Allereie no ser forskarane glade tal: Dei to siste \u00e5ra har ingen kvinner under 30 \u00e5r f\u00e5tt p\u00e5vist livmorhalskreft i Nordland, Troms og Finnmark.<\/p>\n
I overkant av 300 kvinner f\u00e5r livmorhalskreft \u00e5rleg og over 70 d\u00f8r kvart \u00e5r, if\u00f8lgje Tidsskrift for Den norske legeforening<\/a>.<\/p>\n I 2024 var det 269 registrerte tilfelle, som er det l\u00e5gaste nokon gong.<\/strong><\/p>\n Tilfella er f\u00e6rre og f\u00e6rre, noko som blir knytt til vaksineringa av aldersgruppa.<\/p>\n No kan legane sj\u00e5 verkeleg gledelege nyheiter p\u00e5 omr\u00e5det: Tilfella av kreft i ung alder g\u00e5r ned.<\/strong><\/p>\n Ser fram til 2038<\/p>\n \u2013 Det er veldig bra. Det er heilt fantastiske resultat.<\/p>\n Kontoret til Sveinung S\u00f8rbye ligg langt inni ein labyrint p\u00e5 Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN) i Troms\u00f8. Sidan starten av 2000-talet har han jobba mykje med livmorhalskreft.<\/p>\n Veggen av flytteesker fylt med testresultat fortel om ein mann som er ekstra engasjert i sitt fagfelt.<\/p>\n Kasse p\u00e5 kasse med pr\u00f8ver ein kan kome til \u00e5 f\u00e5 bruk for.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n Overlegen er reikna som ein av dei fremste ekspertane i Noreg p\u00e5 HPV.<\/p>\n HPV er namnet p\u00e5 ein gruppe virus som i stor grad smittar gjennom seksuell aktivitet. Ein kan da f\u00e5 ein HPV-infeksjon, som ein ikkje merker. Det kan g\u00e5 over av seg sj\u00f8lv.<\/p>\n Men hos nokre kan det utvikle seg vidare til kreft. Hos kvinner oppst\u00e5r dette som livmorhalskreft. Det kan ogs\u00e5 bli kreft i skjede, ytre kj\u00f8nnsorgan, anus, munn og hals. Hos menn kan det bli til kreft i penis, anus, munn og hals.<\/strong><\/p>\n B\u00e5de jenter og gutar f\u00e5r derfor tilbod om HPV-vaksine i sjuandeklasse. Da rekk dei \u00e5 f\u00e5 den f\u00f8r dei er seksuelt aktive, og dermed kan smitta stoppast.<\/p>\n Sidan starten av 2000-talet har Sveinung Wergeland S\u00f8rbye vore ein av dei som har jobba mest med HPV i Noreg.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n Avgjerande kvalitetssikring<\/p>\n \u2013 Gamechangeren har vore HPV-vaksinen. N\u00e5r ein startar screening p\u00e5 25-\u00e5rsalder, kan du ikkje f\u00f8rebyggje det ho har f\u00e5tt f\u00f8r 25-\u00e5rsalder, seier S\u00f8rbye og forklarar:<\/p>\n \u2013 F\u00e5r du vaksine f\u00f8r seksuell debut, s\u00e5 hindrar du viruset som lagar celleforandring og kreft i \u00e5 infisere kvinna. Da f\u00e5r vi slike resultat, og det er veldig bra.<\/p>\n Held denne positive trenden fram, vil det ikkje vere lenge til ein ser 100 tilfelle kvart \u00e5r, mot rundt 300 i dag, meiner overlegen.<\/p>\n Sidan 2016 har han og kollegaer p\u00e5 UNN gjort ei kvalitetssikring av normale cellepr\u00f8ver. Dette kallast HPV mRNA-test.<\/p>\n Sveinung Wergeland S\u00f8rbye er overlege p\u00e5 patologisk avdeling p\u00e5 Universitetssykehuset Nord-Norge (UNN). Han gleder seg over utviklinga han ser.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n NRK har tidlegare omtala<\/a> korleis dette har f\u00f8rt til at kreft har blitt avdekka hos pasientar som har f\u00e5tt beskjed om at alt var normalt.<\/p>\n Denne kvalitetssikringa er blant \u00e5rsaka til at talet p\u00e5 nordnorske kvinner som utviklar livmorhalskreft g\u00e5r ned.<\/p>\n \u2013 Eg trur det handlar om god deltaking i screening, tidleg vaksinering og at vi har brukt HPV mRNA-test som kvalitetssikring i mange \u00e5r. Det har gjort at forstadium til kreft blir oppdaga f\u00f8r dei utviklar seg vidare, forklarar S\u00f8rbye.