\u00abAnna\u00bb heiter eigentleg noko anna, men vil ikkje stilla opp med namn og bilete i denne saka. Det er ho ikkje \u00e5leine om.<\/p>\n
NRK har dei siste dagane vore i kontakt med fleire j\u00f8dar i Noreg for \u00e5 h\u00f8yra kva dei tenker etter terror\u00e5taket i Sydney p\u00e5 sundag<\/a>.<\/p>\n 15 menneske vart drepne i \u00e5taket, som var retta mot ei feiring av den j\u00f8diske h\u00f8gtida hanukka.<\/p>\n Felles for mange av dei NRK har snakka med, er at dei ikkje t\u00f8r st\u00e5 fram i media med namn og bilete. Dei fryktar hets \u2013 eller verre \u2013 viss dei st\u00e5r fram som j\u00f8dar i offentlegheita.<\/strong><\/p>\n Ho heiter ikkje eigentleg Anna, men ho t\u00f8r ikkje lenger fortelja offentlegheita at ho er j\u00f8disk.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Benjaminsen \/ NRK<\/p>\n Ein kvardag med frykt<\/p>\n Det fyrste Anna sa d\u00e5 ho fekk veta at terror\u00e5taket hadde r\u00e5ka j\u00f8dar, var \u00abdu tullar?\u00bb.<\/p>\n \u2013 Kan me ikkje ha ei fredeleg feiring av hanukka utan \u00e5 verta angripne? Me gjer ikkje noko valdeleg. Me skrik ikkje, me er ikkje aggressive. Me skal berre tenna ein lysestake og feira ein heilagdag.<\/strong><\/p>\n Diverre er ikkje kjenslene av frykt noko nytt for Anna.<\/p>\n \u00abAnna\u00bb har opplevd ubehagelege situasjonar p\u00e5 grunn av j\u00f8diske merke ho har g\u00e5tt med ute, mellom anna ei lita davidsstjerne. <\/p>\n H\u00e5kon Benjaminsen\/NRK<\/p>\n G\u00e5r ho \u00e5leine ute ein kveld, ringer ho foreldra eller kj\u00e6rasten for \u00e5 ikkje vera heilt \u00e5leine. Ser ho ein ryggsekk p\u00e5 ein busshaldeplass, tenker ho automatisk at han kan vera sett der av ein sj\u00f8lvmordsbombar.<\/p>\n Slik har det \u00f2g vore etter \u00e5taket i Sydney. Eigentleg heilt sidan 7. oktober 2023, d\u00e5 Hamas gjekk til \u00e5tak p\u00e5 Israel. Rundt 1200 menneske vart drepne, b\u00e5de sivile og soldatar.<\/p>\n Spesielt ei hending kort tid etter 7. oktober sette ein st\u00f8kk i Anna. Det var ein heilt vanleg dag p\u00e5 jobb. Davidsstjerna rundt halsen hennar var synleg, det same var den hebraiske tatoveringa p\u00e5 handleddet hennar.<\/p>\n \u2013 Det var nok til at denne framande personen syntest det var innafor \u00e5 skjella meg ut p\u00e5 arabisk. Eg har budd i Israel, s\u00e5 eg kan arabiske bannord. Eg forstod kvart einaste ord.<\/p>\n Ho frykta at mannen skulle venta p\u00e5 ho utanfor senteret d\u00e5 ho var ferdig p\u00e5 jobb. Det gjorde han ikkje, men frykta har likevel ikkje forsvunne.<\/p>\n Snakkar ikkje hebraisk ute<\/p>\n Frykta pregar Anna i kvardagen og p\u00e5verkar kva ho gjer. For ho opplever ikkje at det er trygt \u00e5 vera j\u00f8de i Noreg i dag.<\/p>\n \u2013 Eg seier ikkje ordet Israel n\u00e5r eg er ute. Eg snakkar ikkje hebraisk p\u00e5 telefon med faren min n\u00e5r eg er ute.