- Artykuł przygotowany dla Onet.pl przez zespół redakcyjny miesięcznika „Nowa Technika Wojskowa” i portalu portalmilitarny.pl
- Dużo czytania, a mało czasu? Sprawdź skrót artykułu
Dane ukraińskie
Według oficjalnej statystyki strat przeciwnika podawanej przez ukraiński Sztab Generalny w listopadzie Siły Zbrojne Ukrainy zadały przeciwnikowi w listopadzie następujące straty (w nawiasach dane za listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2025 r.,
- Jakie straty poniosły Siły Zbrojne Ukrainy w grudniu?
- Jakie statystyki strat podają Rosjanie?
- Jakie obszary zdobyły wojska rosyjskie w grudniu?
- Ile dronów ukraińska obrona powietrzna zestrzeliła w grudniu?
grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2024 r.
i miesiące 2023 roku: grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień i marzec):
SZU / Nowa Technika Wojskowa
Porównanie sukcesów ogłoszonych przez Siły Zbrojne Ukrainy wg stanu na ranek 1 grudnia 2025 roku i ranek 1 stycznia 2026 roku.
• personel: 35 050 (31 190 / 31 250 / 28 490 / 28 790 / 33 220 / 32 420 / 35 370 / 36 420 / 41 160 / 36 570 / 48 240 / 48 670 / 45 720 / 41 980 / 38 130 / 36 810 / 35 680 / 35 030 / 38 940/26 960 / 28 200 / 28 450 / 26 220 / 29 970 / 28 550 / 22 920 / 15 080 / 16 800 / 17 820 / 20 500 / 17 140 / 16 970 / 24 100) „zlikwidowanych żołnierzy”;
• czołgi: 101 (71 / 93 / 68 / 87 / 85 / 111 / 140 / 227 / 272 / 331 / 230 / 203 / 307 / 279 / 291 / 193 / 300 / 359 / 428 / 326 / 376 / 288 / 339 / 419 / 341 /521 / 243 / 243 / 174 / 238 / 104 / 84 / 221);
• pojazdy opancerzone: 171 (157 / 227 / 65 / 161/ 140 / 272 /292 / 508 / 607 / 536 / 610 / 674 / 899 / 923 / 787 / 557 / 653 / 652 / 880 / 746 / 739 / 809 / 686 / 715 / 538 / 843 / 378 / 408 / 337 / 390 / 286 / 219 / 343);
• lufowe systemy artyleryjskie: 924 (617 / 813 / 1076 / 1304 / 1190 / 1227 /1391 / 1584 / 1644 / 1415 / 961 / 609 / 884 / 1184 / 1219 / 1517 / 1520 / 1415 / 1160 / 942 / 976 / 878 / 7 4 / 551 / 681 / 773 / 947 / 691 / 677 / 688 / 553 / 211 / 290);
• rakietowe systemy artyleryjskie: 35 (18 / 29 / 29 / 25 / 24 / 26 /26 / 28 / 43 / 62 / 10 / 3 / 9 / 40 / 30 / 42 / 21 / 23 / 35 / 58 / 23 / 24 / 33 / 31 / 66 /48 / 63 / 36 / 67 / 58 / 31 / 17 / 48);
• systemy przeciwlotnicze: 13 (18 / 11 / 11 / 10 / 13 / 17 /25 / 25 / 35 / 38 / 18 / 13/ 25 / 31 / 17 / 33 / 33 / 59 / 35 / 36 / 53 / 28 / 38 / 23 / 39 /26 / 37 / 38 / 73 / 56 / 38 / 16 / 32);
• samoloty: 4 (2 / 1 / 5 / 1 / 1 / 48 /2 / 0 / 0 / 1 / 0 /0 /0 / 0 / 1 / 5 / 3 / 3 / 9/1 /2 / 13 / 3 / 6 / 2 / 5 / 1 / 0 / 0 / 2 / 5 / 2 / 6);
• śmigłowce: 0 (1 / 0 / 5 / 1 / 0 / 6 /1 / 0 / 4 / 0 / 0 /2 /0 / 1 / 0 / 2 / 0 / 0 / 1/0/ 0 / 1 / 0 / 0 / 0 / 8 / 0 / 5 / 3 / 10 / 4 / 3 / 6);
• bezzałogowe statki powietrzne: 12 363 (9386 / 11 152 /10 276 / 6219 / 6117 /4574 / 3965 / 2939 / 4060 / 3708 / 2563 / 1328 / 1715 / 1766 / 1815 / 1539 / 1348 / 1003 / 1079/781 / 963 / 657 / 479 / 681 / 508 /425 / 584 / 394 / 482 / 414 / 655 / 228 / 193);
• pociski manewrujące i balistyczne: 112 (107 / 127 /126 / 113 / 115 / 168 /72 / 73 / 38 / 30 / 51 / 151 / 224 / 15 / 56 / 150 / 74 / 103 / 104/69 / 145 / 65 / 138 / 142 / 26 / 18 / 84 / 98 / 86 / 154 / 175 / 21 / 38);
• samochody i inne pojazdy: 3835 (2414 / 2895 /2877 / 3505 / 3198 / 3371 /3575 / 4104 / 3545 / 3472 / 2954 / 2168 / 2469 / 2417 / 1740 / 2065 / 2103 / 1707 / 1831 / 1423 / 1546 / 939 / 937 / 931 / 715 / 741 / 874 / 685 / 530 / 555 / 294 / 317 / 271);
• sprzęt specjalny: 25 (23 / 8 /27 / 17 / 14 / 18 /34 / 82 /24 / 36 / 55 / 53 / 40 / 265 / 323 / 278 / 265 / 267 / 201 / 154 / 215 / 149 / 185 / 40 / 118 / 86 / 102 / 113 / 138 / 122 / 99 / 57 / 66).
