Wielowątkowa, intensywna debata o polskiej gospodarce w gronie przedstawicieli świata biznesu, polityki oraz nauki i środowiska eksperckiego odbędzie się 9 lutego 2026 r. w Warszawie. Zapraszamy na EEC Trends. Rejestracja dostępna na stronie wydarzenia.

  • Rok 2026 będzie niezwykle istotny dla polskiej i europejskiej energetyki, także w kwestii zmian legislacyjnych.

  • Regulatorzy kładą duży nacisk na bezpieczeństwo i elastyczność sieci przesyłowych, sporo zmieni się także w kwestii nowych przyłączeń.

  • Nowy rok przyniesie także istotne zmiany dla rodzącej się w naszym kraju energetyki jądrowej.

  • Temat ten będzie rozwijany w raporcie „Polska 2026+. Nasz głos w grze o nowy porządek”, który wkrótce ukaże się na stronach WNP Economic Trends i WNP.

O to, co najważniejszego w legislacji energetycznej wydarzy się w 2026 r., zapytaliśmy ekspertów z dwóch czołowych kancelarii w Polsce. Swoje opinie na ten temat przekazali nam Patrycja Wysocka i Patrycja Nowakowska z praktyki Energetyki i Zasobów Naturalnych z krakowskiej KKG Legal oraz Agnieszka Skorupińska, Arkadiusz Ratajczak i Karina Krzoska z Zespołu Zrównoważonego Rozwoju i Transformacji Energetycznej warszawskiej Baker McKenzie.

Nowelizacja Prawa energetycznego 

Według prawniczek KKG Legal nowelizacja Prawa energetycznego realnie może odmienić oblicze rynku energetycznego w Polsce. Jej procedowanie obecnie jest na etapie Stałego Komitetu Rady Ministrów. Zdaniem zespołu Baker McKenzie ma wejść w życie już w I kwartale nowego roku.

Projekt zapowiada istotną reformę zasad przyłączania do sieci, w założeniu odpowiadając na narastający problem odmów wydania warunków przyłączenia oraz blokowania mocy przez inwestycje, które nie są realizowane. Celem zmian jest odblokowanie dostępnych mocy przy jednoczesnym zaostrzeniu wymagań wobec inwestorów, tak aby preferowane były projekty rzeczywiście zdolne do realizacji. Nowelizacja będzie miała przede wszystkim przełożenie na realizację inwestycji OZE i magazynów energii.

Legislacja przewiduje wprowadzenie nowych typów umów o przyłączenie do sieci:

  • Pierwszą z nich będzie umowa elastyczna, dopuszczająca czasowe ograniczenia wprowadzania lub poboru energii do czasu rozbudowy sieci, jednak nie dłużej niż przez trzy lata od oddania inwestycji do użytkowania.

  • Drugim rozwiązaniem ma być umowa konfigurowalna, umożliwiająca zmienne w czasie, a nawet bezterminowe ograniczenia, uzależnione od parametrów pracy sieci lub zastosowanej technologii w sytuacji, gdy przyłączenie bez ograniczeń nie jest możliwe.

Większa dyscyplina dla nowych przyłączeń do sieci

Druga grupa przepisów w założeniu ma charakter dyscyplinujący inwestorów, wyraźnie zmieniająca dotychczasową filozofię przyłączania do sieci. Skrócony zostanie okres ważności warunków przyłączenia z dwóch lat do roku, z wyjątkiem morskich farm wiatrowych i energetyki jądrowej.

Wprowadzone zostaną także inwestycyjne „kamienie milowe”, których niespełnienie – w szczególności brak ostatecznego pozwolenia na budowę w określonych terminach zależnych od technologii (od 24-60 miesięcy) – spowoduje wygaśnięcie umowy o przyłączenie z mocy prawa, co stanowi rozwiązanie wyjątkowo rygorystyczne. Jedyną przesłanką chroniącą przed wygaśnięciem umowy jest wystąpienie siły wyższej.

