Martin var det dei kallar \u00abbreadwinner\u00bb i Kenya \u2013 den i familien med ansvaret for \u00e5 skaffe mat p\u00e5 bordet.<\/p>\n
Han reiste til Russland med h\u00e5p om \u00e5 skape ei ny framtid for familien.<\/p>\n
<\/p>\n
Grace og Martin hadde saman ansvar for fire barn. No st\u00e5r Grace \u00e5leine att med ansvaret. <\/p>\n
Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n
\u2013 Han fortalde meg at han ville investere i utleigebustader, og finne ein veg ut av fattigdom. Og n\u00e5r han kom tilbake \u00f8nska han \u00e5 kunne leve slik han dr\u00f8ymde om. Han ville s\u00e5 gjerne kunne svare \u00abja\u00bb om borna kom med eit \u00f8nske.<\/strong><\/p>\n Hadde mista jobben<\/p>\n Grace Gathoni fortel om Martin Macharia Mburu. Ho m\u00f8tte han i nabolaget der dei bur. Han k\u00f8yrde matatu \u2013 ein liten buss som utgjer kollektivtilbodet i hovudstaden Nairobi.<\/p>\n Det var Martin som sjekka opp Grace. Dei hadde begge eit barn fr\u00e5 f\u00f8r. Og saman fekk dei to til.<\/p>\n \u2013 Han var s\u00e5 snill. S\u00e5 kj\u00e6rleg.<\/strong><\/p>\n Grace har henta ned eit bilete ho har g\u00f8ymd bort opp\u00e5 eit skap. Det er for vanskeleg \u00e5 sj\u00e5 p\u00e5 biletet av Martin, og p\u00e5 tinga hans som ligg overalt i den vesle heimen dei har skapt i Kenya.<\/p>\n Den siste tida f\u00f8r Martins reise til Russland hadde vore vanskeleg. Passasjerbussen han var sj\u00e5f\u00f8r for skulle seljast. Dermed var jobben borte, og Martin var desperat.<\/p>\n \u2013 Han sa at sj\u00f8lv om han m\u00e5tte vaske andre folks f\u00f8ter, s\u00e5 ville det vere greitt, s\u00e5 lenge han tente pengar til familien sin, seier Grace.<\/strong><\/p>\n Ein jobb i Russland<\/p>\n S\u00e5 kjem han heim ein dag og seier at han drar til utlandet om fem dagar. Han har funne ein jobb. Men han ville ikkje seie kor han skulle reise.<\/p>\n To dagar seinare fortel han kona at det er snakk om Russland. Visum og billettar vert ordna av mellommenn. Han skal fly til Moskva, via Sharjah, nabobyen til Dubai.<\/p>\n Martin flaug fr\u00e5 Nairobi, via Dei sameinte arabiske emirata, til Moskva i oktober.<\/p>\n Privat<\/p>\n Grace hadde h\u00f8yrt om krigen mellom Russland og Ukraina, og sa til Martin at ho var redd for han.<\/p>\n \u2013 Han sa at eg ikkje trengde uroe meg. Han skulle ikkje dra til Russland for \u00e5 krige, men for \u00e5 vere sj\u00e5f\u00f8r, sa han.<\/strong><\/p>\n Martin hadde jo uansett aldri f\u00e5tt milit\u00e6rtrening, s\u00e5 kva hadde han \u00e5 bidra med i ein krig?<\/p>\n Han hadde heller aldri opplevd temperaturar ned mot null, og han kunne ikkje eit einaste ord russisk. F\u00f8resetnader for ein vellukka milit\u00e6rkarriere i Aust-Europa var lik null.<\/p>\n Men etter framkomst i Russland endra ting seg raskt. Martin fekk ein kontrakt til signering, skriven p\u00e5 russisk. Han m\u00e5tte signere for \u00e5 f\u00e5 jobben.<\/p>\n Og tre dagar etter at han er framme i Russland ringer han heim til Grace.<\/strong><\/p>\n \u2013 Han sa: \u00abMin kj\u00e6re. Dette er ikkje jobben dei hadde lova meg. Dei har gitt oss v\u00e5pen og teke oss med til skogen\u00bb, fortel Grace.<\/p>\n Martin sende nokre bilete heim til kona – av den nye og uventa situasjonen han plutseleg stod oppi.<\/p>\n Den ferske soldaten Martin.