Zmieniają się zasady ortografii. Ręka może zadrżeć. „Serce krwawi”

Od stycznia dzisiejsza mieszkanka Wrocławia, czyli „wrocławianka”, stanie się „Wrocławianką”. – Pisownia wielką literą obejmie nazwy mieszkańców miast, dzielnic, osiedli i wsi. Zarówno Polak, jak i Łodzianin będziemy zapisywać wielką literą – wyjaśniała w TOK FM językoznawczyni profesor Monika Kresa.

To nie wszystko, jeżeli chodzi o małe i wielkie litery. Zamiast informować, że pod sklepem zaparkował „fiat”, będziemy pisać, że zaparkował „Fiat”. Zmianie ulegną także zapisy nazw miejsc i obiektów. Będziemy pisać: „Plac Mickiewicza”, a nie „plac Mickiewicza”. Ta reguła obejmie również nazwy komet. Zamiast „kometa Halley’a” obowiązywać będzie zapis z wielkiej litery w obu członach.

Zmiany obejmą także nazwy lokali usługowych i gastronomicznych. – Do tej pory pisaliśmy „restauracja U Antka”. Od 1 stycznia napiszemy: „Restauracja u Antka”. Ta zasada dotyczy także kin czy kwiaciarni – powiedziała językoznawczyni.

Wielkimi literami będziemy zapisywać nazwy nagród, medali i odznaczeń. Dotąd funkcjonowała „nagroda Nobla”, od nowego roku obowiązywać będzie z kolei zapis „Nagroda Nobla”.

– Kolejna zasada również ułatwia nam życie – mówiła specjalistka. Dotyczy ona cząstki „nie” i jej pisowni z imiesłowami przymiotnikowymi. – Do tej pory – jak tłumaczyła – cząstkę tę z przymiotnikami typu „palący” poprawnie należało zapisać łącznie, jeżeli dane słowo opisywało stałą cechę osoby (na przykład „jestem osobą niepalącą”). Jeśli jednak była to cecha chwilowa, pisaliśmy rozdzielnie. Od 1 stycznia w obu przypadkach będziemy pisać łącznie.

Zmianom ulega również pisownia cząstki „nie” z przymiotnikami w stopniu wyższym i najwyższym. Dotąd funkcjonowały formy „nie mniejszy”, „nie najszybciej”, natomiast od 2026 roku obowiązywać będzie pisownia łączna: „niemniejszy”, „nienajszybciej”. – To coś, przy czym moje serce krwawi. O ile ze wszystkimi pozostałymi zasadami się zgadzam, to myśląc o tej, trochę mnie to boli – przyznała gościni TOK FM. Podkreśliła jednocześnie, że będzie to kolejne ułatwienie, ponieważ „nie będziemy musieli zastanawiać się nad stopniem przymiotnika”.

Inaczej będziemy zapisywać przymiotniki pochodzące od nazw własnych. Dotąd „wiersz Miłoszowski” (należący do Miłosza) zapisywaliśmy wielką literą, a „wiersz miłoszowski” (na wzór Miłosza) – małą. Teraz w obu przypadkach obowiązywać będzie mała litera. Prof. Kresa zaznaczyła, że wyjątek to przymiotniki utworzone od imion, rzadziej od nazwisk, zakończone na „-owy”, „-in” albo „-ów”. Te będzie można zapisywać zarówno małą, jak i wielką literą.

Kolejna zasada dotyczy pisowni łącznej i rozdzielnej cząstek „-bym”, „-byś”, „-byśmy”, „-byście” ze spójnikami. Zgodnie z nową regułą napiszemy „zastanawiam się, czy by nie pojechać w góry”, a nie „zastanawiam się, czyby nie pojechać w góry”.

Zmieni się także pisownia wyrazów z cząstką „pół”. Do tej pory pisaliśmy „pół-zabawa, pół-nauka”, natomiast teraz będziemy pisać „półzabawa, półnauka”. Warto pamiętać, że dywiz zachowujemy w formach, gdzie pojawia się nazwa własna, a więc np. „pół-Polka, pół-Francuzka”. Uproszczona zostanie pisownia wyrażeń typu „tuż-tuż”, „trzask-prask”. – Rada Języka Polskiego mówi „właściwie piszcie, jak chcecie. Z dywizem będzie dobrze, z przecinkiem też, rozdzielnie też w porządku. Daje nam to dużą dowolność – powiedziała językoznawczyni.

Monika Kresa zwróciła uwagę, że ważna zasada dotyczy pisowni cząstek np. „-mini”, „-wege”, „-eko”, „-super” z rzeczownikami. – Dotąd zalecano pisownię łączną, ale obserwujemy powszechną pisownię rozdzielną – wskazała. Od 1 stycznia będą dopuszczane obie formy: „ekożywność” i „eko żywność”, „superoferta” i „super oferta”.

Zmiany obejmą także pisownię cząstek „niby” i „quasi”. Do tej pory zasada była dość skomplikowana, pisownia zależała bowiem od tego, czy dany wyraz traktowano jako termin specjalistyczny. Sformułowanie „niby przyjaciel” zapisywaliśmy rozdzielnie, a inaczej termin biologiczny „nibynóżki”. Teraz reguła zostaje uproszczona. – Od tej pory zapamiętujemy jedną zasadę. Wszystkie takie połączenia zapisujemy łącznie – powiedziała prof. Kresa.

Źródło: TOK FM, PAP