Nowelizacja oznacza również istotny wzrost obciążeń finansowych po stronie inwestorów, zwiększając „próg wejścia”. Po raz pierwszy pojawi się bezzwrotna opłata za złożenie wniosku o przyłączenie oraz obowiązek ustanowienia zabezpieczenia finansowego, którego wysokość będzie zależna od mocy przyłączeniowej i może sięgnąć nawet 12 mln zł.

Jednocześnie operatorzy systemów zostaną zobowiązani do zwiększenia przejrzystości procesu przyłączeniowego, m.in. poprzez uruchomienie systemów teleinformatycznych umożliwiających składanie wniosków online, monitorowanie ich statusu oraz dostęp do informacji o wolnych mocach przyłączeniowych.

Cable pooling i magazyny energii czeka systemowe podejście

Według prawniczek KKG Legal grudniowe ogłoszenie wyników konkursu o dofinansowanie dla magazynów energii prowadzonego przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej (NFOŚiGW) wywołało spore zamieszanie w branży. Nie obyło się bez zaskoczeń, chociażby poprzez brak dofinansowania dla dużych, dobrze rokujących inwestycji.

Sektor magazynowania musi się także liczyć z nadchodzącymi zmianami prawa. Niektóre z nich już od dawna były przez branżę postulowane; inne budzą jej głośny sprzeciw.

Cable pooling (współdzielenie przyłącza) dla magazynów energii nie ma łatwej ścieżki. Umożliwienie uczestnictwa magazynów energii w tym rozwiązaniu przewidywała ustawa deregulacyjna (UDER29, dr. sejmowy nr 1310), która została zawetowana przez prezydenta 25 sierpnia 2025 r. Sam cable pooling nie wzbudził większych wątpliwości głowy państwa, dlatego można powiedzieć, że rozwiązanie oberwało rykoszetem.

Jednak umożliwienie uczestnictwa magazynów energii w cable poolingu znalazło się ponownie w agendzie legislatora i zostało objęte wspomnianym projektem UC84.

Proponowana zmiana dopuszcza przyłączenie dwóch lub więcej instalacji (np. farma wiatrowa + fotowoltaika + magazyn) w jednym miejscu przyłączenia do sieci o napięciu powyżej 1 kV. To ważne rozwiązanie wspierające rozwój instalacji obejmujących zarówno źródła wytwórcze, jak i magazyny, co prowadzi do zrównoważonego wykorzystywania zasobów sieciowych.

Zmiany w prawie budowlanym dla magazynów energii

Magazyny doczekały się także zmian w prawie budowlanym, które – o ile zostaną podpisane przez prezydenta Karola Nawrockiego – wejdą w życie w 2026 r. Uchwalona przez parlament nowelizacja wprowadza znaczące zmiany deregulacyjne w zakresie budowy magazynu energii.

  • Po pierwsze, w końcu doszło do zdefiniowania magazynu energii na potrzeby prawa budowlanego. Odesłano w tym zakresie do definicji z prawa energetycznego oraz dodano, że przez magazyn należy także rozumieć instalację umożliwiającą magazynowanie energii elektrycznej i wprowadzenie jej do instalacji elektrycznej obiektu budowlanego lub bezpośrednie zasilanie urządzeń budowlanych.

  • Istotna zmiana to kwestia pozwoleń na budowę. Po wejściu w życie ustawy magazyny do 30 kWh będą zwolnione z obowiązku uzyskania pozwolenia na budowę, magazyny od 30 kWh do 300 kWh wymagać będą jedynie zgłoszenia, a obowiązkiem uzyskania pozwolenia na budowę pozostaną objęte jedynie magazyny powyżej 300 kWh. Z tego samego projektu nowelizacji prawa budowlanego wynika, że obowiązek uzyskania stanowisk Państwowej Inspekcji Sanitarnej oraz Państwowej Straży Pożarnej powstanie jedynie wówczas, gdy projekt budowlany wymagał wcześniejszych uzgodnień tych organów.

