Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste fr\u00e5 OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar f\u00f8r publisering.<\/p>\n
Verdas auge er retta mot Venezuela og USA.<\/p>\n
Det etter at USA angreip fleire m\u00e5l i Venezuela<\/a>, og tok president Nicol\u00e1s Maduro og kona Cilia Flores til fange.<\/p>\n USA hevdar at Maduro, kona og sonen har deltatt i omfattande narkotikaverksemd.<\/p>\n Nicol\u00e1s Maduro blei frakta fr\u00e5 fengselet Metropolitan Detention Center i Brooklyn til ein f\u00f8deral domstol i bil og helikopter. <\/p>\n Foto: ADAM GRAY \/ Reuters \/ NTB<\/p>\n Dei peikar p\u00e5 det som ei hovud\u00e5rsak for angrepet.<\/p>\n Men kva rolle speler eigentleg Venezuela i den latinamerikanske narkotikahandelen?<\/strong><\/p>\n Transittland for kokain<\/p>\n \u2013 Venezuela er f\u00f8rst og fremst eit transittland, sl\u00e5r Latin-Amerika-forskar Benedicte Bull fast.<\/p>\n Det vil seie at narkotika blir frakta gjennom landet. Det blir i liten grad produsert narkotika i Venezuela, if\u00f8lgje Bull.<\/strong><\/p>\n Bull peikar p\u00e5 at b\u00e5de sm\u00e5fly, sm\u00e5b\u00e5tar og b\u00e5thamner blir brukte for \u00e5 frakte narkotikaen gjennom landet.<\/p>\n Av ulovlege stoff er det i hovudsak kokain, fentanyl, marihuana og heroin som blir smugla inn i USA fr\u00e5 Latin-Amerika.<\/p>\n \u2013 Politisk er fokuset mest p\u00e5 fentanyl og kokain, seier statsvitar Hilmar Mjelde.<\/p>\n Kokainen kjem fr\u00e5 Colombia, Peru og Bolivia, medan fentanyl kjem i hovudsak fr\u00e5 Mexico, if\u00f8lgje Mjelde.<\/strong><\/p>\n \u2013 Fentanylet blir laga i Mexico med ingrediensar fr\u00e5 Kina, og blir smugla gjennom Mexico, legg han til.<\/p>\n Kartet viser landa som er involvert i narkotikaverksemda inn til USA. Det meste av narkotikaen blir produsert i Colombia, Peru, Bolivia og Mexico. Desse landa er markert i raudt. Ecuador er ein viktig eksport\u00f8r og Venezuela eit transittland. Dei er markert i gult.<\/p>\n Narkotikaen blir i hovudsak smugla inn i USA til lands over grensa fr\u00e5 Mexico, men frakta nordover fr\u00e5 produsentlanda involverer ogs\u00e5 b\u00e5tar og fly, if\u00f8lgje Mjelde.<\/p>\n \u2013 Venezuela speler ei viss rolle som transittland for kokainen, men ikkje for fentanylet. Landet er ikkje eit produsentland for nokon av stoffa, forklarar statsvitaren.<\/p>\n Bull peikar p\u00e5 Ecuador som ein viktig eksport\u00f8r.<\/p>\n \u2013 Mykje av kokainen blir sendt ut fr\u00e5 Ecuador, men kjem fr\u00e5 nabolanda, seier ho.<\/p>\n Dette m\u00e5 du vite om situasjonen i Venezuela<\/p>\n USA sin president Donald Trump har sagt at m\u00e5let med angrepet var \u00e5 f\u00e5 kontroll over Venezuela sin president Nicol\u00e1s Maduro.<\/p>\n I USA er Maduro mellom anna tiltalt for \u00abnarkoterrorisme\u00bb, og Trump hevdar at Maduro leier eit narkokartell som er terrorstempla i USA.<\/p>\n Maduro avviser skuldingane, og har tidlegare sagt at Trump sin \u00abkrig mot narkotika\u00bb er eit p\u00e5skot for \u00e5 f\u00e5 kontroll over Venezuelas olje og for \u00e5 avsetje han som president.<\/p>\n<\/li>\n Nei, meiner alle ekspertane som NRK har snakka med i etterkant av angrepet.<\/p>\n Folkeretten, som alle FN-land er plikta til \u00e5 f\u00f8lge, sl\u00e5r fast at bruk av v\u00e6pna makt mot ein annan stat ikkje er lov. Det finst to unntak: ved sj\u00f8lvforsvar eller ved \u00e5 f\u00e5 l\u00f8yve fr\u00e5 FN sitt tryggingsr\u00e5d.<\/p>\n I tillegg krenker milit\u00e6roperasjonen folkerettsprinsippet om immuniteten til statsoverhovud. Dette prinsippet inneber at ein sittande statsleiar er verna mot rettsleg forf\u00f8lging og arrestasjon av andre land.<\/p>\n USA argumenterer med at dei ikkje ser p\u00e5 Nicol\u00e1s Maduro som den rettmessige statsleiaren, og at han dermed ikkje har immunitet, men det er framleis eit brot, if\u00f8lgje ekspertane.<\/p>\n USA forsvarar handlinga som ein legitim politiaksjon st\u00f8tta av milit\u00e6re middel, og hevdar at presidenten har konstitusjonell myndigheit til \u00e5 handle mot truslar mot rikets tryggleik.<\/p>\n<\/li>\n Trump har varsla at USA vil styre landet \u00abinntil vidare\u00bb og at amerikanske selskap skal ta kontroll over oljeressursane slik at dei \u00abflyt som dei skal\u00bb.