Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste fr\u00e5 OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar f\u00f8r publisering.<\/p>\n
Rundt 7000 barn er i dag under barnevernets omsorg i Noreg.<\/p>\n
I fleire av sakene legg foreldre eller andre vaksenpersonar ut bilete eller andre detaljerte opplysningar om barnet p\u00e5 nett og i sosiale medium.<\/p>\n
Datatilsynet seier problemet er aukande.<\/strong><\/p>\n S\u00e6rleg dominerer barnevernskritiske facebookgrupper. Nokre grupper er lukka.<\/p>\n Andre er opne og har n\u00e6rmare 30.000 medlemmer.<\/p>\n Her er nokre d\u00f8me fr\u00e5 kva foreldre under fullt namn deler opent p\u00e5 sosiale medium og p\u00e5 nett generelt. <\/strong><\/p>\n I ein video fr\u00e5 Vestland ser vi eit barn som blir henta av polititenestemenn.<\/p>\n Barnet, som ligg i senga si, yter tilsynelatande motstand mot \u00e5 bli henta ut.<\/p>\n Namn p\u00e5 mor og born er delt.<\/strong><\/p>\n Advokat Marie S\u00f8lverud seier mora st\u00e5r inne for delinga av barnet med fullt namn og bilete.<\/p>\n Foto: Harald Inderhaug \/ NRK<\/p>\n Advokaten til mora, Marie S\u00f8lverud, seier publisering er gjort i samr\u00e5d med mor og barn for \u00e5 tale familiens sak.<\/p>\n \u2013 Vi har saman avgjort \u00e5 st\u00e5 fram med fullt namn og bilde. Det er ikkje gjort lett, men med fullt alvor.<\/p>\n Sj\u00e5 fullt svar fr\u00e5 mor sin advokat:<\/strong><\/p>\n Dette seier mor via advokat Marie S\u00f8lverud.<\/p>\n \u2013 Det som burde oppta NRK og andre redaksjonar mest, er ikkje at det finst menneske som offentleggjer bilde og namn i barnevernssaker \u2013 men kvifor slike tiltak i det heile blir n\u00f8dvendige.<\/p>\n \u2013 Barnet har sj\u00f8lv verkeleg \u00f8nskt \u00e5 f\u00e5 seie si meining, og vi har saman bestemt \u00e5 st\u00e5 fram med fullt namn og bilde. Det er ikkje gjort lett \u2013 men med fullt alvor.<\/p>\n \u2013 Kva er dei viktigaste argumenta for \u00e5 publisere? \u2013 Har de vurdert \u00e5 anonymisere? \u2013 Er det risiko for skade over tid?<\/p>\n \u2013 Det kjem an p\u00e5 korleis samfunnet og media forheld seg til slike situasjonar. Skal barn som kjemper mot offentleg maktmisbruk bli straffa med skam og stille? Eller skal dei verte \u00e6ra for \u00e5 st\u00e5 opp mot urett?<\/p>\n Datatilsynet: Eit aukande problem<\/p>\n Folk som meiner dei er hengt ut p\u00e5 nett kan klage inn til Datatilsynet.<\/p>\n Det finst ikkje eigne tal p\u00e5 klagesaker i barnevernssaker, men generelt sett har talet p\u00e5 klagesaker over deling i sosiale medium auka stort dei siste \u00e5ra.<\/p>\n Statistikken syner kor mange klagesaker Datatilsynet har f\u00e5tt inn sidan 2020 og fram til dags dato i desember. Klagesaker p\u00e5 nettforum, nettsider og bloggar (bl\u00e5 s\u00f8yle) har auka stort dei siste \u00e5ra. Datatilsynet gir ogs\u00e5 rettleiing til folk som opplever u\u00f8nskt publisering. <\/p>\n Grafikk: Datatilsynet<\/p>\n Datatilsynet f\u00f8lger med p\u00e5 kva som blir delt p\u00e5 nett om born i barnevernssaker.<\/p>\n \u2013 Vi ser at denne forma for eksponering er aukande. Det eit problem, seier kommunikasjonsdirekt\u00f8r Janne Stang Dahl.<\/strong><\/p>\n Ofte er det saker som g\u00e5r langt utover personvernreglane<\/a>, og som er straffesaker som dermed g\u00e5r vidare til politiet.<\/p>\n I saker som er \u00abekstremt alvorlege\u00bb g\u00e5r Datatilsynet sj\u00f8lv til politiet.<\/p>\n \u2013 Men betyr det at resten av innhaldet som ligg ute er innafor?