Innym aspektem, który na razie nie doczekał się projektu nowelizacji, jest kwestia koncesji na obrót energią elektryczną. Zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 2 lit. a Prawa energetycznego wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie magazynowania energii elektrycznej w magazynach o łącznej mocy zainstalowanej większej niż 10 MW wymaga uzyskania koncesji. Zatem wszystkie magazyny mniejsze lub równe tej mocy zainstalowanej nie muszą ubiegać się o koncesję od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (PURE). Konieczne jest tylko uzyskanie wpisu do rejestru magazynów, które prowadzą właściwi operatorzy.

Wysocka i Nowakowska podkreślają jednak, że PURE wymaga posiadania koncesji na obrót energią elektryczną w niektórych sytuacjach świadczenia usług systemowych przez magazyny niezależnie od ich mocy zainstalowanej. Jeśli świadczenie usług systemowych miałoby polegać wyłącznie na zapewnianiu mocy, to wtedy nie dochodzi do obrotu energią elektryczną. Jeśli jednak magazyn ma uczestniczyć w arbitrażu na rynku bilansującym i dostarczać energię bilansującą do sieci na żądanie operatora, to wtedy koncesja na obrót będzie wymagana.

Może więc dochodzić do pewnego paradoksu – magazyn nie jest objęty obowiązkiem koncesyjnym z tytułu magazynowania energii, ale może być objęty takim obowiązkiem, jeśli chce świadczyć usługi systemowe.

Dwie duże nowelizacje ustawy o OZE

Zdaniem prawników z Baker McKenzie w najbliższych miesiącach  możemy też spodziewać się co najmniej dwóch dużych nowelizacji ustawy o odnawialnych źródłach energii.

Pierwsza z nich to projekt nr UC118, a jej przyjęcie przewidywane jest na I kwartał 2026 r. Projekt transponuje do polskiego prawa dyrektywę RED III i zakłada szereg ułatwień dla inwestycji w OZE w obszarze regulacji budowlanych, przyspieszenie procedur wydawania zezwoleń dla instalacji w OZE oraz wyznaczenie specjalnych obszarów infrastrukturalnych przeznaczonych dla projektów sieciowych i magazynowych. Zmiany mają objąć również sektor ciepłowniczy, wprowadzając m.in. obowiązek zwiększania udziału energii odnawialnej w ogrzewaniu i chłodzeniu. Nowelizacja przewiduje również rozwiązania dotyczące biomasy, w tym zasadę jej kaskadowego wykorzystania oraz kryteria zrównoważonego rozwoju i ograniczenia emisji gazów cieplarnianych dla paliw z biomasy.

Można się też spodziewać, że w 2026 r. zostanie także przyjęta nowelizacja ustawy o odnawialnych źródłach energii (projekt nr UD332) dotycząca biometanu i biogazu. Przewiduje ona m.in. wprowadzenie specjalnego systemu wsparcia dla biometanu w instalacjach o mocy zainstalowanej elektrycznej przekraczającej 1 MW, uproszczenie zasad budowy gazociągów bezpośrednich dla biogazu i biometanu oraz doprecyzowanie zasad rozliczeń z operatorami systemów.

Projekt zakłada również liberalizację systemu aukcyjnego dla instalacji wytwarzających energię z biogazu i biomasy, co ma zwiększyć elastyczność i atrakcyjność mechanizmów wsparcia dla tego segmentu rynku.

Wprowadza też ułatwienia dla rozwoju lądowej energetyki wiatrowej, w tym możliwość lokalizowania farm wiatrowych na podstawie zintegrowanego planu inwestycyjnego oraz ujednolicenie zasad konsultacji społecznych. Dla prosumentów i spółdzielni energetycznych przewidziano uproszczone procedury, nowe zasady sumowania mocy mikroinstalacji i magazynów energii, co ma umożliwić prosumentom montaż większych magazynów i zwiększenie autokonsumpcji energii, a także bardziej przejrzyste przedstawianie danych na fakturach.

