For det andre: sj\u00f8lv om det ikkje er fritt helsef\u00f8retaksval er det fritt sjukehusval, ein rett som ligg an til \u00e5 bli styrkja. Og dette er ein grunnleggjande mekanisme i helsef\u00f8retaksmodellen.<\/p>\n
Som kjent g\u00e5r modellen ut p\u00e5 \u00e5 driva etter marknads\u00f8konomiske prinsipp. I marknads\u00f8konomi er konkurranse den sentrale drivaren \u2013 di betre bedrifter er p\u00e5 pris, kvalitet, marknadsf\u00f8ring, omd\u00f8mebygging og tilgjengelegheit, di betre g\u00e5r dei som regel. Fordi det er desse parametrane kundane handlar utifr\u00e5.<\/p>\n
I kvasimarknaden helsef\u00f8retaka opererer kan ein ta vekk pris og marknadsf\u00f8ring. Dermed blir kvalitet, omd\u00f8me og tilgjengelegheit enno meir avgjerande for kva sjukehus pasientane vel.<\/p>\n
Helse F\u00f8rde \u00f8ydelegg no omd\u00f8met sitt blant mange sogningar med denne prosessen. D\u00e5 er det heilt i tr\u00e5d med meininga bak helsef\u00f8retaksmodellen at me byter ut F\u00f8rde med Voss og Haukeland. D\u00e5 er me \u00abm\u00f8nsterpasientar\u00bb i helsef\u00f8retaksmodell-samanheng.<\/strong><\/p>\n For om pasientane ikkje tok medvitne val av sjukehus og nytta denne \u00abmarknadsmakta\u00bb, ville ikkje sjukehusa\/helsef\u00f8retaka ha konkurranseinsentivet fritt sjukehusval skal skapa. Insentivet som igjen skal f\u00f8ra til \u00abmeir helse for pengane\u00bb. Mykje av (det teoretiske) poenget med modellen ville vera vekke.<\/p>\n I hovudsak \u00abf\u00f8lgjer\u00bb pengane pasienten til helsef\u00f8retaket der behandlinga skjer. Ein stor auke i pasientar fr\u00e5 Sogn som heller vel Voss eller Bergen vil tyda l\u00e5gare inntekter for Helse F\u00f8rde. So vidt eg forst\u00e5r av 2026-budsjettet til f\u00f8retaket tek dei ikkje h\u00f8gde for denne n\u00e6rast sj\u00f8lvsagde effekten. Det vil tyda nye budsjettsmellar utover \u00e5ret.<\/p>\n Den r\u00f8ynda g\u00e5r Helse F\u00f8rde inn i med opne augo. Men sj\u00f8lv om det i praksis er F\u00f8rde sentralsjukehus som tapar pengar i dette scenarioet \u2013 ikkje L\u00e6rdal sjukehus \u2013 har det siste halve \u00e5ret l\u00e6rt oss at slikt g\u00e5r utover lokalsjukehusa. Sentralsjukehuset og administrasjonen skal vernast for alt det er verd.<\/strong><\/p>\n I tillegg er det ein heil del kortare og ferjefritt til Voss kontra F\u00f8rde fr\u00e5 denne sida av Sognefjorden. Voss sjukehus har det som Helse F\u00f8rde har kutta i L\u00e6rdal dei siste dryge ti \u00e5ra \u2013 f\u00f8destove inkludert gynekologi, og no ortopedi. Og det er ikkje lenger til Bergen enn at me like godt kan reisa dit n\u00e5r me f\u00f8rst m\u00e5 langt for \u00e5 f\u00e5 helsetenester.<\/p>\n Voss er ogs\u00e5 det n\u00e6raste akuttsjukehuset<\/a> (Det er ikkje F\u00f8rde, sj\u00f8lv om fagdirekt\u00f8r Asle Kj\u00f8rlaug i Helse F\u00f8rde p\u00e5stod det i innlegget der han skulda L\u00e6rdal kommune for faktafeil<\/a>). Og den blir desto viktigare for tryggleiken i Indre Sogn framover.<\/p>\n Pasientflukta som ligg an til \u00e5 koma i Helse F\u00f8rde no vil kunne gjera f\u00f8retaket s\u00e5 marginalisert at det knappast blir \u00f8konomisk og organisatorisk forsvarleg \u00e5 halda kunstig liv i. N\u00e6rast uavhengig av kva \u00c5rdal, L\u00e6rdal, Aurland og Vik gjer som kommunar<\/a>.<\/strong><\/p>\n D\u00e5 er det heilt opplagt at ordf\u00f8rarane i desse kommunane ser mot Voss\/Bergen og\/eller p\u00e5 heile Vestland som eitt f\u00f8retak. Ikkje fordi me er naive og trur det vil trylla fram att ein ortopedi i L\u00e6rdal, eller liknande. Men fordi at n\u00e5r ein ser vekk fr\u00e5 f\u00f8retaksgrensene er dette uansett den \u00abnaturlege\u00bb, kortaste vegen, og styrkja band ditover bidreg til st\u00f8rre tryggleik.