje berre frykt for det som venta oss der nede, men ein sår tvil på om eg i det heile var laga for dette. Var eg den mannen eg hadde trudd eg var då eg skreiv under på papira? Eg lukka auga og prøvde å mane fram lukta av bjørk og våt mose, lyden av ei elv som tinar. I staden kjende eg vibrasjonen frå flyet og vekta av uniforma. Vi var på veg. Det var inga veg tilbake no.
«Seks månader,» kviskra eg til meg sjølv, men orda drukna i støyen frå motorane. Berlin var borte. Framfor oss låg Middelhavet, og bak det, ein kvardag ingen av oss kunne førestille seg. Eg tørka ein sveittedrope frå panna og stramma grepet om utstyret. Eventyrlysta hadde kanskje teke overhand, men no var det ikkje lenger lysta som dreiv meg – det var plikt, og det vesle håpet om at eg skulle få sjå Berlin ovanfrå ein gong til, men då med nasa peikande heimover.
Ein ung Hallvard Johan Bolstad frå opphaldet som FN-soldat i Libanon.
Foto: Privat