Rosyjskie straty personalne poniesione w grudniu w oszacowano na nieco ponad 35 tys. ludzi, co jest najwyższym wynikiem w ciągu drugiego półrocza 2025 r. Miesięczne straty w wozach bojowych ponownie odpowiadały tym z poprzednich miesięcy, choć nieco wzrosła liczba niszczonych czołgów. W stosunku do poprzednich dwóch miesięcy wzrosła liczba zniszczonych lufowych systemów artyleryjskich, a liczba systemów rakietowych była największa w ciągu ostatniego półrocza.
Wojska rosyjskie kontynuowały zdobywanie aglomeracji pokrowskiej, zajmując południową część izolowanego Myrnohradu. Na Zaporożu wojska ukraińskie nie zdołały obronić miasteczka Huliaipole, które stosunkowo łatwo zostało zajęte przez wojska rosyjskie. Niepokojącym sygnałem było oddanie przez wojska ukraińskie Siewierska, co wskazuje na brak rezerw, które zostały wyczerpane do zadań na innych kierunkach. Z kolei na północnym odcinku frontu siły ukraińskie przeprowadziły kontratak w Kupiańsku, odcinając siły rosyjskie które przeniknęły do centrum, oczyszczając północną część miasta oraz zdobywając położone na północ od niego wioski Moskowka, Radkiwka i Kindrasziwka.
Według statystyki prowadzonej przez ukraiński zespół Deep State UA wojska rosyjskie zajęły w grudniu łącznie 445 km kw. ukraińskiego terytorium, czyli nieznacznie mniej niż w listopadzie, kiedy jednak wliczono część rosyjskich zdobyczy z października.
Deep State UA / Nowa Technika Wojskowa
Rosyjskie postępy w zdobywaniu terenu na przestrzeni ostatnich miesięcy według portalu Deep State UA
W grudniu siły rosyjskie kontynuowały ataki prowadzone za pomocą dronów uderzeniowych i pocisków dalekiego zasięgu na cele w głębi Ukrainy, wśród nich cztery duże uderzenia. Według comiesięcznego podsumowania prowadzonego przez twitterowy profil Shahed Tracker, opartego o oficjalne dane ukraińskiej obrony powietrznej, w grudniowych atakach brało udział 5131 dronów dalekiego zasięgu, z których ok. 38 proc. okazało się pozorującymi cele wabikami. Do celów nie dotarło 4144 z nich, które zostały zestrzelone lub unieszkodliwione środkami przeciwdziałania elektronicznego bądź też okazały się imitatorami opadłymi na ziemię po wyczerpaniu paliwa. Jednocześnie obrona powietrzna zniszczyła 112 pocisków manewrujących i balistycznych. W wyznaczone cele trafiło 869 Szahidów, co oznacza skuteczności obrony powietrznej na poziomie 81 proc.
x.com/ShahedTracker / Nowa Technika Wojskowa
Liczba dronów uderzeniowych użytych w poszczególnych dniach grudnia.
