{"id":44965,"date":"2025-09-25T15:40:11","date_gmt":"2025-09-25T15:40:11","guid":{"rendered":"https:\/\/www.europesays.com\/no\/44965\/"},"modified":"2025-09-25T15:40:11","modified_gmt":"2025-09-25T15:40:11","slug":"daglegvarer-mat-henriette-boikottar-daglegvarebransjen-eg-har-faktisk-brukt-mindre-pengar","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.europesays.com\/no\/44965\/","title":{"rendered":"Daglegvarer, Mat | Henriette boikottar daglegvarebransjen: \u2013 Eg har faktisk brukt mindre pengar"},"content":{"rendered":"\n

(Nationen<\/a>) Henriette Bergliot Rulnes Brandset har den siste tida snudd matvanane sine p\u00e5 hovudet. I ein m\u00e5nad skal ho boikotta dei tre store daglegvarekjedene Reitan, Norgesgruppen og Coop. I staden handlar ho lokalt, p\u00e5 sm\u00e5butikkar, gardsutsal, Reko-ringen og Bondens marknad.<\/p>\n

\u2013 Dei fleste av oss sit igjen med veldig f\u00e5 reelle val, og det er eit problem i seg sj\u00f8lv, skriv ho p\u00e5 sin TikTok- og Instagram-konto, der ho deler erfaringar fr\u00e5 prosjektet.<\/p>\n

Protest mot monopol<\/p>\n

Boikotten var ikkje ein impuls, men ein medviten protest mot det ho beskriv som eit \u00abekstremt problematisk\u00bb matvaremonopol.<\/p>\n

\u2013 Norgesgruppen, Coop og Rema kontrollerer nesten heile marknaden. Resultatet er h\u00f8gare prisar, f\u00e6rre valmoglegheiter og sm\u00e5 produsentar som blir pressa ut, sl\u00e5r ho fast.<\/b><\/p>\n

Med over 90 prosent av marknaden under kontroll av tre akt\u00f8rar, meiner Brandset at det burde ringja nokre varsellamper hos b\u00e5de politikarar og forbrukarar. Prosjektet hennar er eit fors\u00f8k p\u00e5 \u00e5 belysa problemet og visa at det finst alternativ, sj\u00f8lv om det krev ei omstilling.<\/p>\n

\u2013 Ein stor del av problemet er at me ikkje har nok konkurranse. Dei reelle valmoglegheitene forsvinn. Viss alle produkta du har \u00e5 velja mellom er det butikkane sj\u00f8lv har produsert, kva har du eigentleg \u00e5 velja mellom d\u00e5?<\/p>\n

F\u00e6rre spontankj\u00f8p, meir pengar igjen <\/p>\n

Eit av dei store sp\u00f8rsm\u00e5la mange stiller seg er om det i det heile er mogleg \u00e5 handla lokalt og st\u00f8tta sm\u00e5 akt\u00f8rar utan at matbudsjettet eksploderer. Brandset har eit klart m\u00e5l:<\/p>\n

\u2013 Eg vil jo ogs\u00e5 finna ut av om det er mogleg \u00e5 leva utan dei tre store utan og sprengja matbudsjettet, skriv ho p\u00e5 Instagram<\/a>.<\/p>\n

Boikotten har tvinga Brandset, ektemann og tre barn til \u00e5 endra handlevanane sine. Resultatet? F\u00e6rre spontankj\u00f8p.<\/p>\n

\u2013 No g\u00e5r eg berre inn p\u00e5 butikken og har eit m\u00e5l, og s\u00e5 klarer eg \u00e5 reisa ut igjen, fortel ho. Ho peikar p\u00e5 at layouten til daglegvarebutikkane er designa for meirsal, noko som er fr\u00e5verande i sm\u00e5 butikkar og gardsutsal.<\/b><\/p>\n

Kanskje mest overraskande: Prosjektet har ikkje sprengt matbudsjettet \u2013 snarare tvert imot.<\/p>\n

\u2013 Eg har faktisk brukt mindre pengar. Me har vorte flinke til \u00e5 eta opp det me har i kj\u00f8leskapet sidan me ikkje har hatt s\u00e5 mange spontankj\u00f8p. Me har spart nesten 1500 kroner til no, fortel Brandset, som ogs\u00e5 kan stadfesta at kosthaldet til familien er uendra.<\/p>\n

Ikkje alle er like heldige<\/p>\n

Brandset er \u00e6rleg p\u00e5 at hennar situasjon ikkje er representativ for alle nordmenn. I Skien har ho mange alternativ til dei store kjedene rett utanfor d\u00f8ra, og ser p\u00e5 seg sj\u00f8lv som heldig.<\/p>\n

