Oppsummeringa er laga av ei KI-teneste fr\u00e5 OpenAI. Innhaldet er kvalitetssikra av NRK sine journalistar f\u00f8r publisering.<\/p>\n
Kina sin eksport skaut kraftig fart i 2025.<\/p>\n
Det leia til eit historisk handelsoverskot p\u00e5 1 200 milliardar dollar \u2013 ein sum som tilsvarar om lag 12 000 milliardar kroner.<\/p>\n
Aldri f\u00f8r har eit land hatt eit st\u00f8rre overskot enn det Kina hadde i fjor.<\/strong><\/p>\n Landet set rekord i eit \u00e5r som starta med tollkrigen til USAs president Donald Trump, og med straffetoll fr\u00e5 EU p\u00e5 blant anna elbilar som byrja \u00e5ret f\u00f8r.<\/p>\n Kvinner som syr ved ein tekstilfabrikk i Shandong-provinsen aust i Kina. <\/p>\n Foto: – \/ AFP \/ NTB<\/p>\n \u2013 Det viser kor robust Kina sin industriproduksjon er, fleksibiliteten og evna til \u00e5 finne nye marknadar n\u00e5r eksporten til USA er under sterkt press.<\/p>\n Det seier direkt\u00f8r Henning Kristoffersen for Innovasjon Norge i Kina til NRK.<\/p>\n Samfunns\u00f8konom Olav Chen er overraska over tala fr\u00e5 Kina, samtidig som resultatet ikkje er uventa.<\/p>\n \u2013 Vi har sett tendensar til at veksten og eksporten fr\u00e5 Kina har halde seg bra og p\u00e5 gode niv\u00e5, seier Chen til NRK.<\/p>\n Enorme mengder konteinarar med varer som skal eksporterast fr\u00e5 hamna i den kinesiske storbyen Nanjing.<\/p>\n Foto: NTB<\/p>\n Mindre handel med USA<\/p>\n Handelsoverskotet skjer sj\u00f8lv om USA sin president Donald Trump har fors\u00f8k \u00e5 bremse kinesisk eksport med h\u00f8ge tollsatsar<\/a>.<\/p>\n \u2013 Det er veldig overraskande. Dei f\u00e6rraste hadde forventa at Kina skulle sette nye handelsrekordar nok eit \u00e5r, n\u00e5r ein hadde s\u00e5 h\u00f8ge tollsatsar og uro knytt til dei, seier Kelly Ke-Shu Chen.<\/p>\n Ho peikar p\u00e5 Kina si evne til \u00e5 justere verdikjedene, auke handel til veksande marknadar og \u00e5 spesialisere seg p\u00e5 avanserte varer som \u00e5rsaker for handelsoverskotet.<\/p>\n Resultatet av handelskrigen er at Kina selde 20 prosent mindre til USA i fjor enn \u00e5ret f\u00f8r.<\/p>\n Handelen gjekk ogs\u00e5 ned andre vegen. Kina kj\u00f8pte 14,6 prosent mindre fr\u00e5 USA i fjor.<\/p>\n Olav Chen peikar p\u00e5 at Kina har hatt god tid til \u00e5 utvikle strategiar for \u00e5 kunne handtere handelskrigen.<\/p>\n \u2013 Kina har vore godt f\u00f8rebudd. Dei har f\u00f8rebudd seg p\u00e5 Trump 2.0. Handelskrig er ikkje noko nytt for landet \u2013 dei er kjent med v\u00e5penet, seier han. <\/strong><\/p>\n Eit konteinarskip p\u00e5 veg mot ein terminal i hamnebyen Qingdao aust i Kina. <\/p>\n Foto: – \/ AFP \/ NTB<\/p>\n Samtidig har ikkje Trump n\u00e5dd m\u00e5let om eit meir sj\u00f8lvforsynt USA.<\/p>\n \u2013 Eitt av m\u00e5la som Trump hadde omkring tollsatsar var at st\u00f8rre delar av produksjonen skulle bli flytta heim til USA, seier Ke-Shu Chen.<\/p>\n \u2013 Det har nok ikkje skjedd, ettersom det tar tid \u00e5 bygge opp verdikjeder, legg senior\u00f8konomen til.<\/p>\n USAs president Donald Trump og Kinas president Xi Jinping under eit m\u00f8te i Busan i S\u00f8r-Korea 30. oktober 2025. <\/p>\n Foto: Evelyn Hockstein \/ Reuters \/ NTB<\/p>\n Siger for USA<\/p>\n Tala for 2025 kan ogs\u00e5 bli sett p\u00e5 som ein siger for Trump sin handelspolitikk.<\/p>\n \u2013 Det er ein siger med tanke p\u00e5 at det gjer USA mindre direkte avhengig av Kina, seier Chen.<\/p>\n \u2013 Men i realiteten er Kina framleis verdsleiande p\u00e5 industriproduksjon og mange av dei viktigaste varene, legg han til.<\/p>\n Det inneber at sj\u00f8lv om USA ikkje gjennomf\u00f8rer direkte handel med Kina, vil kinesiske varer ende opp i USA ved at varene g\u00e5r gjennom andre land \u2013 s\u00e5kalla proxyland eller \u00abChina plus one\u00bb.<\/strong><\/p>\n Mexico og Vietnam er d\u00f8me p\u00e5 slike land, som er ein mellomstasjon for kinesiske varar som blir importert av USA.