<\/p>\n Verdas helseorganisasjon har eit m\u00e5l om at det skal vere 4 tilfelle per 100.000 kvinne kvart \u00e5r. Kjem ein dit, vil ikkje livmorhalskreft vere reikna som eit folkehelseproblem i Noreg, fortel S\u00f8rbye.<\/p>\n \u2013 Kor mange \u00e5r er det til ein er der, da?<\/p>\n \u2013 2038, svarer forskaren kontant, og legg kjapt til:<\/p>\n \u2013 Det er nokre \u00e5r igjen. S\u00e5 eg blir ikkje arbeidsledig med det f\u00f8rste.<\/p>\n \u2013 Veldig bra<\/p>\n Ein godt sn\u00f8ballkast unna den jublande overlegen p\u00e5 UNN, sit Helena Andersen og Aristea Dudi. Dei les til kvar sin eksamen ved UiT Norges arktiske universitet.<\/p>\n \u2013 Eg tenker at det er veldig bra og at det har kome inn i vaksinasjonsprogrammet, og at det viser seg \u00e5 ha s\u00e5 god beskytting.<\/p>\n Helena Andersen studerer farmasi, og er glad for \u00e5 h\u00f8yre om nyheita fr\u00e5 sjukehuset eit sn\u00f8ballkast unna.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n Helena studerer til \u00e5 bli farmas\u00f8yt, og har nyleg hatt forelesing om nettopp HPV-vaksinen. Ho synest det er fint \u00e5 sj\u00e5 resultata:<\/p>\n \u2013 Eg blir glad p\u00e5 forskinga sine vegne, men ogs\u00e5 for dei som f\u00e5r vaksinen, at den har s\u00e5 god effekt. Eg er veldig glad for at alle f\u00e5r den.<\/strong><\/p>\n Aristea har, i likskap med Helena, tatt HPV-vaksinen som del av barnevaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n Aristea Dudi synest det er fint \u00e5 vite at HPV-vaksinen har s\u00e5 god effekt.<\/p>\n Foto: H\u00e5kon Iversen \/ NRK<\/p>\n \u2013 Det er veldig bra, seier barnehagel\u00e6rar-studenten om nyheita om ingen tilfelle av livmorhalskreft i aldersgruppa dei to tilh\u00f8yrer.<\/p>\n \u2013 Er du glad for at du har vaksinert deg?<\/p>\n \u2013 Ja, definitivt.<\/p>\n \u2013 Den aller beste kreften er den du ikkje f\u00e5r<\/p>\n \u2013 Det gir meg g\u00e5sehud.<\/p>\n Brage Larsen Sollund jobbar med kreft dagen lang. Han er regionleiar for Kreftforeningen i Nord-Norge. For han er dette ein rein gladnyheit.<\/p>\n \u2013 Det er fantastisk, det er draumen v\u00e5r. No ser vi resultata av \u00e5 gje vaksine.<\/p>\n Regionleiar i Kreftforeningen i Nord-Norge, Brage Larsen Sollund, har all grunn til \u00e5 glise.<\/p>\n Foto: Sigrid Agnethe Hansen \/ NRK<\/p>\n Han meiner b\u00e5de forskarar og politikarar skal ha ein takk for at ein har kome s\u00e5 langt:<\/p>\n \u2013 Wow, det er dette vi dr\u00f8ymer om. Vi dr\u00f8ymer om eit liv utan kreft. Og s\u00e5 ser vi at ei vaksine kan ha s\u00e5 positiv effekt at ingen kvinner i Nord-Noreg har f\u00e5tt p\u00e5vist dette, av dei yngste som har vore gjennom vaksinasjonsprogrammet.<\/p>\n Regionleiaren h\u00e5par at s\u00e5 mange som mogleg takkar ja til vaksinen i sjuandeklasse. Han har ein enkel oppfordring til sist:<\/p>\n \u2013 Den aller beste kreften er den du ikkje f\u00e5r. Det funkar, det nyttar, slutt opp om dei fantastiske programma vi har.<\/strong><\/p>\n Hei!<\/p>\n Har du tankar om saka du las no, eller tips til heilt andre ting eg burde skrive om?<\/p>\n I haust har eg fortalt historia om Karl Edvart Dahl, som overlevde Titanic-ulykka<\/a> og som ligg gravlagd i Troms\u00f8.<\/p>\n F\u00f8r det skreiv eg om Lillian, som ikkje vil slutte \u00e5 jobbe. Den saka finn du her<\/a>.<\/p>\n<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n
<\/p>\n