<\/p>\n \u2013 Nei, absolutt ikkje. Men vi behandlar sakene ut fr\u00e5 personvernregelverket, og s\u00e5 har politiet ansvar for straffelova.<\/p>\n Ho seier fleire saker burde blitt sl\u00e5tt ned p\u00e5.<\/p>\n Datatilsynet kan ogs\u00e5 sj\u00f8lve gjere tilsyn. <\/strong><\/p>\n Men med stadig fleire klagesaker p\u00e5 bordet, har dei ikkje ressursar til \u00e5 ta mange slike tilsyn p\u00e5 eiget initiativ, seier seksjonssjef Ylva Marrable. <\/strong><\/p>\n Datatilsynet seier at stadig fleire klager p\u00e5 publisering i sosiale medium. Samstundes slit dei med for lite ressursar til \u00e5 gjere fleire tilsyn i dag, fortel Ylva Marrable i Datatilsynet. <\/p>\n Foto: Ilja C. Hendel<\/p>\n Men i fjor gjorde dei eit tilsyn mot Familiekanalen.<\/p>\n Nettstaden, som sender barnevernskritisk innhald, la ut videoar av born som med fullt namn fortalde om barnevernssaka si.<\/p>\n Datatilsynet gav kanalen p\u00e5legg <\/a>om \u00e5 avgrense identifiseringa.<\/p>\n Rune Fardal st\u00e5r bak kanalen. Han har f\u00e5tt tilbod om \u00e5 kommentere saka, men har ikkje svart p\u00e5 NRK sine f\u00f8respurnader. <\/p>\n Aukar i omfang, men f\u00e5 saker f\u00e5r konsekvensar<\/p>\n Born har eit s\u00e6rskilt vern etter personvernreglane.<\/p>\n Men f\u00e5 saker ser ut til \u00e5 f\u00e5 rettslege konsekvensar, syner <\/strong>ein gjennomgang som NRK har gjort. <\/strong><\/p>\n I 2019 kom den f\u00f8rste dommen i ei slik type sak. D\u00e5 blei ei mor d\u00f8mt for \u00e5 ha delt bilete og sensitiv informasjon om den sju \u00e5r gamle dottera si p\u00e5 ei barnevernskritisk Facebook-side.<\/p>\n \u2013 Ein prinsipielt viktig dom,<\/a> uttalte Noregs nasjonale institusjon for menneskerettar den gong.<\/p>\n Fleire videoar syner at politi og barnevern kjem heim til foreldre i samband med omsorgsovertakingar. Denne situasjonen er henta fr\u00e5 ein norsk familie i Sverige. Bildet er sladda av NRK av omsyn til dei involverte.<\/p>\n Foto: skjermdump sosiale media<\/p>\n Men trass i at fleire seier slike saker aukar p\u00e5, kjenner korkje Datatilsynet eller andre kjelder til likande saker i tida etterp\u00e5.<\/strong><\/p>\n Heller ikkje Kripos er kjent med kor mange saker som har blitt f\u00f8lgt opp i strafferettssporet.<\/p>\n \u2013 Kripos\u00b4 nettpatrulje vart avvikla for nokre \u00e5r sidan, og dette er ikkje eit tema vi har jobba med i seinare tid. Vi har ingen statistikk, seier seniorr\u00e5dgjevar Jonas Fabritius Christoffersen.<\/p>\n Politidirektoratet svarar dette:<\/p>\n \u2013 Vi har ikkje s\u00e5 finkorna statistikkar at vi har fanga opp denne spesifikke kategorien, seier seniorr\u00e5dgjevar K\u00e5re Magnar Hansen.<\/p>\n Kirsten Kolstad Kval\u00f8 er jurist og forskar ved Universitetet i Oslo.<\/p>\n Jurist Kirsten Kolstad Kval\u00f8 seier det er fleire lover som kan verne born mot eksponering, men at born ogs\u00e5 har avgrensa moglegheiter til \u00e5 ta i bruk rettane sine. <\/p>\n Foto: Norges institusjon for menneskerettigheter<\/p>\n Ho seier at sj\u00f8lv om det er klare avgrensingar p\u00e5 kva foreldre har lov \u00e5 dele p\u00e5 nett, s\u00e5 har born avgrensa moglegheiter til \u00e5 handheve rettane sine.<\/p>\n Barne-, ungdoms- og familiedirektoratet (Bufdir) er urolege over at sensitiv informasjon og bilete av born blir delte p\u00e5 denne m\u00e5ten:<\/p>\n \u2013 Det kan vere sv\u00e6rt skadeleg, seier divisjonsdirekt\u00f8r i Tove Brusgaard.