<\/p>\n
Wilhelm Solheim er tobarnspappa til tvillingar i sjuande klasse. Han har betalt fleire tusen for at dei skal f\u00e5 ein annan vaksine enn den som blir tilbydd i barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n
Foto: Sigrid Agnethe Hansen \/ NRK<\/p>\n
Dei ville heller gje tvillingane ein betre og sterkare vaksine, som b\u00e5de danske og svenske barn f\u00e5r.<\/p>\n
Gardasil 9 er namnet p\u00e5 vaksinen fagfolka helst vil gje dei unge.<\/p>\n
Den beskyttar mot ni HPV-virus, i tillegg til kj\u00f8nnsvorter. Dette kan utvikle seg til livmorhalskreft, kreft i munn og svelg, kreft i anus og i penis.<\/p>\n
Det har Noreg takka nei til.<\/strong><\/p>\n Helsestyresmaktene meiner norske barn er godt nok beskytta med Cervarix.<\/p>\n Kva er HPV?<\/p>\n Humant papillomavirus (HPV) er ei stor gruppe virus som best\u00e5r av rundt 200 ulike typar.<\/p>\n Rundt 40 av desse smittar ved seksuell kontakt og infiserer slimhinner.<\/p>\n Ein reknar med at 70 prosent av befolkinga f\u00e5r ein genital HPV-infeksjon i l\u00f8pet av sitt seksuelt aktive liv. Sv\u00e6rt mange vil ikkje merke noko, og infeksjonen vil g\u00e5 over av seg sj\u00f8lv. Hos nokre utviklar HPV-infeksjonen seg til kreft eller kj\u00f8nnsvorter.<\/p>\n HPV 16 og HPV 18 er til saman \u00e5rsak til n\u00e6rmare 70 prosent av alle tilfelle av livmorhalskreft. HPV 31, 33, 45, 52 og 58 til saman er ansvarleg for rundt 20 prosent av tilfella.<\/p>\n Ser ein bort fr\u00e5 livmorhalskreft, er det estimert at det opptrer om lag 300 tilfeller med HPV-relatert kreft \u00e5rlig. Da er det snakk om analkreft, kreft i munn og svelg og kreft i penis.<\/p>\n Menn er dermed ogs\u00e5 i faresona for \u00e5 utvikle HPV-relatert kreft. Gutar i sjuandeklasse har f\u00e5tt tilbod om HPV-vaksine sidan 2018, jentene har f\u00e5tt sidan 2009.<\/p>\n HPV-infeksjon er ogs\u00e5 \u00e5rsak til kj\u00f8nnsvorter. 90 prosent av alle kj\u00f8nnsvorter kjem av HPV-genotypene 6 og 11. Desse genotypene kan ikkje utvikle seg til kreft.<\/p>\n I Noreg er det Cervarix som blir gitt gjennom barnevaksinasjonsprogrammet. Den beskytter kun mot HPV 16 og 18. For ei vaksine som beskyttar mot fleire HPV-virus og kj\u00f8nnsvorter, m\u00e5 ein betale sj\u00f8lv.<\/p>\n Kilde: NHI, Kreftforeningen og Statens Legemiddelverk<\/p>\n 90 minutt startar \u2013 no!<\/p>\n Noreg gjekk for Cervarix, som er rimelegare enn Gardasil 9.<\/p>\n \u2013 Den ekstra kostnaden for \u00e5 ta vaksinen, syntest eg ikkje var s\u00e5 h\u00f8g. Derfor valde eg og familien min \u00e5 gjere det.<\/p>\n Tobarnspappaen bryr seg om dette. Nokon han kjente, fekk livmorhalskreft. Dette ville han ikkje skulle hende med d\u00f8trene.<\/p>\n Men \u00e5 ta dei ut av det offisielle barnevaksinasjonsprogrammet var ikkje berre-berre.<\/p>\n Skal ein ta Gardasil 9, kostar det 1713 kroner per dose. Barn under 15 \u00e5r skal ha to dosar. Wilhelm har to. Det blir n\u00e6rmare 7000 kroner for fullvaksinerte barn. Det skal vere seks m\u00e5nadar mellom kvar dose.<\/strong><\/p>\n \u2013 Eg m\u00e5 ta meg fri eit par timar fr\u00e5 jobb kvar gong dei skal f\u00e5 spr\u00f8ytene, fortel Solheim.<\/p>\n S\u00e5 snart vaksine-ampullane er henta ut fr\u00e5 apoteket, m\u00e5 dei inn i armen etter 90 minutt.<\/p>\n Da g\u00e5r klokka.<\/strong><\/p>\n Slik ser Gardasil 9 ut. Den blir nytta i mellom anna Sverige og Danmark i deira livmorhalsprogram.<\/p>\n Foto: Ingvild Edvardsen<\/p>\n Jentene fekk time hos fastlege for \u00e5 setje vaksinane. Ein kan nemleg ikkje berre sende dei med ungane og f\u00e5 helsesjukepleiar p\u00e5 skulen til \u00e5 setje dei. Det har ein ikkje lov til.