Ukraińcy ogłosili zniszczenie w grudniu rekordowej liczby 12 363 dronów, uwzględniwszy także aparaty rozpoznawcze i nowe bezzałogowce w układzie przypominającym pomniejszonego Szahida w dużej liczbie działające w ostatnim czasie nad frontem i jego bezpośrednim zapleczem. Jest to liczba dwukrotnie większa w porównaniu do odnotowanej w lipcu czy sierpniu.
Jeśli chodzi o straty lotnicze okresie od 5 do 23 grudnia strona ukraińska opublikowała filmy z ataków dronów na krymskie lotniska, przedstawiające trafienie samolotów bojowych MiG-29K, Su-24M, MiG-31 i dwóch dwa Su-27, transportowego An-26 oraz ciężkiego śmigłowca Mi-26, a także trafionego na lotnisku w Jejsku morskiego samolotu patrolowego Ił-38N. Dodatkowo 21 grudnia ukraińscy sabotażyści przeniknęli do rosyjskiej bazy lotniczej w Lipecku, gdzie podpalili dwa samoloty wielozadaniowe Su-30SM znajdujące się w hangarze. Ostatecznie jako zniszczone zakwalifikowano tylko cztery z tych maszyn.
Jeśli chodzi o działania morskie, 15 grudnia Służba Bezpieczeństwa Ukrainy przeprowadziła w porcie w Noworosyjsku kolejną operację specjalną. Po raz pierwszy w historii podwodne drony „Sub Sea Baby” wysadziły w powietrze rosyjski okręt podwodny typu 636.3 Warszawianka. Według opublikowanej 20 grudnia oceny brytyjskiego wywiadu, opisywany atak prawdopodobnie spowodował poważne uszkodzenia jednostki zidentyfikowanej jako B-271 Kołpino, co uniemożliwia jej samodzielne wypłynięcie w morze i wykonywanie misji bojowych.
Dane rosyjskie
Z kolei według danych ogłaszanych przez Ministerstwo Obrony Federacji Rosyjskiej w ciągu listopada Siłom Zbrojnym Ukrainy zadano następujące straty sprzętowe (w nawiasach dane za: październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2025 r.,
grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień, marzec, luty i styczeń 2024 r.
i miesiące 2023 roku: grudzień, listopad, październik, wrzesień, sierpień, lipiec, czerwiec, maj, kwiecień i marzec):
• samoloty: 2 (0 / 1 /1 / 2 / 1 / 0 / 1 / 2 / 4 /4 / 2 /1 / 2 / 1 / 4 / 10/ 15 / 9 / 14 /12 / 6 / 7 / 3 / 25 / 37 / 17 / 8 /14 / 14 / 17 / 8 / 14);
• śmigłowce: 0 (0 / 0 /0 / 0 / 0 / 0 / 0 / 0 / 0 /0 / 0 /0 / 0 / 0 / 0/ 5 / 2 / 0 / 4 /0 / 3 / 2 / 2 / 2 / 4 / 3 / 2 /5 / 5 / 5 / 2 / 16);
• bezzałogowe statki powietrzne: 6657 (5703 / 6 582 / 6530 / 7124 / 7371 / 5785 / 6062 / 5383 / 4223 / 2929 /3048 / 2034 / 1894 / 2561 / 1638 / 2125 / 1755 / 2076 / 1316 /5469 / 4317 / 2282 / 1262 / 970 / 836 / 1198 / 1021 / 891 /557 / 438 / 494 / 283 / 369);
• opancerzone wozy bojowe: 497 (541 / 474 /404 / 503 / 306 / 416 /584 / 479 / 676 / 962 /857 / 550 / 565 / 544 / 667 / 1067 / 263 / 252 / 328 /221 / 366 / 427 / 454 / 688 / 649 / 842 / 660 / 520 /637 / 1078 / 425 / 430 / 421);
• rakietowe systemy artyleryjskie: 12 (14 / 16 / 3 / 5 / 11 / 8 / 11 / 21 / 10 / 12 /7 / 7 / 15 / 13 / 35 / 39 / 33 / 36 / 51 /14 / 34 / 13 / 20 / 7 / 15 / 13 / 12 / 6 /7 / 29 / 90 / 18 / 31);
• działa i moździerze: 641 (688 / 952 / 952 / 1078 / 1253 / 1283 / 1179 / 1198 / 982 / 1070 /980 / 1313 / 1649 / 1708 / 1552 / 1232 / 1481 / 1187 / 768 /619 / 369 / 311 / 342 / 375 / 273 / 330 / 449 / 537 /408 / 337 / 251 / 225 / 237);
• systemy przeciwlotnicze: 3 (5 / 2/ 4 / 3 / 12 / 3 / 4 / 4 / 1 /10 /0 / 4 / 1 / 6 / 4 / 16/ 24 / 10 / 16 /14 / 20 / 18 / 12 / 3 / 1 / 2 / 5 / 7 /1 / 2 / 3 / 6 / 9);
• inne pojazdy: 2449 (2633 / 2 192 / 2 192 / 1836 / 1458 / 1236 / 1462 / 1254 / 1223 / 1252 /1412 / 780 /1008 / 1133 / 1264 / 1251 / 1049 / 1019 / 769 937 / 1240 / 1112 / 1199 / 1094 / 966 / 1209 / 1054 / 599 /679 / 737 / 694 / 646 / 648).