\u2013 Mange plassar har ein ikkje noko alternativ til dei store daglegvaregigantane. Eg synest det er trist at ein f\u00e5r dei avgrensingane, seier Brandset.<\/b><\/p>\n

Ho trekkjer ein parallell til Sverige:<\/p>\n

\u2013 Berre ein k\u00f8yrer over svenskegrensa, s\u00e5 har ein s\u00e5 mykje meir utval av produkt og produsentar. Ogs\u00e5 k\u00f8yrer du tilbake til Noreg og ser at det er dei same produkta overalt.<\/p>\n

Kritisk til h\u00f8ge prisar<\/p>\n

Butikkane sine eigne merkevarer (EMV) er produkt som blir selde under daglegvarekjeda sitt eige namn, sj\u00f8lv om dei ofte er produserte av eksterne leverand\u00f8rar.<\/p>\n

Sj\u00f8lv om desse ofte er lova \u00e5 ha ein l\u00e5gare pris enn alternativa, meiner ikkje Brandset at dette er tilfellet:<\/p>\n

\u2013 Sist gong eg var i ein vanleg butikk, som no er nokre veker sidan, s\u00e5 var det ikkje veldig stor prisforskjell p\u00e5 dei eigne merkevarene og standard produkt. Kva er d\u00e5 vitsen?<\/b><\/p>\n

Som mange andre forbrukarar, reagerer ho p\u00e5 prisstigninga p\u00e5 mat og drikke dei siste \u00e5ra. Ho er ogs\u00e5 bekymra for kven som skal betala for Konkurransetilsynets dom om prissamarbeid mellom daglegvarekjedene:<\/p>\n

\u2013 Alle veit jo at det er forbrukarane som betaler for det til slutt.<\/p>\n

Ivar Pettersen, samfunns\u00f8konom i Alo-Analyse, meiner at det er behov for engasjerte forbrukarar som Brandset.<\/p>\n

\u2013 Eg trur ogs\u00e5 det kan ha positiv effekt av forbrukarar meir aktivt ser etter alternativ til ein ganske einsarta daglegvarehandel, som er dominert cirka 65 prosent av l\u00e5gpriskjeder og med stadig meir komplekse former for priskonkurranse som kupongar og lojalitetsbonusar, seier han til Nationen.<\/p>\n

Pettersen, som har leidd to arbeidsm\u00f8te om strategi for Daglegvaretilsynet, meiner samtidig at det er krevjande \u00e5 f\u00e5 nok innverknad \u00e5leine.<\/p>\n

\u2013 Aller viktigast for forbrukarane er det at me har eit effektivt Konkurransetilsyn og kompetent Forbrukerr\u00e5d med kapasitet til \u00e5 handtera f\u00f8respurnadene fr\u00e5 forbrukarane.<\/b><\/p>\n

Det skjer likevel utvikling p\u00e5 feltet, meiner han. Spesielt er det \u00e9in ting som daglegvarekjedene fortener ros for:<\/p>\n

\u2013 Faktisk er daglegvarehandelen ganske konstruktive bidragsytarar til \u00e5 f\u00e5 fram det som til d\u00f8mes blir kalla \u00abmatskattar\u00bb. Dei f\u00e5r skryt for \u00e5 opna hyllene sine av produsentar av \u00f8kologiske produkt, ofte meir skryt enn jordbruket sine eigne samvirke, seier han.<\/p>\n

H\u00e5par p\u00e5 ein bevegelse<\/p>\n

Brandset h\u00e5par at fleire vil slengja seg p\u00e5 boikotten og skapa ei folker\u00f8rsle.<\/p>\n

\u2013 Det at \u00e9in person boikottar er jo ein drope i havet for dei store daglegvaregigantane, men det har veldig mykje \u00e5 seia for dei sm\u00e5 og lokale akt\u00f8rane. Det er der skoen trykkjer mest. Me m\u00e5 bli flinkare til \u00e5 bruka dei sm\u00e5, seier ho.<\/b><\/p>\n

Bodskapen hennar til forbrukarar som kjenner seg makteslause, er \u00e5 leggja meir press p\u00e5 kjedene.<\/p>\n

\u2013 Om ein er fleire som legg litt press p\u00e5 dei store kjedene, at ein forh\u00e5pentleg kan gjera nokre endringar. Sp\u00f8r om \u00e5 f\u00e5 inn fleire lokale produkt, dropp butikkane sine eigne merkevarer, og gjer andre sm\u00e5 grep, seier Brandset.<\/p>\n

\u2013 Det handlar om haldningsendring blant dei store kjedene \u00f2g, og d\u00e5 m\u00e5 ein jo starta ein plass.<\/b><\/p>\n