Zespół Baker McKanzie podkreśla również, iż Ministerstwo Energii zapowiedziało przygotowanie propozycji zreformowanego mechanizmu wsparcia dla odbiorców wrażliwych energii elektrycznej. Nowy system ma mieć charakter długoterminowy i obowiązywać przez kolejne dziesięć lat. Jednocześnie resort planuje opracowanie koncepcji nowego rozporządzenia dotyczącego szczegółowych warunków funkcjonowania systemu elektroenergetycznego, które ma odpowiadać na wyzwania związane z transformacją sektora energii.

Energetyka jądrowa – powolna ewolucja

Końcówka roku w energetyce jądrowej okazała się powodem do ostrożnego, ale wciąż optymizmu. Komisja Europejska w ekspresowym, niespotykanym dotąd tempie zatwierdziła pomoc publiczną dla pierwszej polskiej elektrowni jądrowej. Na razie znamy tylko kluczowe założenia, ale już wiemy, że KE nie zgodziła się na kontrakt różnicowy na 60 lat, a jedynie na 40. Z decyzji wynika także, że cena energii elektrycznej z elektrowni będzie wynosiła poniżej 500 zł za MWh. Na głębszą refleksję przyjdzie jeszcze czas po opublikowaniu pełnej treści decyzji. Niewątpliwie oznacza to, że inwestycja na Pomorzu przyśpieszy w 2026 r.

W połowie 2025 r. Ministerstwo Energii przekazało do konsultacji publicznych projekt aktualizacji strategicznego dokumentu – Programu Polskiej Energetyki Jądrowej (PPEJ). Wedle doniesień do projektu wpłynął szereg uwag. Wyniki konsultacji i kolejna wersja dokumentu wciąż czekają na publikację. Kiedy to się wydarzy? Dokładna data wciąż nie jest znana, podobnie jak zapowiadana „Mapa drogowa dla SMR”, która ma się pojawić „już wkrótce”.

Mija dokładnie rok od publikacji na stronie Rządowego Centrum Legislacji projektu nowelizacji ustawy o przygotowaniu i realizacji inwestycji w zakresie obiektów energetyki jądrowej oraz niektórych innych ustaw.

Projekt nowelizacji specustawy jądrowej ma co do zasady wprowadzać nową instytucję wstępnych robót budowlanych mającą przyspieszyć realizację inwestycji o nawet 2 lata.

Przepisy przewidują dwie kategorie:

  • podstawowe wstępne roboty budowlane (niezwiązane z bezpieczeństwem jądrowym, wymagające jedynie pozwolenia wojewody),

  • kwalifikowane wstępne roboty budowlane (związane z bezpieczeństwem jądrowym, wymagające zezwolenia Prezesa Państwowej Agencji Atomistyki). 

Katalog robót nie jest zamknięty, a inwestor może wnioskować do Prezesa PAA o opinię, czy planowane prace stanowią roboty wstępne, w tym, czy są kwalifikowane, czy podstawowe. W listopadzie 2025 r. opublikowano wyniki przeprowadzonych konsultacji. Do projektu zgłoszono wiele uwag, z których część została uwzględniona. Trudno przewidzieć, kiedy projekt trafi pod głosowanie w parlamencie.

Polskę czeka analiza potrzeby wstąpienia do CSC

Możliwe zmiany prawne w obrębie energetyki jądrowej sugeruje sam projekt aktualizacji PPEJ. Mowa tu o zagadnieniu odpowiedzialności cywilnej za szkodę jądrową, która dopiero zyskuje miejsce w głównym nurcie dyskusji. Zagadnienie to jest regulowane na poziomie prawa międzynarodowego i krajowego. Polska jest obecnie stroną Konwencji wiedeńskiej i Wspólnego Protokołu, natomiast nie przystąpiła do Konwencji o dodatkowym odszkodowaniu za szkodę jądrową (CSC).