Strona rosyjska odnotowała w listopadzie zniszczenie 497 pojazdów opancerzonych przeciwnika, a więc podobnej liczby jak w poprzednich miesiącach. Ukraińcy tymczasem zadeklarowali 272 takie sukcesy. Jeśli chodzi o zwalczanie artylerii przeciwnika, strona ukraińska naliczyła 924 sukcesy w kategorii systemów lufowych i 35 rakietowych, rosyjska zaś odpowiednio 641 lufowych i 12 rakietowych. Wydaje się przy tym, że dane ukraińskie są dużo wiarygodniejsze, choć również sporo przesadzone.
Narastająca wymiana ciosów z użyciem dronów uderzeniowych dalekiego zasięgu znacznie podbija w ostatnim czasie statystykę obu stron w zakresie zwalczania bezzałogowców, która uwzględnia także działające nad frontem aparaty rozpoznawcze. Rosjanie odnotowali w listopadzie 6657 sukcesy w tej kategorii, co jest liczbą odpowiadającą poziomowi z poprzednich kilku miesięcy. Ukraińcy kontynuowali jednak serię udanych ataków z poprzednich tygodni celem których są rosyjskie rafinerie, przeprowadzając w grudniu rekordową jak dotąd liczbę 26 uderzeń tego rodzaju. Doprowadziło to do trwałych braków paliwa w niektórych obszarach Federacji Rosyjskiej oraz zatrzymania opłacalnego eksportu paliw.
8 grudnia zestrzelony został ukraiński Su-27, którego pilot zginął. Z kolei 17 grudnia z rosyjskim dronem uderzeniowym zderzył się śmigłowiec Mi-24, w którym zginęła czteroosobowa załoga.
Problem wiarygodności danych
Osobną kwestią jest, w jakim stopniu dane przedstawiane przez ministerstwa obrony obu państw odpowiadają rzeczywistości. Oczywiste jest, że obie strony przeceniają straty przeciwnika, co jest charakterystyczne dla każdego konfliktu zbrojnego. Ze względu na duże odległości, na które zwykle następuje wymiana ognia, w praktyce nie ma możliwości dokładnego ustalenia faktycznych strat przeciwnika i często dokonuje się tego w sposób szacunkowy.
Same dane liczbowe — jak w każdym konflikcie zbrojnym — są oczywiście zawyżane przez obie strony konfliktu. Liczby podawane przez stronę ukraińską są jednak bardziej wiarygodne, ponieważ znaczną ich część popierają opublikowane filmy. Można szacować, że rzeczywisty stosunek strat jest około dwukrotnie korzystniejszy dla Ukraińców, niż pokazuje to proste porównanie oficjalnych danych ogłoszonych przez obie strony.
Należy przyjąć, że rosyjskie straty w zabitych wynoszą nie więcej niż 25 proc. liczby „zlikwidowanych żołnierzy” podawanej przez stronę ukraińską. W praktyce podawana przez Ukraińców liczba obejmuje bowiem także rannych, tych zaś statystycznie przypada około trzech na jednego zabitego. Analitycy badający rosyjskie straty znaleźli już w źródłach otwartych potwierdzenie śmierci ponad 150 tys. imiennie zidentyfikowanych rosyjskich żołnierzy. Informacje uzupełniające pochodzące z liczby otwartych sądowych spraw spadkowych podnoszą tę liczbę do około 220 tys. Ponadto doliczyć należy nieujawnione straty wśród powołanych do służby więźniów oraz zmobilizowanych mieszkańców okupowanych obszarów Ukrainy. Faktyczne straty rosyjskich sił zbrojnych mieszczą się zapewne w przedziale 250–300 tys. zabitych.
x.com@KilledInUkraine / Nowa Technika Wojskowa
Podsumowanie potwierdzonych imiennie strat rosyjskich oficerów wg statystyki prowadzonej przez czeski blog twitterowy “Russian Officers killed in Ukraine”.
