Stało się – od kilku dni żyjemy w nowej rzeczywistości odpadowej. Po noworocznym sprzątaniu w wielu domach zostały góry butelek i puszek. Część z nich objęta jest już nową kaucją, a część to „stare” zapasy. Co z nimi zrobić? Czy wrzucenie butelki z kaucją do domowego, żółtego kosza na plastik jest legalne, czy grozi za to mandat? Wyjaśniamy, jak nie stracić pieniędzy i uniknąć kłopotów w pierwszych dniach 2026 roku.

rozwiń >

Czy wolno wyrzucać butelki z kaucją do zwykłych śmieci?

To pytanie zadaje sobie wielu Polaków przyzwyczajonych do zgniatania butelek i wrzucania ich do żółtego pojemnika. Odpowiedź brzmi: tak, wolno, ale to się kompletnie nie opłaca.

Od października 2025 r. (i w kolejnych latach) przepisy nie przewidują żadnych mandatów karnych za wyrzucenie opakowania z kaucją do pojemnika na segregację. Jeśli wrzucisz puszkę lub butelkę PET do plastiku, a szklaną do szkła – nikt nie wystawi ci mandatu. Opakowania te i tak trafią do recyklingu w ramach gminnego systemu.

Jednak „brak kary” to tylko teoria. W praktyce karzesz się sam – finansowo.

Ile tracisz na lenistwie? Policzyliśmy to na przykładzie rodziny Kowalskich

System kaucyjny to nie podatek (teoretycznie), ale jeśli nie zwracasz butelek, staje się dla ciebie ukrytą opłatą. Kaucja przepada bezpowrotnie w momencie, gdy zgniatasz butelkę i wyrzucasz ją do domowego kosza.

Zobaczmy, jak to wygląda na przykładzie przeciętnej rodziny, która miesięcznie kupuje:

  • 4 zgrzewki wody (24 butelki PET) – kaucja 12 zł,
  • 5 napojów słodzonych – kaucja 2,50 zł,
  • 8 butelek soku (szkło) – kaucja 8,00 zł,
  • 2 butelki wina
  • 8 puszek piwa/napojów – kaucja 6,00 zł.

Wynik? Jeśli Kowalscy zignorują system i wyrzucą wszystko do „żółtego worka”, wyrzucają do śmieci 28,50 zł miesięcznie.

  • Rocznie to 342 zł straty.
  • To tak, jakbyś raz w miesiącu zapłacił podwójnie za wywóz śmieci!

Rząd ma „asa w rękawie”. Kaucja może wzrosnąć do 2 zł!

To najważniejszy punkt, o którym mało kto mówi. Obecne stawki (50 groszy za plastik/metal i 1 zł za szkło) to wersja „startowa”.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Ustawodawca zabezpieczył się na wypadek, gdyby Polacy nie chcieli zwracać butelek. Art. 40m ustawy o gospodarce opakowaniami daje ministrowi klimatu potężne narzędzie. Maksymalna wysokość kaucji może wynieść aż 2 zł.

Co ważne, podwyżka ta nie wymaga głosowania w Sejmie – wystarczy jedno rozporządzenie ministra. Jeśli system nie osiągnie zakładanych 90% zwrotu, władze mogą błyskawicznie podnieść kaucję, by zmusić nas do biegania do automatów. Wtedy strata „Kowalskich” z przykładu wyżej wyniosłaby już nie 28 zł, a ponad 100 zł miesięcznie!

Za co zapłacisz kaucję? Lista opakowań

Nie wszystko, co stoi na półce, jest objęte kaucją. Płacimy (i odzyskujemy) pieniądze tylko za:

  1. Butelki plastikowe (PET) do 3 litrów – 0,50 zł
  2. Puszki metalowe do 1 litra – 0,50 zł
  3. Butelki szklane wielorazowe do 1,5 litra – 1,00 zł

Ważne: Zwykłe słoiki, butelki po „małpkach” (jeśli są jednorazowe) czy kartony po mleku i sokach NIE podlegają kaucji. Wyrzucamy je tak jak dawniej.

Zgniatać czy nie? Paragon czy aplikacja? Najczęstsze błędy

Wiele osób z przyzwyczajenia zgniata butelki PET przed wyrzuceniem. Uwaga: w systemie kaucyjnym to błąd, który kosztuje. Zgnieciona butelka nie zostanie rozpoznana przez automat (tzw. recyklomat) i nie odzyskasz kaucji. Zgnieść możesz jedynie te opakowania, które nie są objęte kaucją i trafiają do tradycyjnego żółtego worka.

A co z paragonem? W 2026 roku nie musisz go mieć, aby odzyskać kaucję w dużych sklepach. Pamiętaj: wyrzucając butelkę „kaucyjną” do zwykłego kosza, tracisz podwójnie – raz na kaucji, a drugi – dokładasz się do szybszego zapełnienia domowego śmietnika, za którego wywóz płacisz coraz więcej.

Jak nie stracić pieniędzy przy kasie? 3 złote zasady

Aby system nie stał się dla Ciebie udręką, pamiętaj o trzech rzeczach:

  1. Szukaj logo: Na półce cena to np. 2,00 zł, ale przy kasie zapłacisz 2,50 zł. Szukaj symbolu kaucji na etykiecie.
  2. Nie zgniataj! To rewolucja w naszych nawykach. Automat (recyklomat) nie przyjmie zgniecionej puszki ani butelki, bo nie odczyta jej kształtu i kodu kreskowego.
  3. Zostaw etykietę. Bez czytelnego kodu kreskowego nie odzyskasz kaucji.

Gdzie oddać butelki? (Nie potrzebujesz paragonu!)

To największy mit – nie musisz mieć paragonu, aby odzyskać kaucję.

  • Duże sklepy (pow. 200 mkw): Muszą przyjąć butelki i oddać kaucję (zazwyczaj mają automaty).
  • Małe sklepy: Mogą, ale nie muszą przystąpić do systemu.

Pieniądze odbierzesz w gotówce, jako bon na zakupy lub przelewem na kartę (zależy od sklepu). Pamiętaj: sklep nie może zmusić Cię do przyjęcia bonu, jeśli wolisz gotówkę – masz do niej prawo!

System działa, ale powoli

Choć przepisy weszły w życie, na półkach wciąż znajdziesz „stare” butelki bez kaucji. To okres przejściowy. Jednak z każdym miesiącem opakowań z nowym logo będzie przybywać. Warto już teraz wyrobić w sobie nawyk: pijesz – nie zgniatasz – oddajesz. W przeciwnym razie twój domowy budżet w 2026 roku niepotrzebnie się skurczy.