<\/p>\n Privat<\/p>\n Martin hadde framleis ikkje gitt opp h\u00e5pet om at han faktisk skulle f\u00e5 jobbe som sj\u00e5f\u00f8r \u2013 og ikkje soldat \u2013 for den russiske h\u00e6ren. Han sa til Grace at ho m\u00e5tte be til Gud for at det skulle skje.<\/p>\n Melde Martin d\u00f8d p\u00e5 TV<\/p>\n Men nokre veker seinare ringer han igjen, og han serverer kona si m\u00f8rke nyheiter.<\/p>\n \u2013 Han ber meg om \u00e5 be for han, fordi han skal til Ukraina for \u00e5 kjempe i krigen. Det gjorde verkeleg vondt \u00e5 h\u00f8yre det. Eg spurte om han verkeleg skulle til Ukraina, han som ikkje har noko som helst trening, fortel Grace.<\/p>\n Ho f\u00e5r inntrykk av at Martin eigentleg ikkje veit s\u00e5 mykje kva som ligg framfor han, men at han har ei sterk kjensle av at han faktisk blir sendt ut i krigen.<\/strong><\/p>\n Ho gjorde som han sa. Ho bad Gud om \u00e5 ta vare p\u00e5 han. Men det vart stille fr\u00e5 Martin. Heilt til ein nabo sa at ho m\u00e5tte sjekke nyheitene p\u00e5 Kenyas nasjonale TV-kanal.<\/p>\n Ukrainske soldatar hadde funne eit pass p\u00e5 innerlomma til ein soldat dei hadde drepe under eit angrep i Aust-Ukraina.<\/p>\n Den kenyanske minibussj\u00e5f\u00f8ren Martin Macharia Mburu vart drepen i eit ukrainsk angrep. Bildet er tatt av ukrainske soldatar, og gitt til NRK av personar med band til den ukrainske h\u00e6ren. NRK har sladda ansiktet.<\/p>\n Foto: Den ukrainske h\u00e6ren<\/p>\n Passet tilh\u00f8yrde Martin Macharia Mburu. Ukrainarane tok eit bilete av Martins lik. Det vart sendt vidare til Ukrainas ambassade, som deretter tipsa kenyansk TV.<\/strong><\/p>\n Martin d\u00f8de p\u00e5 eit av sine aller f\u00f8rste oppdrag for den russiske h\u00e6ren. Draumen om god inntekt br\u00e5stansa i den russisk-okkuperte delen av Ukraina, ein kald dag i slutten av oktober.<\/p>\n Familien s\u00f8rger framleis over tapet av Martin Macharia Mburu.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n \u00abDavid\u00bb trakk seg i siste liten<\/p>\n If\u00f8lge Ukraina kan rundt 200 kenyanarar vere rekruttert til \u00e5 krige i Russland. Opp mot 1500 afrikanarar er rekruttert. Dette er tal det ukrainske utanriksdepartementet kjem med.<\/p>\n Ein som kunne blitt ein del av statistikken er \u00abDavid\u00bb. NRK har blitt einige om \u00e5 kalle han det, fordi han \u00f8nsker \u00e5 vere anonym. Han fryktar at den russiske agenten skal straffe han for \u00e5 snakke med journalistar.<\/p>\n \u00abDavid\u00bb mottek framleis meldingar fr\u00e5 agenten som han har avvist.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n D\u00e5 han f\u00f8rst h\u00f8yrde om jobben i Russland vart han glad. Han forstod at det var mykje pengar \u00e5 tene. Og som eldstemann i s\u00f8skenflokken hadde han lenge kjent p\u00e5 ansvaret han har, og han \u00f8nsker seg s\u00e5 s\u00e5rt ein jobb.<\/p>\n Og no kunne han f\u00e5 180.000 kroner i startbonus og over 20.000 kroner i m\u00e5nadsl\u00f8n. Ei gullgruve.<\/strong><\/p>\n \u2013 Det ville endra livet mitt, seier den unge mannen som NRK m\u00f8ter ein stad i Kenya.<\/p>\n Men han drog aldri til Russland. D\u00e5 han fortalde sin norske ven om den lukrative moglegheita i Russland, s\u00e5 vart ho sint. Og ho sende lenker til nyheitsartiklar som fekk han til \u00e5 tvile.