Z kolei, jeśli chodzi o rosyjskie straty sprzętowe dotyczące wyposażenia wojsk lądowych, wiarygodność ukraińskich meldunków odnośnie do liczby zniszczonych wozów bojowych wynosi aktualnie około 1:2, zakładając, że nie każdy sukces został sfilmowany i faktyczna liczba sukcesów jest większa. Dokonując analogicznego porównania znanych strat ukraińskich wozów bojowych z rosyjskimi danymi na ten temat, można zauważyć, że doniesienia strony rosyjskiej są przeszacowane w stopniu około dwukrotnie większym niż strony ukraińskiej, a więc na jeden sukces realny przypadają ponad trzy-cztery fikcyjne.
Zawyżenia strat przeciwnika mają szereg przyczyn, typowych dla wszelkich konfliktów zbrojnych. Otóż w celu zmylenia przeciwnika powszechnie stosowaną praktyką po obu stronach frontu jest stawianie makiet sprzętu bojowego, które mają za zadanie ściągnąć na siebie atak wroga. W tym celu stosowane są wraki wcześniej zniszczonego sprzętu, makiety wykonywane doraźnie na miejscu z materiałów podręcznych oraz profesjonalne zestawy fabryczne, specjalnie przeznaczone do mylenia przeciwnika w wielu zakresach obserwacji.
Kolejnym czynnikiem jest ułomność dostępnych technik zwiadu i rozpoznania, które nie zawsze umożliwiają dokonanie dokładnej oceny skutków przeprowadzonych uderzeń. Często cel zakwalifikowany jako zniszczony bywa tylko lekko uszkodzony lub jedynie zasłonięty chmurą dymu po bliskim wybuchu. Należy mieć na uwadze, że ujawniane filmy z dronów przedstawiające niszczenie sprzętu wojskowego przeciwnika są starannie dobierane pod względem wartości propagandowej i przedstawiają jednoznaczne sytuacje, sfilmowane ze stosunkowo bliskiej odległości, co jest statystycznie unikalne. Ponadto dynamicznie zmieniająca się sytuacja taktyczna na polu walki nie pozwala na długie prowadzenie obserwacji jednego miejsca.
Często bywa, że jeden wóz bojowy zostaje uszkodzony i unieruchomiony przez jeden pododdział, a po pewnym czasie ostatecznie zniszczony przez inny. Każdy z nich w dobrej wierze raportuje zniszczenie tego samego pojazdu jako swoje indywidualne osiągnięcie, co sprawia, że w ogólnych statystykach pojedynczy sukces ulega podwojeniu.
Praktyka zawyżania strat przeciwnika przez długi okres najbardziej widoczna była w przypadku doniesień dotyczących lotnictwa. Otóż liczbę podawanych zniszczonych nieprzyjacielskich statków powietrznych należy traktować raczej jako liczbę maszyn celnie ostrzelanych, a następnie raportowanych jako zniszczone po utracie z nimi kontaktu radarowego lub wzrokowego. Ze względu na zwykle duże odległości, na jakich toczy się walka z samolotami, raportujący w większości przypadków nie mają żadnych dowodów na sukces. Jeśli takie zaś istnieją, to są niezwłocznie wykorzystywane na polu propagandowym, co jednak zdarza się rzadko w stosunku do liczby oficjalnie ogłoszonych sukcesów. Z przyczyn obiektywnych, przede wszystkim niemożności dotarcia do wraków spoczywających na terenie kontrolowanym przez przeciwnika, faktyczna liczba sukcesów jest większa od bezsprzecznie udokumentowanej, lecz i tak większość raportowanych sukcesów należy uznać za fikcję, choć tegoroczne doniesienia obu stron są wyraźnie bliższe rzeczywistym stratom przeciwnika niż było to wcześniej.
Nierzadkim zjawiskiem, zwłaszcza po stronie rosyjskiej, jest składanie przez dowódców raportów o fikcyjnych lub celowo zawyżonych sukcesach. Przyczyną jest chęć usprawiedliwienia wysokich strat własnych oddziałów, jak również wybujałe ambicje poszczególnych oficerów, czy też naturalna skłonność części osób do przeceniania swoich osiągnięć. Wreszcie powodem wpływającym na zawyżanie własnych sukcesów są towarzyszące walce skrajne emocje, które uniemożliwiają jej uczestnikom obiektywną ocenę sytuacji na polu walki.