Metropolis jako największe miasto w Polsce – 2,1 mln mieszkańców i 2,5 tys. km kw.

Górnośląsko-Zagłębiowska Metropolia obejmuje dziś 41 miast i gmin na obszarze około 2,5 tysiąca kilometrów kwadratowych – od Rudzińca na zachodzie po Dąbrowę Górniczą na wschodzie. Mieszka tu około 2,1 mln osób, czyli wyraźnie więcej niż w obecnie największym mieście kraju. Metropolia formalnie działa od 2017 roku, ale już od kilku lat trwa dyskusja o pogłębieniu integracji samorządowej.

Zespół badawczy kierowany przez prof. Tomasza Pietrzykowskiego zaproponował model, w którym wszystkie jednostki GZM tworzą jedno miasto. Robocza nazwa projektu to Metropolis. Po realizacji planu byłoby to największe miasto w Polsce zarówno pod względem liczby ludności, jak i powierzchni. Dla porównania: Warszawa liczy dziś około 1,8 mln mieszkańców i zajmuje 517 km kw. Nowa śląska metropolia przewyższałaby ją wielokrotnie, a skalą wyprzedzałaby nawet Londyn.

Polityczne wsparcie na Śląsku. „Jedno miasto jako finałowy etap integracji”

Projekt nie jest wyłącznie akademicką wizją. Poparcie dla idei jednego miasta deklarują kluczowi samorządowcy regionu. Prezydent Katowic Marcin Krupa mówi wprost:

„Jedno miasto jako finałowy etap integracji wszystkich gmin Metropolii to moje marzenie”.

Wypowiedź ta pokazuje kierunek myślenia części włodarzy: integracja ma być kulminacją, a nie rewolucją przeprowadzoną z dnia na dzień. Władze GZM podkreślają, że projekt nie oznacza likwidacji lokalnych samorządów ani odebrania im tożsamości.

Gmina metropolitalna zamiast likwidacji miast

Przewodniczący zarządu GZM Kazimierz Karolczak jednoznacznie studzi obawy dotyczące centralizacji:

– Nie zakładamy przekształcenia miast GZM w dzielnice, więc nadal będą miały swoich prezydentów i burmistrzów, a także rady miast. Chodzi natomiast o wprowadzenie pewnego podziału kompetencji oraz stworzenie gminy metropolitalnej realizującej wspomniane ponadlokalne zadania wyższego rzędu – zaznacza.

Kluczowe słowo to kompetencje ponadlokalne. W praktyce oznaczałoby to wspólne zarządzanie transportem, planowaniem przestrzennym, dużymi inwestycjami infrastrukturalnymi czy promocją gospodarczą regionu. Samorządy lokalne zachowałyby bieżące funkcje, ale część decyzji zapadałaby na poziomie metropolitalnym.

Metropolis, Silesia czy Nowe Katowice? Nazwa zdecyduje referendum

Nazwa przyszłego megamiasta nie jest przesądzona. Wśród rozważanych propozycji pojawiają się Metropolis, Silesia, Nowe Katowice oraz Nowe Miasto Katowice. Ostateczny wybór ma należeć do mieszkańców w referendum, poprzedzonym kampanią informacyjną.

Jej celem będzie nie tylko wyjaśnienie założeń projektu, ale też przekonanie tych prezydentów i burmistrzów, którzy dziś podchodzą do pomysłu z rezerwą. Zwolennicy integracji argumentują, że wspólna marka i skala działania zwiększą konkurencyjność regionu w walce o międzynarodowe inwestycje.

Największe miasta w Polsce dziś – liczba ludności kontra powierzchnia

Dziś liderem pod względem liczby mieszkańców pozostaje Warszawa. Dalej są Kraków – 790 tys., Wrocław – 669 tys., Łódź – 665 tys. i Poznań – 541 tys. Zupełnie inaczej wygląda ranking powierzchni.

Na pierwszym miejscu znajduje się Gdańsk z obszarem 683 km kw. To efekt zmian administracyjnych z lipca 2023 roku, gdy do granic miasta włączono część Morza Bałtyckiego. Gdańsk wyprzedził tym samym Warszawę o ponad 100 km kw. Trzecie miejsce zajmuje Gdynia – 391 km kw.

Jeśli projekt Metropolis dojdzie do skutku, wszystkie te zestawienia stracą aktualność. Śląsk zyskałby miasto bez precedensu w skali kraju – rozległe, wieloośrodkowe i liczące ponad dwa miliony mieszkańców.