<\/p>\n P\u00e5 den m\u00e5ten kan Kina unng\u00e5 tollsatsane, forklarar Ke-Shu Chen.<\/p>\n \u2013 P\u00e5 mange m\u00e5tar har Trump innf\u00f8rt ein universal toll mot alle land. Han har jo sett problematikken og at det er vanskeleg \u00e5 vere spesifikk med land dei ilegg toll, seier samfunns\u00f8konom Chen.<\/p>\n Stabla konteinarar p\u00e5 eit konteinarskip utanfor New York i USA. <\/p>\n Foto: Julia Demaree Nikhinson \/ AP \/ NTB<\/p>\n Kunne ha kj\u00f8pt meir<\/p>\n Kina sin viseminister for toll, Wang Jun, sa onsdag at Kina kunne ha kj\u00f8pt enda meir fr\u00e5 utlandet.<\/p>\n \u2013 Nokon land blandar politikk inn i \u00f8konomi og handel ved \u00e5 sette restriksjonar p\u00e5 eksport av h\u00f8gteknologi til Kina, sa han.<\/p>\n Wang viste mellom anna til at USA sel dei mest avanserte databrikkene til Kina.<\/p>\n \u2013 Utan dette, ville vi ha importert enda meir, sa Wang.<\/p>\n Dette m\u00e5 du vite om toll<\/p>\n Toll er ei avgift staten legg p\u00e5 varer som kjem inn i landet.<\/p>\n Noreg krev for eksempel toll p\u00e5 ost som blir importert fr\u00e5 utlandet. Det gjer at ost fr\u00e5 utlandet kostar meir her heime, samanlikna med ost fr\u00e5 norske produsentar<\/p>\n Kjelde: Regjeringa\/Store norske leksikon<\/p>\n<\/li>\n Det er bedrifta eller personen som importerer vara, som betaler tollen. Det skjer n\u00e5r vara passerer grensa. <\/p>\n Inntektene fr\u00e5 tollen g\u00e5r til landet som har ilagt han. <\/p>\n Sidan det d\u00e5 kostar meir \u00e5 selje ei vare, kan ei bedrift sette opp prisen p\u00e5 produktet for \u00e5 dekke inn kostnaden av tollen. <\/p>\n Slik kan kostnaden av toll g\u00e5 ut over forbrukarane.<\/p>\n<\/li>\n Spesielt to argument for toll blir trekt fram:<\/p>\n Toll gjer at utanlandske varer blir dyrare for forbrukarane i landet dei blir importerte til. Ved \u00e5 gjere desse varene dyrare, kan staten h\u00e5pe at folk heller vil kj\u00f8pe lokale produkt.<\/p>\n Nokon meiner dermed at toll p\u00e5 importerte varer kan verne eit land sine eigne bedrifter mot konkurranse fr\u00e5 utlandet. <\/p>\n Og sidan toll i praksis gir staten ekstra kroner for ei vare som blir sendt over grensa, meiner nokon at dette vil gi staten meir inntekter.<\/p>\n Donald Trump drar ogs\u00e5 fram eit tredje argument, nemleg \u00e5 bruke toll som eit forhandlingskort eller pressmiddel.<\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n Stor auke i sal til Afrika<\/p>\n Ein auke i sal til andre land gjer opp for tapet Kina har i den amerikanske marknaden.<\/p>\n Sal til land i Afrika har auka s\u00e6rleg mykje, med heile 26 prosent i fjor, skriv AP<\/a>.<\/p>\n I tillegg har den kinesiske eksporten auka med:<\/p>\n Handel mellom Noreg og Kina<\/p>\n Noreg hadde i fjor eit handelsunderskot med Kina p\u00e5 83,936 milliardar kroner, viser tal fr\u00e5 Statistisk sentralbyr\u00e5 (SSB)<\/a>.<\/p>\n Den norske eksporten til Kina enda p\u00e5 48,570 milliardar kroner, medan importen fr\u00e5 Kina til Noreg kom p\u00e5 132,506 milliardar kroner.<\/p>\n Det er omtrent p\u00e5 same niv\u00e5 som 2024.<\/p>\n \u2013 Noreg tener likevel p\u00e5 at Kina, som er verdas st\u00f8rste import\u00f8r av olje og gass, hindrar ytterlegare fall i olje- og gassprisar, seier Kristoffersen.<\/p>\n \u2013 Ein anna gevinst, som ikkje kjem fram i eksportstatistikken, er dei produkta som norske selskap b\u00e5de produserer og sel i Kina. Blant anna i maritim sektor er dette betydeleg, legg han til.<\/p>\n Edvard Grieg-feltet i Nordsj\u00f8en. <\/p>\n Foto: H\u00e5kon Mosvold Larsen \/ NTB<\/p>\n Stor eksport\u00f8r av bilar<\/p>\n Salet av bilar er ei viktig \u00e5rsak til veksten i 2025. Eksporten av bilar fr\u00e5 Kina auka med 21 prosent, skriv AP<\/a>.<\/p>\n S\u00e6rleg bidrog salet av el- og hybridbilar kraftig.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
\n
Kelly Ke-Shu Chen\n
\n
<\/p>\n
<\/p>\n
\n
Olav Chen\n
\n
<\/p>\n
\n
\n
\n
\n
Henning Kristoffersen\n
\n
<\/p>\n