<\/p>\n Ekspert: Vil sj\u00f8lvsagt ha den beste<\/p>\n Nyleg kunne NRK melde at ingen nordnorske kvinner under 30 har f\u00e5tt livmorhalskreft dei siste to \u00e5ra:<\/p>\n Dette kan forklarast p\u00e5 fleire m\u00e5tar, men den store \u00e5rsaka er at det f\u00f8rste kullet med jenter som fekk vaksine i 2009 no har blitt kvinner ein kan sj\u00e5 i statistikken.<\/p>\n I Noreg har det vore sterke protestar fr\u00e5 fagmilj\u00f8a p\u00e5 at det er Cervarix som har blitt valt i anbodskonkurransar. Faglege utval har anbefalt \u00e5 bruke Gardasil 9. Den er dyrare enn Cervarix.<\/strong><\/p>\n \u2013 Eg h\u00e5par dei vel ein vaksine som dekker ni typar. Har du ein vaksine som dekker ni typar, kan du redusere talet koniseringer med 80 prosent.<\/p>\n Det meiner Sveinung Wergeland S\u00f8rbye, overlege ved Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN). Han har jobba med HPV-viruset i mange \u00e5r.<\/p>\n Han meiner at Noreg i neste runde m\u00e5 g\u00e5 for Gardasil 9. Det held ikkje berre \u00e5 g\u00e5 for det billigaste alternativet, meiner han.<\/p>\n Sveinung S\u00f8rbye er overlege ved UNN, og forskar p\u00e5 HPV-viruset. Han er blant fagpersonane her til lands som ber Noreg om \u00e5 g\u00e5 for Gardasil 9 n\u00e5r ein skal velje HPV-vaksine for barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n Foto: Universitetssykehuset Nord-Norge<\/p>\n \u2013 Vaksinen er bra, men n\u00e5r det finst ein som er betre, s\u00e5 vil ein sj\u00f8lvsagt ha den beste. Det er liten prisforskjell p\u00e5 vaksinane, men konsekvensane og behandlinga av kreft kostar jo millionar.<\/p>\n \u2013 Kva trur du Noreg vil spare p\u00e5 at talet p\u00e5 denne krefttypen g\u00e5r nedover?<\/p>\n \u2013 Livmorhalsprogrammet kostar rundt ein milliard per \u00e5r. Ein ser at blant dei som har f\u00e5tt vaksine, kan ein truleg redusere talet screeningar i l\u00f8pet av livet. Det er ikkje s\u00e5 g\u00f8y \u00e5 g\u00e5 til lege og ta ei gynekologisk unders\u00f8king.<\/p>\n Dei siste to \u00e5ra har ingen nordnorske kvinner under 30 \u00e5r f\u00e5tt p\u00e5vist livmorhalskreft, fortel Sveinung S\u00f8rbye, som er ekspert p\u00e5 HPV-viruset.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n Klasseskilje?<\/p>\n Wilhelm og familien er ikkje aleine om \u00e5 velje \u00abden andre vaksinen\u00bb. I fjor blei det selt 38.000 dosar Gardasil 9. I oktober i \u00e5r hadde vi allereie passert det talet, skreiv Sykepleien<\/a>.<\/p>\n Vi kan ikkje vite n\u00f8yaktig kor mange som har f\u00e5tt Gardasil 9-vaksine. Vaksne tar tre dosar, barn under 15 \u00e5r treng to.<\/strong><\/p>\n \u2013 Eg vil jo at mine d\u00f8trer skal f\u00e5 den beste beskyttelsen som finst, og eg skulle \u00f8nske dei fekk den gratis p\u00e5 skulen. N\u00e5r dei ikkje gjer det, s\u00e5 ordnar eg det sj\u00f8lv.<\/p>\n I ei tid kor alle kostnadar aukar, er det kanskje ikkje noko alle har r\u00e5d til eller vil prioritere. Heller ikkje n\u00e5r vaksinen i barnevaksinasjonsprogrammet er gratis.<\/p>\n Cervarix er gratis og del av barnevaksinasjonsprogrammet. Den beskyttar mot to HPV-virus.<\/p>\n Foto: Caroline B\u00e6kkelund Hauge \/ NRK<\/p>\n Kan dei som betalar for vaksinen vere med p\u00e5 \u00e5 skape eit klasseskilje? <\/strong><\/p>\n Wilhelm tenker seg om.<\/strong><\/p>\n \u2013 Vi har jo uendeleg med ting \u00e5 bruke pengar p\u00e5 i familien v\u00e5r. Og vi m\u00e5 heile tida velje mellom det som er greitt nok og det som er den beste l\u00f8ysinga. Da sparer vi heller pengar p\u00e5 andre ting, som \u00e5 kj\u00f8pe rimelegare juleg\u00e5ver.<\/p>\n \u2013 Jentene har jo vore i ein klasse i eit stort trinn der det er fleire som ikkje har tatt vaksinen fr\u00e5 barnevaksinasjonsprogrammet. Korleis har dei snakka om det blant dei andre unge?<\/p>\n \u2013 Eg og kona mi har vore bevisste p\u00e5 dette, for det er vi som har valt ein annan vaksine til ungane. Det er ikkje ungane sj\u00f8lv som har gjort valet, seier Wilhelm og legg til:<\/p>\n \u2013 Ungane samanliknar seg sj\u00f8lv med andre heile tida.