Brak członkostwa w CSC ma istotne znaczenie dla relacji prawnych Polski z zagranicznymi dostawcami technologii jądrowych, w szczególności pochodzącymi z USA. Projekt aktualizacji PPEJ po raz pierwszy kompleksowo odnosi się do problematyki odpowiedzialności cywilnej za szkodę jądrową. Dokument sygnalizuje potrzebę analizy przystąpienia Polski do CSC, nie przesądzając jednoznacznie, czy taka decyzja została podjęta. Aktualizacja PPEJ zapowiada analizę rozwiązań prawnych i finansowych umożliwiających przeniesienie części obciążeń z państwa wynikających z CSC na podmioty działające w sektorze jądrowym. Kwestia ta ma bezpośrednie znaczenie dla modelu odpowiedzialności finansowej osób eksploatujących oraz przyszłych kosztów prowadzenia działalności. Ewentualne przystąpienie do CSC mogłoby istotnie wpłynąć na negocjacje kontraktów z zagranicznymi dostawcami technologii.

Decyzja w tym zakresie oddziałuje również na warunki i koszt pozyskania finansowania dłużnego dla inwestycji jądrowych. Nie pozostaje to również bez znaczenia dla zagadnienia local content – polscy podwykonawcy będą zawierać umowy z generalnym wykonawcą, co może rodzić wątpliwości interpretacyjne w tym obszarze. Brak pewności prawnej w obszarze odpowiedzialności zwiększa ryzyko prawne po stronie inwestorów, osób eksploatujących i instytucji finansujących. Ostateczne stanowisko państwa w sprawie CSC będzie miało długofalowe znaczenie dla stabilności prawnej w tym obszarze. Prawniczki z KKG Legal uważają, że pojawi się ono w 2026 r. w związku z trwającymi negocjacjami kontraktu EPC. 

Europa chce budować autostrady energetyczne

Prawnicy z Baker McKenzie zaznaczają również, że także na poziomie unijnym sporo się dzieje w zakresie regulacji energetycznych.

10 grudnia 2025 r. Komisja Europejska przedstawiła pakiet dotyczący rozwoju europejskich sieci energetycznych oraz inicjatywę stworzenia tzw. autostrad energetycznych.

Celem tych działań jest zapewnienie efektywnego przepływu energii pomiędzy państwami członkowskimi poprzez lepszą integrację tańszej, czystej energii oraz przyspieszenie elektryfikacji. Aby dostosować infrastrukturę sieciową do przyszłych wyzwań, Komisja proponuje również nowe mechanizmy finansowania inwestycji sieciowych. W ramach pakietu zapowiedziano ponadto realizację ośmiu autostrad energetycznych – projektów uznanych za kluczowe z punktu widzenia najpilniejszych potrzeb infrastrukturalnych i wymagających dodatkowego krótkoterminowego wsparcia oraz wzmocnionego zaangażowania we wdrażanie.

Komisja Europejska pracuje także nad inicjatywą w zakresie dalszej dekarbonizacji przemysłu (IDAA – Industrial Decarbonisation Accelerator Act), która ma opierać się na wybranych rozwiązaniach z przepisów dotyczących odnawialnych źródeł energii oraz Net Zero Industry Act.

Celem projektu jest przyspieszenie procedur administracyjnych i wsparcie czystej transformacji sektorów energochłonnych, a także kluczowych projektów infrastruktury energetycznej o znaczeniu wspólnotowym. Akt ma wprowadzać kryteria czystości, odporności, cyrkularności i cyberbezpieczeństwa w celu wzmocnienia popytu na produkty niskoemisyjne wytwarzane w UE oraz ustanowić unijne oznaczenie niskoemisyjności (najpierw dla stali, następnie cementu). Przewiduje się również szybsze procedury modernizacyjne m.in. dla zakładów stalowych. Przyjęcie IDAA jest planowane na styczeń 2026 r.

Zmian w prawie, które najpewniej wydarzą się w 2026 r., będzie w energetyce oczywiście więcej – w WNP będziemy opisywać je na bieżąco.