<\/p>\n S\u00e5 til MDG. Kirurg og urolog ved F\u00f8rde sentralsjukehus, Langballe Dalin, kom inn p\u00e5 Stortinget fr\u00e5 Sogn og Fjordane som utjamningsmandat. Han er partiet sin helsepolitiske talsmann, og mykje tyder p\u00e5 at han i stor grad styrer den praktiske helsepolitikken til MDG p\u00e5 tinget.<\/strong><\/p>\n Mellom anna var det han som kom med eit motframlegg d\u00e5 Sp fekk med seg mange andre parti p\u00e5 \u00e5 stoppa demonteringa av lokalsjukehusa i Sogn og Fjordane i haust. Men Ap og H\u00f8gre vart med p\u00e5 motframlegget til Dalin\/MDG og vann, med ei r\u00f8yst.<\/p>\n Nyleg gjekk kvintetten Frp, Raudt, SV, Sp og KrF saman i helse- og omsorgskomit\u00e9en om ei innstilling til Stortinget som g\u00e5r ut p\u00e5 \u00e5 fri sjukehusa fr\u00e5 investeringskostnader og rentebyrda deira. Slike kostnader er Helse F\u00f8rde si grunngjeving for kutta dei no har vedteke.<\/p>\n 12. februar skal Stortinget handsama denne innstillinga, men if\u00f8lgje Nationen ser det ut til at Ap, H\u00f8gre og MDG vil r\u00f8ysta mot<\/a>.<\/p>\n Nationen viser til f\u00f8lgjande punkt i MDG sitt partiprogram:<\/strong><\/p>\n D\u00e5 er det l\u00f8ftebrot viss MDG st\u00e5r saman med Ap og H\u00f8gre i sakene no 12. Feb., og deretter saka 24. Feb. om reversering av kutta ved lokalsjukehusa her.<\/strong><\/p>\n So \u2013 kvifor? Er det Langballe Dalin og hans bakgrunn fr\u00e5 \u00abhelsef\u00f8retaksland\u00bb som gjer at MDG eventuelt har snudd heilt om helsepolitikken sin? S\u00e5 dansar resten av MDG dansar etter hans pipe? Eller ligg hestehandel med Ap og H\u00f8gre bak?<\/p>\n Uansett bakgrunn \u2013 vil MDG alts\u00e5 vera eit slikt parti? Eit parti som bryt sitt eige partiprogram p\u00e5 fleire punkt under eit halvt \u00e5r etter valet? Eit parti som r\u00f8yster ned saker som skal betra \u00f8konomien i og tilgangen til den viktigaste velferdstenesta me har \u2013 helsetenesta?<\/strong><\/p>\n Eit parti som svingar partipisken s\u00e5 alle m\u00e5 r\u00f8ysta likt? For eg er overtydd om at ikkje alle MDG-, Ap- og H\u00f8grerepresentantane er samde i desse sakene. Ap og H\u00f8gre fryktar eg er for inngrodde til \u00e5 l\u00f8ysa opp i den udemokratiske partipisken, men eg trudde verkeleg betre om MDG.<\/p>\n Eg slit ogs\u00e5 med \u00e5 sj\u00e5 f\u00f8re meg at dette er i takt med synet til den jamne MDG-veljar. Og eg lurer p\u00e5 kor mykje som blir att av MDG mot neste stortingsval viss det er slik dei skal halda p\u00e5.<\/strong><\/p>\n For no kjem alts\u00e5 den eine saka verre enn den andre om \u00f8konomien i spesialisthelsetenesta rundt om i landet. I Stavanger m\u00e5tte dei f\u00f8rst opna eit halvt nytt sjukehus fordi dei ikkje hadde r\u00e5d til resten. Eit par veker seinare byrja dei \u00e5 riva vegger mellom einerom i den nye delen fordi desse var for dyre i drift<\/a>. Det er jo totalt molbu.<\/p>\n Om lag same dag sa klinikksjefen ved \u00c5lesund sjukehus opp fordi ho berre klarte \u00e5 finna sparetiltak p\u00e5 30 millionar<\/a>. Ho hadde fartstid ved sjukehuset p\u00e5 nesten 40 \u00e5r og meinte ytterlegare kutt ville vera uforsvarleg overfor pasientar og tilsette. Adm.dir. i helsef\u00f8retaket kravde at ho skulle finna sparetiltak p\u00e5 94 (!) millionar.<\/p>\n I desse sakene vil alltid folk flest koma attende til at det er grelt \u00e5 sj\u00e5 direkt\u00f8rar med fleiremillionars \u00e5rsl\u00f8ner dra osteh\u00f8velen over helsetenestene v\u00e5re. Berre der har helsef\u00f8retaksmodellen spelt fallitt.<\/strong><\/p>\n\n
![\"\"](\"https:\/\/www.europesays.com\/no\/wp-content\/uploads\/2026\/02\/98e1b86e-449f-497f-aee0-49345672a0e1.bin.jpeg\")
<\/p>\n