<\/p>\n Dei har kalla det ein \u00absterkare\u00bb vaksine, ikkje ein \u00abbetre\u00bb vaksine.<\/p>\n Kritisert<\/p>\n Ekspertane meiner at innan 2038 er talet p\u00e5 norske kvinner som f\u00e5r livmorhalskreft nede p\u00e5 100 tilfelle per \u00e5r. I dag er det \u00e5rleg n\u00e6rmare 300 kvinner som f\u00e5r diagnosen.<\/p>\n Svenskane er framfor oss. Der snakkar ein om at ein s\u00e5 tidleg som i 2030 kan vere p\u00e5 merket til Verdas helseorganisasjon.<\/p>\n Brage Larsen Sollund i Kreftforeningen vil at Noreg skal gi Gardasil 9 i barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n Foto: Per Inge Anthi \u00c5sen \/ NRK<\/p>\n Brage Larsen Sollund er regionleiar for Kreftforeningen i Nord-Noreg. Han skulle gjerne sett at norske helsestyresmakter gjorde som \u00abs\u00f6ta bror\u00bb og tok inn Gardasil 9 i barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n \u2013 Kreftforeningen meinte at ein burde be om meir beskyttelse. Det valte direktoratet \u00e5 g\u00e5 mot, og det har vi ogs\u00e5 kritisert tidlegare, seier Sollund.<\/p>\n \u2190<\/p>\n \n Heiko Junge \/ NTB scanpix\n <\/p>\n Slik svarer dei som avgjer vaksinesp\u00f8rsm\u00e5let<\/p>\n Det er to instansar som kjem med sine faglege grunngjevingar. Dette er Direktoratet for medisinske produkter (DMP) og Folkehelseinstituttet (FHI). Saman har dei laga ein rapport om HPV-vaksina i barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n I slutten av oktober blei denne rapporten levert til Helse- og omsorgsdepartementet.<\/p>\n Til denne saka har r\u00e5dgjevar Ingvild Wathne Johnsen svara.<\/p>\n<\/li>\n \n JOE RAEDLE \/ Afp\n <\/p>\n Vaksina er god<\/p>\n Johnsen skriv:<\/p>\n \u00abDet er viktig \u00e5 minne unge, foreldre og foresatte p\u00e5 at vaksinen som tilbys i dag gir sv\u00e6rt god beskyttelse mot kreft og m\u00e5 tas f\u00f8r seksuell debut for \u00e5 ha full effekt. Det viktigste unge kan gj\u00f8re for \u00e5 beskytte seg mot HPV-relatert kreft er \u00e5 ta vaksinen som er tilbudt.\u00bb<\/p>\n<\/li>\n \n UNN\n <\/p>\n Gardasil 9 beskyttar mot kj\u00f8nnsvorter<\/p>\n Johnsen legg til: <\/p>\n \u00abBegge vaksinene har vist like god effekt mot HPV-relatert kreft og forstadiene til kreft. I hovedsak er det tilleggsbeskyttelse mot kj\u00f8nnsvorter som skiller de to vaksinene. Stortinget har vedtatt at form\u00e5let med HPV-vaksinasjon i barnevaksinasjonsprogrammet er \u00e5 forebygge kreft og forstadier av kreft.\u00bb<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \u2192<\/p>\n I september fekk tvillingane til Wilhelm Solheim f\u00f8rste dose av ein vaksine som skal beskytte dei langt inn i framtida. Det meiner han at staten burde ha tatt ansvar for.<\/p>\n \u2013 Eg synest at Noreg burde ta seg r\u00e5d til \u00e5 bruke 1500 kroner ekstra per barn. Det er om lag det som er forskjellen. N\u00e5r det gjeld barn si helse, er det ikkje der vi b\u00f8r spare pengane, seier han ettertenksamt.<\/strong><\/p>\n Hallstein Husbyn, einingsleiar i Direktoratet for medisinske produkt, seier til NRK at det ikkje er tatt stilling til n\u00e5r neste anskaffing av HPV-vaksinen vil bli gjennomf\u00f8rt, men at dei reknar med \u00e5 f\u00e5 ei avklaring p\u00e5 om noverande anbod skal forlengast innan hausten 2026.<\/p>\n Heia!<\/p>\n Kva synest om det du las no? Har du innspel eller idear til andre ting eg burde skrive om?<\/p>\n Fr\u00e5 f\u00f8r har eg mellom anna skrive om Henriette Robertsen<\/a>, som er uf\u00f8r, og som finn ein veg tilbake til arbeidslivet gjennom n\u00e5l og tr\u00e5d.<\/p>\n Eg har ogs\u00e5 vore p\u00e5 Troms\u00f8 Gravlund og funne grava til ein av dei f\u00e5 som overlevde Titanic-forliset<\/a>.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
\n
\n
\n