Eg fryktar at det vil bli end\u00e5 vanskelegare \u00e5 passe p\u00e5 barna v\u00e5re, skriver Anne Gunn Halvorsen om aldersgrense p\u00e5 sosiale medier. Foto: Sara Sanderud<\/p>\n
Kastar me barna ut av Snapchat og TikTok, kor vil dei g\u00e5? P\u00e5 fotballbanen? Ja, du kan h\u00e5pe og tru. <\/p>\n
Publisert: 22.11.2025 09:17<\/p>\n
Akkurat no sit regjeringa og les gjennom 8168 meldingar fr\u00e5 menneske, organisasjonar og bedrifter som meiner noko om aldersgrense p\u00e5 sosiale media. Forslaget er \u00e5 innf\u00f8re 15-\u00e5rsgrense. If\u00f8lgje digitaliseringsdepartementet sj\u00f8lv er dei fleste i bunken positive til denne ideen. <\/p>\n
Som sliten trebarnsmor var ogs\u00e5 eg instinktivt positiv til dette. Yes, statsr\u00e5d Karianne Tung. Ta denne byrda av mine skuldrer!<\/p>\n
Kranglinga var i gang<\/p>\n
Eg var ti \u00e5r d\u00e5 eg logga meg p\u00e5 for fyrste gong. No er eg 41 \u00e5r og har ei skjermtid p\u00e5 over fire timar dagleg. Dei resterande timane som er att i d\u00f8gnet etter jobb og husarbeid bruker eg til \u00e5 kjefte p\u00e5 barna mine for at dei er p\u00e5 skjerm. <\/p>\n
Eg tilh\u00f8yrar dei som er bekymra og redde for kva internett gjer med oss og barna v\u00e5re. Eg er s\u00e5pass stressa over dette at eg har skrive ei heil bok om temaet. Heilt spesifikt om eigen oppvekst med og p\u00e5 internett. <\/p>\n
Det fine med \u00e5 skrive bok er at ein f\u00e5r mykje informasjon. Det er fryktreduserande. Det dumme er at eg no er blitt engsteleg for noko heilt nytt. Med nyare mediehistorie friskt i minne er eg redd lovforslaget skal g\u00e5 gjennom. Eg fryktar me vil bli sett tilbake i tid, og at det vil bli end\u00e5 vanskelegare \u00e5 passe p\u00e5 barna v\u00e5re.<\/p>\n
Meir om dette straks. F\u00f8rst ei p\u00e5minning om at du som forvirra, frustrert forelder er del av ein lang tradisjon. Allereie i 1994 blir \u00abheime-pc\u00bb oppgitt som det f\u00f8retrekte mediet til barn, if\u00f8lgje SSB. Foreldra deira er d\u00e5 mest opptekne av aviser, tidsskrift og radio. <\/p>\n
Vaksne ville ha dei sterkt rabatterte datamaskinane, men d\u00e5 dei kom i hus, var det gjerne barna som overtok. Der sat dei og chatta med framande p\u00e5 IRC, medan telefonrekninga steig og ingen andre kunne prate i telefonen. Kranglinga var i gang og har ikkje stoppa sidan.<\/p>\n
Generasjonskl\u00f8fta blir berre djupare utover 1990-talet<\/p><\/blockquote>\n
Generasjonskl\u00f8fta blir berre djupare utover 1990-talet. I 1995 sit Thorbj\u00f8rn Jagland p\u00e5 NRK og fortel at han ikkje f\u00e5r seg til \u00e5 begynne \u00e5 bruke datamaskin.<\/p>\n
Ja, han veit det er framtida.<\/p>\n
Ja, han har trua p\u00e5 informasjonsmotorvegen og alt det der.<\/p>\n
Men, seier han, stry seg \u00f8mt over skjortebrystet og tryllar fram ein penn: Identiteten og spr\u00e5ket hans er s\u00e5 sterkt knytt til denne fyllepennen! Med den har han skrive b\u00e5de foredrag og b\u00f8ker. Han f\u00e5r seg ikkje til \u00e5 byte den ut. Og som melodien ofte g\u00e5r: Heime har han to s\u00f8ner som er ekspertar.<\/p>\n