<\/p>\n H\u00e5pet om ein lukrativ jobb er for lengst borte for \u00abDavid\u00bb.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n Meiner han vart lurt<\/p>\n \u00abDavid\u00bb pressa russaren som hadde lova han jobb. Var det eigentleg snakk om \u00e5 vere soldat?<\/p>\n Til slutt innr\u00f8mma russaren at \u00abDavid\u00bb m\u00e5tte avtene eit \u00e5r i milit\u00e6ret f\u00f8r han kunne f\u00e5 jobb og eventuell utdanning i Russland.<\/p>\n \u2013 Eg trudde aldri det var snakk \u00e5 delta i ein krig. Eg vart lova jobb, utdanning og statsborgarskap, seier \u00abDavid\u00bb.<\/strong><\/p>\n Han starta jobben med \u00e5 f\u00e5 passet sitt tilbake. Det hadde han gitt til russaren som hadde gjennomf\u00f8rt helsesjekk p\u00e5 han. Russaren sa at b\u00e5de visum og flybillett l\u00e5g klart.<\/p>\n Det er mange meldingar som fyk fram og tilbake, der unge og h\u00e5pefulle kenyanarar f\u00e5r informasjon om moglegheiter i Russland. Fleire gonger har det vist seg at informasjonen er s\u00e6rs mangelfull, og til tider rein l\u00f8gn.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n NRK har sett fleire korrespondansar som russiske agentar har hatt med unge kenyanske menn p\u00e5 Telegram.<\/strong><\/p>\n Av omsyn til mennenes tryggleik kan ikkje NRK bruke alle detaljar i meldingane, men den f\u00f8lgande dialogen er tiln\u00e6rma lik dei meldingane NRK har f\u00e5tt sj\u00e5:<\/p>\n 22:59<\/p>\n «<\/p>\n «Samuel»:Kjem eg til \u00e5 reise saman med andre?<\/p>\n 23:18<\/p>\n «<\/p>\n «Vladimir»:Du reiser saman med ei gruppe. Me leiger ein buss som tek dykk til Uganda, du kjem inn dit med ditt kenyanske pass. <\/p>\n I Kampala m\u00f8ter du nokon, og i morgon er ein god dag for \u00e5 fly til Russland.<\/p>\n 23:19<\/p>\n «<\/p>\n «Vladimir»:Kan du pakke raskt og m\u00f8te opp p\u00e5 busstasjonen i sentrum i morgon tidleg?<\/p>\n 23:19<\/p>\n «<\/p>\n «Vladimir»:Ikkje gl\u00f8ym passet ditt \ud83d\ude4f<\/p>\n 23:20<\/p>\n «<\/p>\n «Vladimir»:Ta med deg varme klede. St\u00e5 opp klokka fem og kom deg til Nairobi. Eg sender pengar til transportutgiftene dine p\u00e5 m-Pesa.<\/p>\n 23:21<\/p>\n «<\/p>\n «Vladimir»:Visumet ditt er klart. Alt du m\u00e5 gjere er \u00e5 pakke. N\u00e5r du er i Uganda, kj\u00f8per eg ein billett til Russland til deg. Er dette forst\u00e5tt?<\/p>\n 23:23<\/p>\n «<\/p>\n «Samuel»:\ud83d\udc4d Ja, det er forst\u00e5tt<\/p>\n \u2013 Me kallar det kj\u00f8ttkverna, seier Tokar Juri.<\/strong><\/p>\n Han er Ukrainas ambassad\u00f8r til Kenya og m\u00f8ter NRK i Nairobi.<\/p>\n \u2013 Det er vanskeleg \u00e5 ansl\u00e5 kor mange afrikanarar som er der, men me ser ein tendens som starta ganske nyleg.<\/p>\n If\u00f8lge ambassad\u00f8ren er det spesielt fr\u00e5 Kenya og dei s\u00f8rlege afrikanske landa det har kome folk.<\/p>\n Ukrainas ambassad\u00f8r til Kenya<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \u2013 Dei vert lurte til fronten av Russland, p\u00e5 ein vondskapsfull m\u00e5te. Fordi dei f\u00e5r lovnader om jobb, og n\u00e5r dei f\u00f8rst kjem seg til Russland f\u00e5r dei ingen andre val enn \u00e5 bli med i h\u00e6ren, seier Juri.<\/p>\n NRK har fors\u00f8kt \u00e5 kontakte den russiske ambassaden ei rekke gonger, men f\u00e5r ingen svar. Heller ikkje kenyanske styresmakter vil snakke med NRK, og takka nei til intervju.