<\/p>\n Venezuela sin visepresident Delcy Rodr\u00edguez meiner utsegna om olje beviser at angrepet aldri handla om demokrati, men om eit reint ressursran, og seier at \u00abalt no er avsl\u00f8rt\u00bb.<\/p>\n Ekspertar peikar p\u00e5 at m\u00e5let til Trump er \u00e5 forme ei ny regjering som sikrar amerikanske interesser og fjernar russisk og kinesisk innverknad i regionen.<\/p>\n<\/li>\n Trump har trua fungerande president Delcy Rodr\u00edguez med at ho vil betale ein \u00abenda h\u00f8gare pris\u00bb enn Nicol\u00e1s Maduro dersom ho ikkje gir etter for amerikanske krav.<\/p>\n Ho har p\u00e5 si side bedd folket om \u00e5 samle seg for \u00e5 forsvare Venezuela og landet sine naturressursar. Ekspertar peikar p\u00e5 at Trump potensielt har forplikta USA til ein langvarig krig.<\/p>\n Midt i maktkampen er den humanit\u00e6re uroa akutt; etter ti \u00e5r med \u00f8konomisk kollaps og \u00e5tte millionar p\u00e5 flukt fryktar ein at auka vald og politisk kaos vil f\u00f8re til ei forverra humanit\u00e6r krise.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n \u2013 Langvarig konfliktfylt forhold<\/p>\n Sj\u00f8lv om Venezuela ikkje er ein stor eksport\u00f8r av narkotika, held USA fast p\u00e5 at narkotikaverksemda er blant \u00e5rsakene til angrepet.<\/p>\n Men Trump har ogs\u00e5 retta skuldingar mot fleire andre land i samband med narkotikaproduksjon, skriv BBC<\/a>.<\/strong><\/p>\n \u2190<\/p>\n Beslag av store mengder kokain p\u00e5 eit lasteskip i Colombia i 22. januar 2025.<\/p>\n Foto: HANDOUT \/ AFP \/ NTB <\/li>\n Innhaldet i pakkane var truleg fentanyl og heroin. Biletet er fr\u00e5 eit beslag i Mexico, 14. mars 2025.<\/p>\n Foto: HANDOUT \/ AFP \/ NTB <\/li>\n 10. mars 2024 blei det gjort funn av 2.5 tonn marihuana p\u00e5 ein b\u00e5t i Colombia.<\/p>\n Foto: JOAQUIN SARMIENTO \/ AFP \/ NTB <\/li>\n 17. februar 2022 gjorde amerikanske kystvakter eit stort beslag av kokain og marihuana i Det karibiske hav.<\/p>\n Foto: Rebecca Blackwell \/ AP \/ NTB <\/li>\n<\/ul>\n \u2192<\/p>\n Men tal fr\u00e5 amerikanske grensemyndigheiter<\/a> sj\u00f8lv viser at berre om lag 0,6 prosent av fentanylbeslag i USA i 2025 blei tatt p\u00e5 den kanadiske grensa.<\/p>\n \u2013 I Trump sitt hovud er alskens problem i Latin-Amerika sausa saman, seier Mjelde.<\/p>\n \u2013 Trump har snakka om illegal innvandring til USA, narkotika, terrorisme og olje som motiva for \u00e5 angripe Venezuela, legg statsvitaren til.<\/p>\n Trump har ogs\u00e5 antyda at han kan komme til \u00e5 angripe Colombia og Mexico<\/a>.<\/p>\n \u2013 Colombia er ogs\u00e5 sv\u00e6rt sjukt, styrt av ein mann som likar \u00e5 lage kokain og selje det til USA. Han kjem ikkje til \u00e5 gjere det s\u00e6rleg lenge, sa Trump m\u00e5ndag.<\/p>\n Donald Trump har antyda angrep mot Colombia og Mexico. <\/p>\n Foto: ALEX WONG \/ AFP \/ NTB<\/p>\n Det er likevel lite truleg med eit liknande angrep mot Colombia og Mexico, if\u00f8lgje Bull.<\/p>\n \u2013 Eg trur ikkje det kjem til \u00e5 bli den type intervensjon som vi har sett i Venezuela. Der var det veldig mange faktorar som samanfall. Det har vore eit langvarig konfliktfylt forhold mellom landa, seier Bull.<\/p>\n \u2013 Men det kan komme enkeltangrep. Han har lenge trua med \u00e5 bombe kartell i Mexico og Colombia, legg ho til.<\/p>\n Maduro i retten<\/p>\n \u2013 Den illegitime diktatoren Maduro var narkotikabaronen i eit omfattande kriminelt nettverk, ansvarlege for smugling av enorme mengder ulovlege narkotiske stoff inn i USA. <\/strong><\/p>\n Det sa USA sin president Donald Trump under ein pressekonferanse <\/a>3. januar.<\/p>\n I USA er Maduro, kona og sonen tiltalt for \u00abnarkoterrorisme\u00bb, og for \u00e5 ha hatt ulovlege v\u00e5pen i sitt eige.<\/p>\n Teikninga viser Nicol\u00e1s Maduro og Cilia Flores i retten i New York m\u00e5ndag. <\/p>\n Foto: Elizabeth Williams \/ AP \/ NTB<\/p>\n If\u00f8lgje tiltalen har leiarar i Venezuela i ei \u00e5rrekke misbrukt sine stillingar for \u00e5 importere store mengder kokain til USA.<\/p>\n Maduro nektar straffskuld<\/a> og i retten sa han fleire gonger at han er uskuldig.<\/p>\n<\/p>\n
\n
Benedicte Bull\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
\n
Hilmar Mjelde\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n