\u00abHvis et voksent menneske snakker om sin hjemme-PC, er det h\u00f8yst sannsynlig barn eller ten\u00e5ringer i huset\u00bb, skriv Gro Harlem Brundtland i denne avisa, vinteren 1996.<\/p>\n
Oppveksten p\u00e5 internett<\/p>\n
Sj\u00f8lv med treig nedlasting, elendig brukargrensesnitt, null bilete og knapt med fargar har barna klistra seg til skjermen som m\u00f8ll mot lyset. <\/p>\n
I august 1999 var eg sj\u00f8lv 14 \u00e5r og 164 timar p\u00e5 nettet. Det var ikkje p\u00e5 grunn av spekulativ teknologi. Det var fordi internett d\u00e5 som no fylte eit behov hj\u00e5 barn og unge. <\/p>\n
I januar 2000 hadde eg som nytt\u00e5rsforsett \u00e5 \u00abvere mindre p\u00e5 internett\u00bb. Eg kan r\u00f8pe at det gjekk d\u00e5rleg. I det neste ti\u00e5ret kom jo digitalkamera, blinkande heimesider, bloggar og norske, eigne nettsamfunn. <\/p>\n
Dei vaksne irriterte seg framleis over ungdommen. S\u00e5 lite klede, s\u00e5 mykje sminke, s\u00e5 dumme meiningar!<\/p>\n
I dette ti\u00e5ret eksisterer den draumen mange ser ut til \u00e5 bere p\u00e5 no. Ei verd der sosiale media best\u00e5r av eit mangfald, laga av norske ungdommar sj\u00f8lv eller av redakt\u00f8rstyrte, norske media. <\/p>\n
N\u00e5r eg held foredrag om boka mi, blir eg ofte st\u00e5ande att med menneske som har blanke auge og fortel om oppveksten p\u00e5 internett med eit smil om munnen. Ofte gjekk det skikkeleg fint. Mange kan takke Blink, mIRC, Nettby, Hamarungdom, Habbo, Backstage, Mumseby og Biip for venner, ektefellar, karriere, eit godt liv.<\/p>\n
Det er ogs\u00e5 p\u00e5 sin plass \u00e5 minne om teknologien ein hadde til r\u00e5digheit d\u00e5. All moderering m\u00e5tte skje manuelt, p\u00e5gangen var enorm, malen var anonymitet, og dei stakkars programmerarane, Kripos og lovverket kom halsande etter for \u00e5 sl\u00f8kke brannar, lage rapporteringsknappar og nye lover s\u00e5 raskt dei greidde. Det var sj\u00f8lvsagt ikkje raskt nok.<\/p>\n
No kjem forsvaret<\/p>\n
No er alle desse samfunna vekke. Dei fleste barn og vaksne soknar no til sosialt media med utanlandske eigarar. No kjem det, forsvaret for dei store teknologiselskapa som overvaker v\u00e5re barn. For ja, dei samlar inn informasjon, spekulerer i v\u00e5re biologiske instinkt. Nei, dei respekterer ikkje media, ytringsfridom eller skattereglar. <\/p>\n
Dei er p\u00e5 absolutt og ingen m\u00e5te perfekte. Kanskje ikkje ein gong gode. Samstundes: Dei er beste alternativet me har. <\/p>\n
Dei siste 30 \u00e5ra er det blitt tryggare, ikkje farlegare, \u00e5 vere eit barn p\u00e5 sosiale media. P\u00e5 dei store tenestene Snapchat og TikTok har du eit rikt utbod av m\u00e5tar \u00e5 kontrollere appane p\u00e5. <\/p>\n
Barn har snakka med kvarandre p\u00e5 internett i 30 \u00e5r. Dei kjem ikkje til \u00e5 slutte med det no.<\/p><\/blockquote>\n
Snapchat har eit eige foreldresenter kor du ser kven barnet snakkar med, og p\u00e5 TikTok kan du kontrollere og styre algoritmane. Kastar me barna ut av desse tenestene, kor vil dei g\u00e5? P\u00e5 fotballbanen? Ja, du kan h\u00e5pe og tru. Barn har snakka med kvarandre p\u00e5 internett i 30 \u00e5r. Dei kjem ikkje til \u00e5 slutte med det no.<\/p>\n