<\/strong><\/p>\n \u2013 Dei har ingen milit\u00e6rtrening og vert kasta inn i dei mest farlege omr\u00e5da p\u00e5 fronten, p\u00e5st\u00e5r den ukrainske ambassad\u00f8ren i Kenya.<\/p>\n I fleire andre afrikanske land er det ogs\u00e5 historier om rekruttering til den russiske h\u00e6ren. Nokre g\u00e5r inn i det frivillig, og med nok informasjon. Andre meiner dei vert lokka, og deretter lurte inn i den russiske h\u00e6ren.<\/p>\n I S\u00f8r-Afrika<\/a> har tematikken vekka mykje merksemd, spesielt etter at dotter av tidlegare president Jacob Zuma vart skulda for \u00e5 lure folk til \u00e5 bli soldatar Russland.<\/p>\n If\u00f8lge Ukraina er det personar fr\u00e5 meir enn 30 afrikanske land som kjempar for Russland.<\/p>\n Blir avvist av Russlands ambassade<\/p>\n \u00abDavid\u00bb har knapt h\u00f8yrt om krigen han skulle vore ein del av om han reiste til Russland. Og han svarer NRK at han ikkje aner kva temperaturar som er i Russland i desember.<\/p>\n H\u00e5pet om ein lukrativ jobb er for lengst borte for \u00abDavid\u00bb.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n Han er glad han vart stansa, men samtidig har han sett fleire vener som har reist. Sj\u00f8lv om han har fors\u00f8kt \u00e5 stanse dei.<\/p>\n \u2013 Det er verkeleg eit stort tap for meg at dette ikkje var som eg vart fortalt. Men det er til det beste at eg ikkje reiser, seier \u00abDavid\u00bb.<\/strong><\/p>\n Grace saknar mannen sin, og veit ikkje korleis livet vil bli den kommande tida. Ho har vore p\u00e5 den russiske ambassaden, der ho vart avvist.<\/p>\n Dei seier at dei hjelper russarar i Kenya, og ikkje kenyanarar i Russland. At mannen hennar kjempa for Russlands h\u00e6r er ikkje grunn god nok til at ambassaden har brydd seg om Grace sin situasjon.<\/p>\n Hennar \u00f8nske om \u00e5 f\u00e5 mannen heim i kiste er ogs\u00e5 avvist s\u00e5 langt. Kjelder med band til den ukrainske h\u00e6ren seier Mburu ligg i eit omr\u00e5de med p\u00e5g\u00e5ande krig, og at det ikkje blir prioritert \u00e5 hente ut d\u00f8de derifr\u00e5.<\/p>\n Grace Gathoni og to av dei fire barna hennar. Ektemann og far Martin f\u00e5r dei ikkje sj\u00e5 igjen.<\/p>\n Foto: Vegard Tj\u00f8rhom \/ NRK<\/p>\n Pengar som ektemannen eventuelt skal ha f\u00e5tt i Russland har ho ikkje sett noko til. Fleire som har reist til Russland fortel om pengar som blir borte, og agentar som tek kontroll over kontoar.<\/p>\n Russland har den siste tida ikkje kommentert sakene om kenyanarar som dukkar opp p\u00e5 fronten.<\/strong><\/p>\n Brei dekning av ulike saker<\/p>\n Tidlegare har ulike medium meldt om soldatmangel i Russland, og auka innsats for \u00e5 f\u00e5 tak p\u00e5 fleire rekruttar. CNN<\/a> skreiv i oktober om korleis det er sett av ekstra pengar for \u00e5 rekruttere soldatar.<\/p>\n Og i januar 2024 <\/a>kom ein presidentordre fr\u00e5 Vladimir Putin som opna for at utlendingar kan s\u00f8ke om statsborgarskap i Russland \u2013 etter at dei har avtent eit \u00e5r i milit\u00e6ret.<\/p>\n I Kenya har det vekka oppsikt at kenyanarar blir lurte, og nokre ogs\u00e5 ender opp med \u00e5 bli drepne. Den store avisa Daily Nation publiserte nyleg ei liste med 82 namn p\u00e5 kenyanarar <\/a>som er soldatar i Russland.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
Tokar Yurii\n
<\/p>\n
<\/p>\n