<\/strong><\/p>\n Barnevernsbarn: \u2013 Lova m\u00e5 styrkast<\/p>\n Landsforeningen for barnevernsbarn (LFB) meiner det n\u00e6rast er \u00abfritt fram\u00bb for foreldre \u00e5 dele sensitiv informasjon om borna sine.<\/p>\n \u2013 Dei kan verte kjente att og mobba, samt at historia alltid blir liggande p\u00e5 nett, seier fungerande leiar Nina Sehested.<\/p>\n Landsforeningen for barnevernsbarn og fungerande leiar Nina Sehested seier delingar p\u00e5 nett kan f\u00e5 store konsekvensar for borna det gjeld.<\/p>\n Foto: Privat \/ Privat<\/p>\n Som regel kjem berre foreldra sitt syn p\u00e5 saka fram. Borna kan ogs\u00e5 kome i lojalitetskonflikt med foreldra.<\/p>\n Foreininga \u00f8nskjer \u00e5 styrke rettane til desse borna:<\/strong><\/p>\n \u2013 Det ser ikkje ut som at lova er streng nok, seier Sehested.<\/strong><\/p>\n Dette seier andre akt\u00f8rar om problemstillinga:<\/p>\n \u2190<\/p>\n \n Ole Berg-Rusten \/ NTB\n <\/p>\n Barneombod Mina Gerhardsen<\/p>\n Gerhardsen reagerer p\u00e5 eksponeringa av born p\u00e5 nett.<\/p>\n \u2013 N\u00e5r det i tillegg blir delt bilete i sv\u00e6rt s\u00e5rbare situasjonar\u00a0 s\u00e5 meiner vi det er eit overtramp mot barnet sitt privatliv. <\/p>\n I den nye barnelova har barns rett til privatliv blitt end\u00e5 tydelegare.<\/p>\n \u2013\u00a0 Bufdir har ogs\u00e5 sl\u00e5tt fast at n\u00e5r born er under barnevernet, er det end\u00e5 st\u00f8rre grunn til vere varsam med deling i sosiale medium<\/p>\n<\/li>\n \n Charlotte F\u00f8rde Skoms\u00f8y\n <\/p>\n Kirsten Kolstad Kval\u00f8, jurist og forskar ved universitetet i Oslo<\/p>\n Strafferetten gir klare avgrensingar p\u00e5 kva foreldre har lov \u00e5 dele p\u00e5 nett.<\/p>\n \u2013 Utanfor strafferetten er det litt uklart kor langt retten vernar barn mot foreldra sin ytringsfridom og rett til respekt for privat- og familieliv. <\/p>\n Personvernregelen seier at ein ikkje kan legge ut bilde og filmar utan samtykke p\u00e5 nett.<\/p>\n Men born har avgrensa moglegheiter til \u00e5 handheve rettane sine. <\/p>\n<\/li>\n \n Sara Angelica Spilling\n <\/p>\n Ole Henrik Kr\u00e5kenes, Fellesorganisasjonen (FO)<\/p>\n Fagforeininga kjenner godt til a barnevernstilsette vert hengt ut og hetsa, og at barnevernssaker blir delte p\u00e5 nett.<\/p>\n \u2013 At nokon deler video eller bilde fr\u00e5 det som kanskje er den mest s\u00e5rbare situasjonen ein kan opphalde seg i, er vanskeleg \u00e5 sette seg inn i.\u00a0 Det er ei stor belastning for dei tilsette, men ogs\u00e5 for borna og familiane som er involverte.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \u2192<\/p>\n Kor mange born som blir eksponerte p\u00e5 nett i slike saker, er vanskeleg \u00e5 sl\u00e5 fast.<\/p>\n\n
<\/p>\n
\u2013 Rettstryggleik og ansvarleggjering. Utan offentlegheit er det ingen reell kontroll. Dei mest graverande overgrepa i norsk barnevern skjer ofte i m\u00f8rke rom utan kritisk innsyn.
Omsynet til barnet sj\u00f8lv: Det er eit altfor einsidig narrativ at eksponering i seg sj\u00f8lv er skadeleg.
Prevensjon: Ved \u00e5 dokumentere overtrampa som skjer, kan ein forhindre at andre born blir utsett for det same.<\/p>\n
\u2013 Ja, sj\u00f8lvsagt. Men anonymisering kan ofte bidra til \u00e5 oppretthalde det urettferdige bildet av \u00abden svake part\u00bb som aldri f\u00e5r ei stemme. N\u00e5r man opptrer ope, risikerer ein kanskje meir \u2013 men ein gir ogs\u00e5 tyngde og motstandskraft til det som skal fram. Vi har valt \u00e5 gi barnet eit ansikt. Ei stemme.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
\n
\n
\n