<\/strong><\/p>\n \u2013 Trur du det kan skje eit \u00e5tak i Noreg?<\/p>\n \u2013 Ja, eg tvilar ikkje. Det startar med ord, s\u00e5 kjem handlingane.<\/p>\n Onsdag kveld var det ei hanukka-markering i Oslo sentrum. Anna kunne ikkje dra p\u00e5 grunn av jobb, men er usikker p\u00e5 om ho ville dratt uansett.<\/p>\n \u2013 Eg hadde sjekka om eg kjenner nokon som skal dit, s\u00e5 me kunne st\u00e5 saman. Men eg hadde ogs\u00e5 sjekka kva som finst rundt og kor eg kan l\u00f8pa viss det skjer noko.<\/p>\n Mange m\u00f8tte opp p\u00e5 ei hanukka-markering p\u00e5 R\u00e5dhusplassen i Oslo onsdag.<\/p>\n Foto: Nadir Alam \/ NRK<\/p>\n \u2013 Du tenker p\u00e5 fluktruter, rett og slett?<\/p>\n \u2013 Ja. Det er eg van med \u00e5 tenka.<\/strong><\/p>\n Heller ikkje desse tankane er nye. Heilt sidan ho l\u00e6rte om holocaust d\u00e5 ho var lita, har ho tenkt p\u00e5 kor ho kunne g\u00f8yma seg viss noko liknande skulle skje.<\/p>\n \u2013 No tenker eg meir n\u00e5r det skjer. Kor kan eg g\u00f8yma meg d\u00e5? Det trur eg ikkje vanlege nordmenn heilt forst\u00e5r alvoret av.<\/strong><\/p>\n Sjokkert, men ikkje overraska<\/p>\n \u2013 Det er eit angrep p\u00e5 j\u00f8dar som eit folk og ikkje p\u00e5 j\u00f8dar som truande.<\/strong><\/p>\n Det seier \u00abSimen\u00bb om \u00e5taket i Sydney. Heller ikkje han vil st\u00e5 fram med namn og bilete i denne saka.<\/p>\n I likskap med fleire andre NRK har snakka med, vart han ikkje spesielt overraska over at eit slikt \u00e5tak skjedde.<\/p>\n \u2013 Det var ikkje s\u00e6rleg overraskande. Det f\u00f8lger ein trend av fleire terror\u00e5tak, spesielt dei siste to \u00e5ra. Det er dystert og leitt og skummelt for alle j\u00f8dar i diasporaen, som ikkje er i Israel.<\/strong><\/p>\n Det same seier j\u00f8diske \u00abLinn\u00bb, som heller ikkje vil st\u00e5 fram med namn.<\/p>\n \u2013 Det er alltid sjokkerande \u00e5 sj\u00e5 liv g\u00e5 tapt p\u00e5 den m\u00e5ten. Men det overraskar meg ikkje fordi det har skjedd f\u00f8r. Me veit at slikt heile tida vert planlagt. Eg veit at det kjem til \u00e5 skje igjen. Sp\u00f8rsm\u00e5let er ikkje om; sp\u00f8rsm\u00e5let er n\u00e5r og kvar?<\/p>\n Ho skildrar \u00f2g ei kjensle av einsemd.<\/p>\n \u2013 Sj\u00f8lv om ikkje-j\u00f8dar ogs\u00e5 synest dette er sjokkerande, har dei ein annan avstand til det, seier ho.<\/p>\n Meir antisemittisme<\/p>\n \u2013 Ja, det har vore ein auke i antisemittisme. B\u00e5de valdeleg og ikkje-valdeleg.<\/strong><\/p>\n Det seier ekstremismeforskar Cathrine Thorleifsson ved Universitetet i Oslo.<\/p>\n I 2023 auka Politiets tryggingsteneste (PST) trugselniv\u00e5et for \u00e5tak mot j\u00f8dar i Noreg. I oktober 2024 vart terrortrugselniv\u00e5et auka til 4<\/a>, p\u00e5 skalaen som g\u00e5r fr\u00e5 1 til 5.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
Cathrine Thorleifsson\n
\n